Hệ thống sản xuất Toyota
(Phần 1)
Hệ thống sản xuất Toyota
Sản xuất sản phẩm theo đúng số lượng cần thiết vào thời điểm cần thiết
được mô tả bằng cụm từ “đúng thời điểm”. “Hệ thống sản xuất Toyota” (Toyota
Production System) là mô hình sản xuất đầu tiên được hai nhà lãnh đạo tiền bối
của Tập đoàn Toyota là Eiji Toyoda và Taiichi Ohno đưa ra sau Thế chiến lần thứ
2.
Mô hình này đã được nhiều công ty và các ngành công nghiệp của Nhât
Bản sao chép và áp dụng thành công, góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế
Nhật Bản. Nhiều nhà sản xuất trên thế giới cũng đang cố gắng tìm hiểu hệ thống
cải tiến này.
Hiện tại, Toyota là một trong những công ty được “nói tới nhiều nhất trên
thế giới” từ trước tới nay. Hãng này đang đứng đầu về doanh số bán xe tại Việt
Nam, trên thế giới họ đã vượt xa hãng Ford trong năm 2003 và chỉ đứng sau hãng
GM của Mỹ.
Về mặt lợi nhuận và giá trị trên thị trường chứng khoán, Toyota cũng bỏ
xa tất cả các đối thủ của họ. Đây cũng là lý do khiến tạp chí Harvard Business
Review gần đây quay trở lại vấn đề tại sao rất nhiều công ty muốn “giải mã gien”
của Toyota.
Phương pháp sản xuất
Để tối ưu hoá hệ thống sản xuất, Tập đoàn ô tô Toyota đã kết nối các lợi
ích của hình thức sản xuất thủ công và sản xuất hàng loạt. Phương thức này giúp
tổ chức vừa tránh được chi phí cao của phương thức sản xuất trước đây, vừa khắc
phục được sự cứng nhắc của phương thức sản xuất hiện thời.
Thêm vào đó, họ tuyển dụng một đội ngũ nhân viên đa kỹ năng tại mọi
cấp độ của tổ chức và sử dụng những máy móc có độ linh hoạt cao và tự động để
sản xuất ra một lượng lớn các sản phẩm đa chủng loại.
Hệ thống Toyota được định nghĩa là phương pháp sản xuất tiết kiệm (lean
production), bởi nó sử dụng ít hơn tất cả các nguồn lực so với phương thức sản
xuất hàng loạt hiện thời như chỉ sử dụng một nửa số lượng nhân lực, một nửa
không gian sản xuất, một nửa vốn đầu tư vào các công cụ, một nửa thời gian kỹ
thuật để phát triển một sản phẩm mới và việc sản xuất chỉ tốn một nửa thời gian so
với phương pháp sản xuất hàng loạt.
Có lẽ sự khác biệt lớn nhất giữa phương thức sản xuất hàng loạt và hệ
thống Toyota là mục tiêu cuối cùng của công ty. Các nhà sản xuất hàng loạt chỉ
đặt ra một mục tiêu giới hạn vừa đủ, như đưa ra một số lượng hàng sai lỗi có thể
chấp nhận được, một mức độ tối đa lượng hàng tồn kho, và một phạm vi hẹp các
sản phẩm tiêu chuẩn hoá.
Trong khi đó, các nhà sản xuất tiết kiệm lại đặt ra các mục tiêu rõ ràng hơn
về sự hoàn thiện. Sản xuất đúng thời điểm Hệ thống sản xuất Toyota là một công
nghệ quản lý sản xuất toàn diện của người Nhật.
Ý tưởng cơ bản của hệ thống này là duy trì một dòng chảy liên tục các sản
phẩm trong nhà máy và thích ứng một cách linh hoạt với sự thay đổi của nhu cầu.
Sản xuất sản phẩm theo đúng số lượng cần thiết vào thời điểm cần thiết
được mô tả bằng cụm từ “đúng thời điểm”.
Lấy ví dụ, trong một quá trình lắp ráp xe, cần phải có những phụ kiện cần
thiết của quá trình trước tại thời điểm cần thiết với số lượng cần thiết. Nếu khái
niệm này được nhận thức trong toàn nhà máy, thì lượng tồn kho không cần thiết sẽ
bị xoá bỏ hoàn toàn, do vậy nhà máy sẽ không cần đến việc tạo ra các nhà kho và
giảm bớt được chi phí lưu kho.
Trong hệ thống Toyota, người công nhân làm việc tại quá trình sau sẽ
phải đi đến quá trình trước đó để lấy những phụ kiện cần thiết với một số lượng
cần thiết tại thời điểm cần thiết. Sau đó, công việc mà quá trình trước cần làm là
chỉ sản xuất đủ số lượng đơn vị sản phẩm để thay thế những cái đã bị lấy đi.
Tự kiểm soát lỗi Để thực hiện quá trình sản xuất đúng thời điểm, 100%
hàng hoá có chất lượng tốt phải chạy vào dây chuyền ưu tiên, và dây chuyền này
phải hoạt động nhịp nhàng mà không bị gián đoạn.
Do vậy, công tác quản lý chất lượng là rất quan trọng và đồng thời phải
tồn tại với hoạt động sản xuất. Tự kiểm soát lỗi có nghĩa là xây dựng một cơ chế
trong đó có phương tiện để hạn chế việc sản xuất hàng loạt các sản phẩm sai lỗi
trong máy móc và dây chuyền sản phẩm. Tự kiểm soát lỗi là sự tự động kiểm tra
những điểm không bình thường trong quá trình.
Bộ máy kiểm soát lỗi là một bộ máy có cài đặt một thiết bị tự động dừng.
Tại các nhà máy Toyota, hầu hết máy móc đều tự động, do vậy có thể ngăn cản
được việc sản xuất ra hàng loạt các sản phẩm sai lỗi và việc hỏng hóc máy móc sẽ
được tự động kiểm tra.
Ý tưởng tự kiểm soát lỗi cũng được mở rộng ra các dây chuyền thủ công.
Nếu có điểm gì không bình thường xảy ra trong dây chuyền sản phẩm, người công
nhân sẽ bấm vào nút dừng và toàn bộ dây chuyền đó dừng lại.
Nhằm mục đích phát hiện ra lỗi tại các quá trình, tại các phân xưởng đều
treo một bảng điện tử (được gọi là Andon) dùng để chỉ điểm dừng của dây chuyền
để mọi người có thể trông thấy.
Bảng điện tử Andon trong hệ thống Toyota đóng một vai trò quan trọng
giúp cho việc kiểm soát lỗi tự động, đồng thời cũng là một ví dụ điển hình của “Hệ
thống kiểm soát trực quan Toyota”.