9/12/2020
1
12/09/2020 1
BÀI 6
THUỐC GIẢM ĐAU – HẠ SỐT – CHỐNG
VIÊM KHÔNG STEROID (NSAID),
THUỐC ĐIỀU TRỊ GÚT
1
DS. Trần Văn Chện
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bài giảng “Thuốc giảm đau h sốt
kháng viêm”, Thuốc điều trị bệnh gút”-
TS. Nguyễn Thùy Dương; Bộ môn Dược
lực học, Trường ĐH Dược Hà Nội.
2. Dược học (2007), tập 2, Bộ Y tế, NXB Y
học.
3. Trần Thị Thu Hằng (2018), Dược lực học,
NXB Phương Đông.
MỤC TIÊU HỌC TẬP
3
1. Phân loại kể tên được một số đại diện trong các
nhóm thuốc.
2. Phân tích được c dụng, chế tác dụng, tác
dụng không mong muốn, ch định của các thuốc
trong nhóm.
3. So sánh được những ưu, nhược điểm của c
thuốc thuộc dẫn chất oxicam, coxib, aminophenol
so với aspirin.
4
ĐẶC ĐIỂM DƯỢC ĐỘNG HỌC
- Là các acid yếu hấp thu tốt qua đường tiêu hóa
- Gắn mạnh vào protein huyết tương tương tác thuốc
- Chuyển hóa qua gan, thải trừ qua thận
- T1/2 rất khác nhau.
Nguyên tắc dùng thuốc giảm đau ngoại vi:
•Lựa chọn thuốc phù hợp với người bệnh.
•Tránh vượt quá mức liều giới hạn.
•Tôn trọng nguyên tắc phối hợp thuốc giảm đau.
•Lưu ý các biện pháp hỗ trợ không dùng thuốc hoặc thuốc để
giảm tác dụng không mong muốn.
9/12/2020
2
TÁC DỤNG VÀ CƠ CHẾ TÁC DỤNG
Acid arachidonic
Cyclooxygenase
(COX)
Thromboxan A2
(TXA2)
5
Các prostaglandin
(PG)
Leucotriens
(LT)
Lipooxygenase
(LOX)
eicosanoid
Vai trò của một số eicosanoid
Chất Vai trò
PGD2 Giãn mạch, co thắt phế quản, giãn cơ tiêu hóa
PGF Trdạ
Co tử cung
PGE2
↓ bài tiết acid ở ruột, ↑ bài tiết chất nhầy, co/giãn
cơ (tiêu hóa,…), giãn mạch, sốt, đau
Duy trì dòng máu đến thận, duy trì ống thông
động mạch,viêm
PGI2
Giãn mạch, ức chế kết tập tiểu cầu
TXA2 Kết tập tiểu cầu, co mạch
Leucotriens Co thắt phế quản 5
TÁC DỤNG VÀ CƠ CHẾ TÁC DỤNG
Acid arachidonic
Cyclooxygenase
Thromboxan A2 Các prostaglandin Leucotriens
LOX
-Co thắt phế quản
- Kết tập -Dạ dày: ↓[H+],↑ chất nhầy
NSAIDs
(-)
tiểu cầu
- Co mạch
- ↑ sức lọc cầu thận
- Co tử cung
- Đau
- Sốt
- Viêm
- Viêm
8
9/12/2020
3
TÁC DỤNG VÀ CƠ CHẾ TÁC DỤNG
Acid arachidonic
Cyclooxygenase
Thromboxan A2 Các prostaglandin Leucotriens
LOX
-Co thắt phế quản
- Kết tập -Dạ dày: ↓[H+],↑ chất nhầy
GIẢM ĐAU
NSAIDs
(-)
tiểu cầu
- Co mạch
- ↑ sức lọc cầu thận
- Co tử cung
- Đau
- Sốt
- Viêm
- Viêm
9
Mô tn thương Tn thương
Gii phóng ti chcác yếu
thot hóa (PG, BK,K)
Cm ng si Aδ/C
Khuyếch đi
Kích hot truyn lên +
khuyếch đi ti ty sng
Khuyếch đi tn sut
ca kích thích truyn vào
Đau
TÁC DỤNG VÀ CƠ CHẾ TÁC DỤNG
GIẢM ĐAU
NSAIDs
(-)
10
TÁC DỤNG VÀ CƠ CHẾ TÁC DỤNG
Acid arachidonic
Cyclooxygenase
Thromboxan A2 Các prostaglandin Leucotriens
LOX
-Co thắt phế quản
- Viêm
-Kết tập
tiểu cầu
-Co mạch
-Dạ dày: ↓[H+],↑ chất nhầy
-↑ sức lọc cầu thận
-Co tử cung
-Đau
-Sốt
-Viêm
HẠ SỐT
NSAIDs
(-)
11
Chất gây sốt
ngoại lai
Bạch
cầu
Chất gây sốt
nội tại
Acid arachidonic Prostaglandin (E1, E2)
↑ sinh nhiệt ↓ thải nhiệt
Sốt
PG synthetase
TÁC DỤNG VÀ CƠ CHẾ TÁC DỤNG
HẠ SỐT
NSAIDs
(-)
(+)
12
(+)
(+)
9/12/2020
4
Acid arachidonic
Cyclooxygenase
Thromboxan A2 Các prostaglandin Leucotriens
LOX
-Co thắt phế quản
- Kết tập -Dạ dày: ↓[H+],↑ chất nhầy
NSAIDs
(-)
tiểu cầu
- Co mạch
- ↑ sức lọc cầu thận
- Co tử cung
- Đau
- Sốt
- Viêm
- Viêm
13
TÁC DỤNG VÀ CƠ CHẾ TÁC DỤNG
Chống kết tập tiểu cầu
Acid arachidonic
Cyclooxygenase
Thromboxan A2 Các prostaglandin Leucotriens
LOX
-Co thắt phế quản
- Kết tập -Dạ dày: ↓[H+],↑ chất nhầy
NSAIDs
(-)
tiểu cầu
- Co mạch
- ↑ sức lọc cầu thận
- Co tử cung
- Đau
- Sốt
- Viêm
- Viêm
14
TÁC DỤNG VÀ CƠ CHẾ TÁC DỤNG
CHỐNG VIÊM
TÁC DỤNG VÀ CƠ CH TÁC DỤNG
COX-1
Thromboxan A2 PG sinh Leucotrien
LOX
-Co thắt phế quản
- Viêm
-Tăng tính thấm
thành mạch
-Kết tập
tiểu cầu
-Co mạch
- Dạ dày: ↓[H+],↑
chất nhầy
- ↑ sức lọc cầu thận
Chống viêm
NSAIDs
(-)
Acid arachidonic
COX-2
PG viêm
13
TÁC DỤNG VÀ CƠ CHẾ TÁC DỤNG
Chống viêm
COX -1 (cấu tạo) COX-2 (cảm ứng)
Vị trí Trong các mô, thận,
dạ
dày, tiểu cầu, tử cung,
tinh hoàn
- Ở một số vị trí của hệ TKTW,
- Mô viêm, mô được hoạt hóa
Chức
năng
Bảo vệ duy trì các
chức năng sinh lý
Chức năng phân bào và tiền viêm
Tham gia quá trình sản xuất
các PG có tác dụng bảo vệ
Cảm ứng bởi tổn thương, thiếu
máu cục bộ,….
(mRNA tăng lên 20-80 lần)
So sánh giữa COX-1 và COX-2
14
9/12/2020
5
TÁC DỤNG VÀ CƠ CHẾ TÁC DỤNG
Chống viêm
COX -1 (cấu tạo) COX-2 (cảm ứng)
Vị trí Trong các mô, thận, dạ y,
tiểu cầu, tử cung, tinh hoàn
- Ở một số vị trí của hệ TKTW,
- Mô viêm, mô được hoạt hóa
Chức
năng
Bảo vệ duy trì các
chức năng sinh lý
Chức năng phân bào và tiền viêm
Tham gia trong quá trình
sản xuất các PG tác
dụng bảo vệ, do đó còn
gọi là "enzym giữ nhà"
Cảm ứng bởi tổn thương, thiếu
máu cục bộ,….
(mRNA tăng lên 20-80 lần)
So sánh giữa COX-1 và COX-2
Phát triển các thuốc chọn lọc COX-2 15
TÁC DỤNG VÀ CƠ CHẾ TÁC DỤNG
Chống viêm
Đặc điểm cấu tạo
của các chất ức chế
chọn lọc COX-2
18
TÁC DỤNG VÀ CƠ CHẾ
TÁC DỤNG
Chống viêm
19
Mức độ chọn lọc đối
với COX-1 và COX-2
của NSAIDs khác nhau
9/12/2020 20