Bài giảng Tổ chức khai thác ga cảng: Chương 2 - ThS. Ngô Đức Phước

Cảng biển đóng vai trò vô cùng quan trọng trong hệ thống giao thương và phát triển kinh tế toàn cầu. Chúng không chỉ là cửa ngõ chính yếu cho thương mại quốc tế mà còn là động lực thúc đẩy sự tăng trưởng của các ngành công nghiệp và dịch vụ liên quan. Việc quản lý và khai thác cảng biển hiệu quả là chìa khóa để tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giảm chi phí vận chuyển và tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia. Phần giới thiệu này sẽ phác thảo bối cảnh tổng thể về cảng biển, cung cấp cái nhìn cơ bản về định nghĩa, vai trò và chức năng của chúng, nhằm đặt nền móng cho việc tìm hiểu sâu hơn về lĩnh vực phức tạp nhưng thiết yếu này.

Sinh viên ngành kinh tế biển, quản lý cảng, logistics, hàng hải; chuyên gia và cán bộ làm việc trong ngành cảng biển và vận tải; nhà hoạch định chính sách liên quan đến phát triển kinh tế biển.

Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng quan toàn diện về cảng biển, bắt đầu bằng định nghĩa pháp lý theo Bộ luật Hàng hải Việt Nam 2015, nhấn mạnh đây là khu vực đất và nước cảng được trang bị hạ tầng để phục vụ tàu thuyền, bốc dỡ hàng hóa, đón trả khách và cung cấp dịch vụ. Cảng biển được trình bày không chỉ là một đầu mối giao thông quan trọng mà còn là trung tâm phân phối, công nghiệp, thương mại, dịch vụ, và cư dân của một vùng. Nội dung đi sâu vào phân tích các vai trò chính của cảng biển, bao gồm đảm bảo an toàn và thuận tiện cho tàu thuyền, xếp dỡ, bảo quản hàng hóa, và thực hiện các thủ tục pháp chế hàng hải. Tiếp theo, tài liệu làm rõ các chức năng đa dạng của cảng biển, từ chức năng vận tải như một mắt xích trong chuỗi logistics, đến chức năng thương mại và công nghiệp hỗ trợ xuất nhập khẩu. Các hoạt động cụ thể tại cảng biển cũng được liệt kê chi tiết, bao gồm các hoạt động dịch vụ như xếp dỡ, lưu kho, tái chế hàng hóa, giao nhận giữa các phương tiện vận tải, phục vụ và duy trì hoạt động của tàu (cung ứng nhiên liệu, sửa chữa, cứu hộ, hoa tiêu, lai dắt). Ngoài ra, tài liệu còn đề cập đến các hoạt động chung như quản lý hoạt động biển, kiểm soát an toàn và môi trường, an ninh cảng, và đôi khi cả các hoạt động đặc biệt như quân sự. Cuối cùng, phần này giới thiệu về cơ sở vật chất kỹ thuật của cảng biển, bao gồm vùng đất cảng, cầu cảng, thiết bị xếp dỡ, hệ thống thông tin và các thiết bị nổi, làm nổi bật tầm quan trọng của cơ sở hạ tầng trong việc quyết định năng suất và khả năng thông qua của cảng. Đây là một nền tảng kiến thức vững chắc cho việc hiểu sâu sắc về hoạt động quản lý và khai thác cảng biển.