
Chương trình Ging dy Kinh t Fulbright
Niên khóa 2010-2012
Các phương pháp ñnh lưng
Bài ñc
Kinh t lưng cơ s - 3
rd
ed.
Ch. 16: Các mô hình hi quy d liu bng
Damodar N. Guragati 1 Biên dch: Xinh Xinh
Hiu ñính: Trng Hoài
C
Ch
hư
ươ
ơn
ng
g
1
16
6
C
CÁ
ÁC
C
M
MÔ
Ô
H
HÌ
ÌN
NH
H
H
H
I
I
Q
QU
UY
Y
D
D
L
LI
I
U
U
B
B
N
NG
G
Trong Chương 1, chúng ta ñã tho lun ngn gn v các loi d liu thưng có
cho phân tích thc nghim, ñó là d liu chui thi gian, d liu chéo và d liu bng.
ði vi d liu chui thi gian, chúng ta quan sát các giá tr ca mt hoc nhiu bin theo
thi gian (ví d, quan sát ch tiêu GDP trong nhiu quí hay nhiu năm). Trong d liu
chéo, các giá tr ca mt hoc nhiu bin ñưc thu thp cho nhiu ñơn v mu hoc nhiu
ñi din mu ti cùng mt thi ñim (ví d, t l ti phm ca 50 tiu bang M trong
mt năm nào ñó). Trong d liu bng, cùng mt ñơn v chéo nào ñó (theo không gian)
(thí d mt gia ñình hay mt doanh nghip hay mt tiu bang) ñưc ñiu tra theo thi
gian. Nói ngn gn, d liu bng có qui mô v thi gian ln không gian.
Chúng ta ñã xem mt thí d v d liu bng trong Bng 1.1. Bng này cho th y d
liu v s tr!ng ñưc sn xu t ra và các giá ca chúng ñi vi 50 tiu bang M trong
các năm 1990 và 1991. ði vi mt năm cho trưc, d liu v s tr!ng và các giá ca
chúng th hin mt mu d liu chéo. ði vi b t kỳ mt tiu bang cho trưc nào, có hai
quan sát chui thi gian v s tr!ng và các giá ca chúng. Như th, chúng ta có t t c là
(50 x 2) = 100 quan sát (gp chung) v s tr!ng ñưc sn xu t ra và các giá ca chúng.
D liu bng còn ñưc gi b#ng các tên khác, như là d liu gp chung (gp
chung các quan sát chéo và chui thi gian), là s kt hp ca d liu chéo và chui
thi gian, d liu bng vi mô (micropanel data), d liu dc (longitudinal data) (ñó là
mt nghiên c!u nào ñó theo thi gian v mt bin hay mt nhóm ñi tưng), phân tích
lch s s kin (thí d, nghiên c!u s thay ñ$i theo thi gian ca nhng ñi tưng qua
các tình trng hay các ñiu kin ñưc tip di%n theo thi gian), phân tích theo t$ (cohort
analysis) (ví d, theo dõi con ñưng s nghip ca 1965 sinh viên tt nghip mt trưng
kinh doanh). Mc dù có nhng s thay ñ$i tinh t, nhưng t t c các tên gi này thc cht
mun nói ñn s thay ñi theo thi gian ca các ñơn v chéo. Vì th, chúng ta s& s' dng
thut ng d liu bng theo nghĩa chung ñ bao g)m mt hay nhiu hơn các thut ng nói
trên. Và chúng ta s gi các mô hình hi quy da trên d liu như th là các mô hình hi
quy d liu bng.
D liu bng hin ñang ñưc s' dng ngày càng nhiu trong nghiên c!u kinh t.
Mt s tp d liu bng n$i ting là:
1. Panel Study of Income Dynamics (PSID) (Nghiên c!u d liu bng S thay ñ$i
theo Thi gian ca Thu nhp) do Vin Nghiên c!u Xã hi ti ði hc Michigan tin hành.
Bt ñ*u vào năm 1968, mi năm Vin này thu thp d liu ñi vi khong 5.000 gia ñình
v các bin nhân kh+u hc và kinh t xã hi khác nhau.
2. Cc ðiu tra Dân s ca B Thương mi M tin hành mt cuc ñiu tra tương t
như PSID, ñưc gi là Survey of Income and Program Participation (SIPP) (ðiu tra
v Thu nhp và S Tham gia Chương trình). Nhng ngưi tham gia tr li ph,ng v n
ñưc ph,ng v n mi năm bn l*n v ñiu kin kinh t ca h.

Chương trình Ging dy Kinh t Fulbright
Các phương pháp ñnh lưng
Bài ñc
Kinh t lưng cơ s - 3
rd
ed.
Ch. 16: Các mô hình hi quy d liu bng
Damodar N. Guragati Biên dch: Xinh Xinh
Hiu ñính: Trng Hoài
2
Nhiu cơ quan chính ph khác nhau M cũng tin hành nhiu cuc ñiu tra khác
nhau. Ngay t. ñ*u, ñưa ra mt li cnh báo là ñiu phù hp. ð tài các h)i quy d liu
bng tht là rng, ph*n ni dung liên quan ñn toán hc và thng kê r t ph!c tp. Chúng
ta ch hy vng ñ cp ñn mt s ni dung cơ bn ca các mô hình h)i quy d liu bng,
các chi tit ca v n ñ này n#m ph*n tài liu tham kho.
1
Xin cnh báo trưc r#ng mt
s tài liu tham kho này có tính k thut chuyên môn cao. R t may là trong s các ph*n
mm quen thuc vi chúng ta như Limdep, PcGive, SAS, STATA, Shazam, và Eviews ñã
làm cho công vic thc hin các h)i quy d liu bng trên thc t hoàn toàn d% dàng.
16.1. TI SAO LI LÀ D LIU BNG?
Nhng ưu ñim ca d liu bng so vi d liu chéo hay d liu chui thi gian là gì?
Baltagi lit kê nhng ưu ñim sau ñây ca d liu bng.
2
1. Bi vì d liu bng liên h ñn các cá nhân, các doanh nghip, các tiu bang, các
quc gia v.v theo thi gian, nên chc chn có tính không ñ)ng nh t trong các ñơn v này.
Các k thut ưc lưng da trên d liu bng có th tính ñn tính không ñ)ng nh t ñó
mt cách rõ ràng b#ng cách bao g)m các bin chuyên bit theo cá nhân, như chúng tôi sp
cho th y. Chúng tôi s' dng thut ng cá nhân ñây theo nghĩa chung nh t ñ bao g)m
các ñơn v vi mô như các cá nhân, doanh nghip, tiu bang và quc gia.
2. B#ng cách kt hp chui thi gian ca các quan sát chéo, d liu bng cho chúng
ta “d liu ch!a nhiu thông tin hu ích hơn, tính bin thiên nhiu hơn, ít hin tưng ña
cng tuyn gia các bin hơn, nhiu bc t do hơn và hiu qu cao hơn.”
3. B#ng cách nghiên c!u quan sát lp ñi lp li ca các ñơn v chéo, d liu bng phù
hp hơn cho vic nghiên c!u s ñng thái thay ñi theo thi gian ca các ñơn v chéo
này. Nhng tác ñng ca th t nghip, tc ñ quay vòng vic làm, tính dch chuyn ca
lao ñng ñưc nghiên c!u tt hơn khi có d liu bng.
4. D liu bng có th phát hin và ño lưng tt hơn các tác ñng mà ngưi ta không
th quan sát ñưc trong d liu chui thi gian hay d liu chéo thu*n túy. Thí d, tác
ñng ca các lut v m!c lương ti thiu ñi vi vic làm và thu nhp có th ñưc nghiên
c!u tt hơn nu chúng ta bao g)m các ñt gia tăng m!c lương ti thiu liên tip trong các
m!c lương ti thiu ca liên bang và/hoc tiu bang.
5. D liu bng làm cho chúng ta có th nghiên c!u các mô hình hành vi ph!c tp
hơn. Thí d, chúng ta có th x' lý tt hơn b#ng d liu bng các hin tưng như li th
kinh t theo qui mô và thay ñ$i công ngh so vi d liu chéo hay d liu chui thi gian.
6. B#ng cách cung c p d liu ñi vi vài nghìn ñơn v, d liu bng có th gim ñn
m!c th p nh t hin tưng chch có th xy ra nu chúng ta gp các cá nhân hay các
doanh nghip theo nhng bin s có m!c t$ng hp cao.
Nói tóm li, d liu bng có th làm cho phân tích thc nghim phong phú hơn so
vi cách chúng ta ch s' dng d liu chéo hay d liu chui thi gian. ðiu này không

Chương trình Ging dy Kinh t Fulbright
Các phương pháp ñnh lưng
Bài ñc
Kinh t lưng cơ s - 3
rd
ed.
Ch. 16: Các mô hình hi quy d liu bng
Damodar N. Guragati Biên dch: Xinh Xinh
Hiu ñính: Trng Hoài
3
có ý cho r#ng không có v n ñ khó khăn gì vi vic lp mô hình da trên d liu bng.
Chúng ta s& tho lun v chúng sau khi trình bày mt vài lý thuyt và tho lun mt ví d.
16.2. D LIU BNG: MT VÍ D MINH HA
ð chu+n b, chúng ta hãy xét mt ví d c th. Hãy xét d liu ñưc cho trong
Bng 16.1, d liu này ñưc l y t. mt nghiên c!u n$i ting v lý thuyt ñ*u tư do Y.
Grunfeld ñ xu t.
3
Grunfeld quan tâm ñn vic tìm hiu xem t$ng ñ*u tư (Y) ph thuc như th nào
vào giá tr thc ca doanh nghip (X
2
) và tr lưng vn thc (X
3
). Mc dù nghiên c!u
ñ*u tiên bao g)m nhiu công ty, nhưng nh#m mc ñích minh ha chúng tôi ch thu nhn
d liu v bn công ty, ñó là General Electric (GE), General Motor (GM), U.S. Steel
(US), và Westinghouse. D liu ñi vi mi công ty v ba bin nói trên có s/n cho thi
kỳ 1935-1954. Như th, có bn ñơn v chéo (theo không gian) và 20 thi ñon. Vì th,
tính t$ng cng chúng ta có 80 quan sát. Y ñưc kỳ vng có quan h ñ)ng bin vi X
2
và
X
3
.
Trên nguyên tc, chúng ta có th chy bn h)i quy chui thi gian, t!c là mt h)i
quy cho mi công ty, hay chúng ta có th chy 20 h)i quy chéo, t!c là mt h)i quy cho
mi năm. Trong trưng hp chy h)i quy chéo, chúng ta s& phi lo lng ñn s bc t do.
4

Chương trình Ging dy Kinh t Fulbright
Các phương pháp ñnh lưng
Bài ñc
Kinh t lưng cơ s - 3
rd
ed.
Ch. 16: Các mô hình hi quy d liu bng
Damodar N. Guragati Biên dch: Xinh Xinh
Hiu ñính: Trng Hoài
4
BNG 16.1 D0 LI1U V2 ð3U TƯ CHO B5N CÔNG TY, 1935-1954
Quan sát I F
–
1
C
–
1
Quan sát I F
–
1
C
–
1
GE
US
1935 33,1
1170,6
97,8
1935 209,9
1362,4
53,8
1936 45,0
2015,8
104,4
1936 355,3
1807,1
50,5
1937 77,2
2803,3
118,0
1937 469,9
2673,3
118,1
1938 44,6
2039,7
156,2
1938 262,3
1801,9
260,2
1939
48,1
2256,2
172,6
1939
230,4
1957,3
312,7
1940 74,4
2132,2
186,6
1940 361,6
2202,9
254,2
1941 113,0
1834,1
220,9
1941 472,8
2380,5
261,4
1942 91,9
1588,0
287,8
1942 445,6
2168,6
298,7
1943 61,3
1749,4
319,9
1943 361,6
1985,1
301,8
1944 56,8
1687,2
321,3
1944 288,2
1813,9
279,1
1945 93,6
2007,7
319,6
1945 258,7
1850,2
213,8
1946
159,9
2208,3
346,0
1946
420,3
2067,7
232,6
1947 147,2
1656,7
456,4
1947 420,5
1796,7
264,8
1948 146,3
1604,4
543,4
1948 494,5
1625,8
306,9
1949
98,3
1431,8
618,3
1949
405,1
1667,0
351,1
1950 93,5
1610,5
647,4
1950 418,8
1677,4
357,8
1951 135,2
1819,4
671,3
1951 588,2
2289,5
341,1
1952 157,3
2079,7
726,1
1952 645,2
2159,4
444,2
1953 179,5
2371,6
800,3
1953 641,0
2031,3
623,6
1954 189,6
2759,9
888,9
1954 459,3
2115,5
669,7
GM
WEST
1935 317,6
3078,5
2,8
1935 12,93
191,5
1,8
1936 391,8
4661,7
52,6
1936 25,90
516,0
0,8
1937
410,6
5387,1
156,9
1937
35,05
729,0
7,4
1938 257,7
2792,2
209,2
1938 22,89
560,4
18,1
1939 330,8
4313,2
203,4
1939 18,84
519,9
23,5
1940
461,2
4643,9
207,2
1940
28,57
628,5
26,5
1941 512,0
4551,2
255,2
1941 48,51
537,1
36,2
1942 448,0
3244,1
303,7
1942 43,34
561,2
60,8
1943 499,6
4053,7
264,1
1943 37,02
617,2
84,4
1944
547,5
4379,3
201,6
1944
37,81
626,7
91,2
1945 561,2
4840,9
265,0
1945 39,27
737,2
92,4
1946 688,1
4900,0
402,2
1946 53,46
760,5
86,0
1947
568,9
3526,5
761,5
1947
55,56
581,4
111,1
1948 529,2
3245,7
922,4
1948 49,56
662,3
130,6
1949 555,1
3700,2
1020,1
1949 32,04
583,8
141,8
1950 642,9
3755,6
1099,0
1950 32,24
635,2
136,7
1951 755,9
4833,0
1207,7
1951 54,38
732,8
129,7
1952 891,2
4924,9
1430,5
1952 71,78
864,1
145,5
1953 1304,4
6241,7
1777,3
1953 90,08
1193,5
174,8
1954
1486,7
5593,6
2226,3
1954
68,60
1188,9
213,5
Ghi chú:
Y = I = t$ng ñ*u tư = nhng ñ*u tư b$ sung vào nhà máy và thit b cng vi bo trì và
s'a cha, tính b#ng triu ñô la M ñã kh' lm phát bi ch s giá P
1
.

Chương trình Ging dy Kinh t Fulbright
Các phương pháp ñnh lưng
Bài ñc
Kinh t lưng cơ s - 3
rd
ed.
Ch. 16: Các mô hình hi quy d liu bng
Damodar N. Guragati Biên dch: Xinh Xinh
Hiu ñính: Trng Hoài
5
X
2
= F = giá tr ca doanh nghip = giá ca c$ phiu thưng và c$ phiu ưu ñãi vào
ngày 31 tháng 12 (hay giá trung bình ca ngày 31 tháng 12 và ngày 31 tháng 1 ca
năm sau) nhân vi s c$ phiu thưng và c$ phiu ưu ñãi còn lưu hành cng vi
t$ng giá tr trên s$ sách ca vn vay vào ngày 31 tháng 12, tính b#ng triu ñô la M
ñã kh' lm phát bi P
2
.
X
3
= C = tr lưng nhà máy và thit b = t$ng s tích lũy ca nhng ñ*u tư b$ sung vào
nhà máy và thit b ñã ñưc kh' lm phát bi P
1
tr. ñi khon tin kh u hao ñã kh'
lm phát bi P
3
trong các ñnh nghĩa này.
P
1
= Ch s kh' lm phát tim +n ca thit b lâu bn ca các nhà sn xu t (1947 = 100)
P
2
= Ch s kh' lm phát tim +n ca GDP (1947 = 100)
P
3
= Ch s kh' lm phát chi phí kh u hao = trung bình trưt 10-năm ca ch s giá bán
buôn ca kim loi và các sn ph+m t. kim loi (1947 = 100)
Ngun: Trích t. H.D. Vinod và Aman Ullah, Nhng Tin b Gn ñây trong Các Phương
pháp Hi quy, Nhà Xu t bn Marcel Dekker, New York, 1981, các trang 259-261
Gp chung t t c 80 quan sát, chúng ta có th vit hàm ñ*u tư ca Grunfeld như
sau:
Y
it
=
β
1
+
β
2
X
2it
+
β
3
X
3it
+ u
it
i = 1, 2, 3, 4
t = 1, 2, . . . , 20 (16.2.1)
trong ñó i là ñơn v chéo th! i và t là thi ñon th! t. Theo qui ưc, chúng ta s& cho i là ký
hiu cho ñơn v chéo và t là ký hiu theo thi gian. Chúng ta gi ñnh r#ng có mt s ti
ña ñơn v chéo hay quan sát N và mt s ti ña thi ñon T. Nu mi ñơn v chéo có cùng
s quan sát chui thi gian như nhau, thì bng d liu ñó ñưc gi là bng cân bng.
Trong ví d ñang dùng chúng ta có bng cân b#ng, vì mi công ty trong mu ñu có 20
quan sát. Nu s quan sát khác nhau gia các thành viên ca bng, chúng ta gi bng như
th là bng không cân bng. Trong chương này, chúng ta s& quan tâm ph*n ln ñn
bng cân b#ng.
Ban ñ*u, chúng ta gi ñnh r#ng các giá tr X là không ngu nhiên và r#ng s hng
sai s theo ñúng các gi ñnh c$ ñin, ñó là, E (u
it
) ~ N (0, σ
2
). Hãy c+n thn lưu ý hai và
ba ký hiu dưi dòng, nhng ký hiu này không c*n gii thích chc ngưi ñc cũng hiu.
Làm sao chúng ta ưc lưng (16.2.1)? Câu tr li ñưc trình bày sau ñây.
16.3 ƯC LƯNG CÁC MÔ HÌNH HI QUI D LIU BNG: PHƯƠNG
PHÁP TÁC ðNG C ð NH
Vic ưc lưng (16.2.1) ph thuc vào các gi ñnh chúng ta ñưa ra v tung ñ gc,
các h s ñ dc, và s hng sai s u
it
. Có nhiu kh năng xy ra
5
:
1. Gi ñnh r#ng tung ñ gc và các h s ñ dc không ñ$i theo thi gian và không
gian và s hng sai s th hin nhng khác bit theo thi gian và các cá nhân.
2. Các h s ñ dc không ñ$i nhưng tung ñ gc thay ñ$i theo các cá nhân.
3. Các h s ñ dc không ñ$i nhưng tung ñ gc thay ñ$i theo các cá nhân và thi
gian.
4. T t c các h s (tung ñ gc cũng như các h s ñ dc) thay ñ$i theo các cá
nhân.

