Nhóm 5 – Đ 5ề
Tr l i ý 1: ả ờ
* Đ tr l i cho câu h i này, tr c h t chúng ta c n tìm hi uể ả ờ ỏ ướ ế ầ ể th nàoế
là H p đ ng và th nào là H p đ ng dân s .ợ ồ ế ợ ồ ự
H p đ ng đ c hi u theo nghĩa r ng là s tho thu n gi a hai hay nhi uợ ồ ượ ể ộ ự ả ậ ữ ề
bên v m t v n đ nh t đ nh trong xã h i nh m làm phát sinh, thay đ i hay ch mề ộ ấ ề ấ ị ộ ằ ổ ấ
d t các quy n và nghĩa v c a các bên đó. B lu t Dân s 2005 đ a ra khái ni mứ ề ụ ủ ộ ậ ự ư ệ
v h p đ ng dân s m t cách khái quát nh sau: “H p đ ng dân s là s thoề ợ ồ ự ộ ư ợ ồ ự ự ả
thu n gi a các bên v vi c xác l p, thay đ i ho c ch m d t quy n, nghĩa v dânậ ữ ề ệ ậ ổ ặ ấ ứ ề ụ
s .” (Đi u 388 B lu t Dân s 2005). ự ề ộ ậ ự
H p đ ng dân s là nh ng giao d ch dân s ph bi n, là căn c ch y uợ ồ ự ữ ị ự ổ ế ứ ủ ế
làm phát sinh nghĩa v dân s . Vì v y, nh ng quy đ nh c a pháp lu t dân s vụ ự ậ ữ ị ủ ậ ự ề
giao d ch dân s và nghĩa v dân s thì cũng đ c áp d ng đ i v i quan h h pị ự ụ ự ượ ụ ố ớ ệ ợ
đ ng dân s . Trong pháp lu t dân s , h p đ ng dân s , nghĩa v và giao d ch dânồ ự ậ ự ợ ồ ự ụ ị
s có m i liên quan m t thi t v i nhauự ố ậ ế ớ
H p đ ng là s th hi n ch y u c a các giao d ch dân s , có tính ph bi nợ ồ ự ể ệ ủ ế ủ ị ự ổ ế
trong đ i s ng xã h i. Vì th , theo nh ng tiêu chí khác nhau có th chia thànhờ ố ộ ế ữ ể
nhi u lo i h p đ ng: Theo n i dung c a h p đ ng; Theo tính ch t đ c thù c aề ạ ợ ồ ộ ủ ợ ồ ấ ặ ủ
h p đ ng; Theo s t ng x ng v quy n và nghĩa v c a các bên trong h p đ ng;ợ ồ ự ươ ứ ề ề ụ ủ ợ ồ
Theo hình th c c a h p đ ng; Theo lĩnh v c áp d ng c a h p đ ng; Theo hìnhứ ủ ợ ồ ự ụ ủ ợ ồ
th c đ u t .ứ ầ ư
Các giao d ch dân s thông qua hình th c ch y u là h p đ ng dân s . Vìị ự ứ ủ ế ợ ồ ự
v y, ch đ pháp lý c a h p đ ng dân s quy đ nh trong B lu t Dân s th hi nậ ế ộ ủ ợ ồ ự ị ộ ậ ự ể ệ
tr c ti p trong các ph n giao d ch dân s , nghĩa v dân s và h p đ ng dân s .ự ế ầ ị ự ụ ự ợ ồ ự
Lu t Th ng m i 2005 cũng đã quy đ nh rõ t i Đi uậ ươ ạ ị ạ ề 294. Các tr ng h pườ ợ
mi n trách nhi m đ i v i hành vi vi ph m. Bên vi ph m h p đ ng đ c mi nễ ệ ố ớ ạ ạ ợ ồ ượ ễ
trách nhi m trong các tr ng h p sau đây:ệ ườ ợ
a) X y ra tr ng h p mi n trách nhi m mà các bên đã tho thu n;ả ườ ợ ễ ệ ả ậ
b) X y ra s ki n b t kh kháng;ả ự ệ ấ ả
c) Hành vi vi ph m c a m t bên hoàn toàn do l i c a bên kia;ạ ủ ộ ỗ ủ
d) Hành vi vi ph m c a m t bên do th c hi n quy t đ nh c a c quan qu nạ ủ ộ ự ệ ế ị ủ ơ ả
lý nhà n c có th m quy n mà các bên không th bi t đ c vào th i đi m giaoướ ẩ ề ể ế ượ ờ ể
k t h p đ ng.ế ợ ồ
2. Bên vi ph m h p đ ng có nghĩa v ch ng minh các tr ng h p mi nạ ợ ồ ụ ứ ườ ợ ễ
trách nhi m.ệ
Tr l i v i v n đ đ a ra trong đ bài s 5 thì vi c bên B đòi bên A b iở ạ ớ ầ ề ư ề ố ệ ồ
th ng thi t h i v i s ti n là 30.000.000đ ngoài s ti n b i th ng theo ký k tườ ệ ạ ớ ố ề ố ề ồ ườ ế
vi ph m h p đ ng 4% v i s ti n là 10.000.000đ là không h p lý. ạ ợ ồ ớ ố ề ợ
B i theo Kho n 2-Đi u 302-M c 3 B lu t Dân s 2005: “Trong tr ngở ả ề ụ ộ ậ ự ườ
h p bên có nghĩa v không th th c hi n đ c nghĩa v dân s do s ki n b tợ ụ ể ự ệ ượ ụ ự ự ệ ấ
kh kháng thì không ph i ch u trách nhi m dân s , tr tr ng h p có tho thu nả ả ị ệ ự ừ ườ ợ ả ậ
khác ho c pháp lu t có quy đ nh khác”. Vì th Công ty c ph n v t li u xây d ngặ ậ ị ế ổ ầ ậ ệ ự
(A) không ph i ch u trách nhi m dân s đ i v i n i dung yêu c u c a Công tyả ị ệ ự ố ớ ộ ầ ủ
TNHH xây d ng Vân Hà (B) vì Công ty c ph n v t li u xây d ng (A) đã l p lu nự ổ ầ ậ ệ ự ậ ậ
r ng s dĩ g ch không đ t ch t l ng lo i 1 là do tr i m a quá to trong nhi uằ ở ạ ạ ấ ượ ạ ờ ư ề
ngày nên đ c mi n trách nhi m vì lý do b t kh kháng. Trong khi đó h p đ ngượ ễ ệ ấ ả ợ ồ
ký k t đã không đ c p đ n v n đ b i th ng thi t h i.ế ề ậ ế ấ ề ồ ườ ệ ạ
Tuy nhiên tr ng h p này áp d ng đ i v i vi c Công ty c ph n v t li uườ ợ ụ ố ớ ệ ổ ầ ậ ệ
xây d ng (A) đã th c hi n th t c do pháp lu t quy đ nh r ng: Bên vi ph m h pự ự ệ ủ ụ ậ ị ằ ạ ợ
đ ng ph i thông báo ngay b ng văn b n cho bên kia v tr ng h p đ c mi nồ ả ằ ả ề ườ ợ ượ ễ
trách nhi m và nh ng h u qu có th x y ra. Khi tr ng h p mi n trách nhi mệ ữ ậ ả ể ả ườ ợ ễ ệ
ch m d t, bên vi ph m h p đ ng ph i thông báo ngay cho bên kia bi t; n u bên viấ ứ ạ ợ ồ ả ế ế
ph m không thông báo ho c thông báo không k p th i cho bên kia thì ph i b iạ ặ ị ờ ả ồ
th ng thi t h i. Bên vi ph m có nghĩa v ch ng minh v i bên b vi ph m vườ ệ ạ ạ ụ ứ ớ ị ạ ề
tr ng h p mi n trách nhi m c a mìnhườ ợ ễ ệ ủ
Ng c l i, Công ty TNHH xây d ng Vân Hà (B) đã không thanh toán n t sượ ạ ự ố ố
ti n 120.000.000đ dù đã quá h n 02 tháng theo tho thu n trong khiề ạ ả ậ th c t Côngự ế
ty c ph n v t li u xây d ng (A) hàng đã đ c giao nh n đ theo h p đ ng choổ ầ ậ ệ ự ượ ậ ủ ợ ồ
Công ty TNHH xây d ng Vân Hà (B).ự
Nh v y, Công ty TNHH xây d ng Vân Hà (B) đã vi ph m:ư ậ ự ạ
- Đi u kho n ghi trong h p đ ng .ề ả ợ ồ
- Vi ph m Kho n 1,2-Đi u 305-M c 4 B lu t Dân s 2005ạ ả ề ụ ộ ậ ự
+ Khi nghĩa v dân s ch m đ c th c hi n thì bên có quy n có th giaụ ự ậ ượ ự ệ ề ể
h n đ bên có nghĩa v hoàn thành nghĩa v ; n u quá th i h n này mà nghĩa vạ ể ụ ụ ế ờ ạ ụ
v n ch a đ c hoàn thành thì theo yêu c u c a bên có quy n, bên có nghĩa v v nẫ ư ượ ầ ủ ề ụ ẫ
ph i th c hi n nghĩa v và b i th ng thi t h i; n u vi c th c hi n nghĩa vả ự ệ ụ ồ ườ ệ ạ ế ệ ự ệ ụ
không còn c n thi t đ i v i bên có quy n thì bên này có quy n t ch i ti p nh nầ ế ố ớ ề ề ừ ố ế ậ
vi c th c hi n nghĩa v và yêu c u b i th ng thi t h i.ệ ự ệ ụ ầ ồ ườ ệ ạ
+ Trong tr ng h p bên có nghĩa v ch m tr ti n thì bên đó ph i tr lãiườ ợ ụ ậ ả ề ả ả
đ i v i s ti n ch m tr theo lãi su t c b n do Ngân hàng Nhà n c công bố ớ ố ề ậ ả ấ ơ ả ướ ố
t ng ng v i th i gian ch m tr t i th i đi m thanh toán, tr tr ng h p có thoươ ứ ớ ờ ậ ả ạ ờ ể ừ ườ ợ ả
thu n khác ho c pháp lu t có quy đ nh khác.ậ ặ ậ ị
* Nh ng lo i ch tài nào có th áp d ng trong tình hu ng này:ữ ạ ế ể ụ ố
Khi h p đ ng đã có hi u l c, các bên có nghĩa v th c hi n đ y đ nh ngợ ồ ệ ự ụ ự ệ ầ ủ ữ
cam k t c a mình. N u m t bên có hành vi vi ph m h p đ ng t c là vi ph mế ủ ế ộ ạ ợ ồ ứ ạ
nghĩa v dân s đã đ c xác l p t h p đ ng thì ph i ch u trách nhi m do viụ ự ượ ậ ừ ợ ồ ả ị ệ
ph m h p đ ng. đây, trách nhi m pháp lý đ c hi u là trách nhi m c a bên cóạ ợ ồ Ở ệ ượ ể ệ ủ
nghĩa v nh ng không th c hi n ho c th c hi n không đúng nghĩa v . Tuỳ theoụ ư ự ệ ặ ự ệ ụ
tính ch t c a t ng lo i h p đ ng mà các bên giao k t d i m t hình th c nh tấ ủ ừ ạ ợ ồ ế ướ ộ ứ ấ
đ nh không trái pháp lu t, đ o đ c xã h i. T th i đi m h p đ ng có hi u l c, cácị ậ ạ ứ ộ ừ ờ ể ợ ồ ệ ự
bên ký k t có các quy n và nghĩa v pháp lý đ i v i nhau. Pháp lu t có nh ng quyế ề ụ ố ớ ậ ữ
đ nh cho vi c th c hi n h p đ ng dân s .ị ệ ự ệ ợ ồ ự
Nguyên t c th c hi n h p đ ng dân s :ắ ự ệ ợ ồ ự
- Đi uề 307. Trách nhi m b i th ng thi t h iệ ồ ườ ệ ạ
1. Trách nhi m b i th ng thi t h i bao g m trách nhi m b i th ng thi tệ ồ ườ ệ ạ ồ ệ ồ ườ ệ
h i v v t ch t, trách nhi m b i th ng bù đ p t n th t v tinh th n.ạ ề ậ ấ ệ ồ ườ ắ ổ ấ ề ầ
2. Trách nhi m b i th ng thi t h i v v t ch t là trách nhi m bù đ p t nệ ồ ườ ệ ạ ề ậ ấ ệ ắ ổ
th t v t ch t th c t , tính đ c thành ti n do bên vi ph m gây ra, bao g m t nấ ậ ấ ự ế ượ ề ạ ồ ổ
th t v tài s n, chi phí h p lý đ ngăn ch n, h n ch , kh c ph c thi t h i, thuấ ề ả ợ ể ặ ạ ế ắ ụ ệ ạ
nh p th c t b m t ho c b gi m sút.ậ ự ế ị ấ ặ ị ả
- Đi u 412 B lu t Dân s ề ộ ậ ự
1. Th c hi n đúng h p đ ng, đúng đ i t ng, ch t l ng, s l ng, ch ngự ệ ợ ồ ố ượ ấ ượ ố ượ ủ
lo i, th i h n, ph ng th c và các tho thu n khác;ạ ờ ạ ươ ứ ả ậ
2. Th c hi n m t cách trung th c, theo tinh th n h p tác và có l i nh t choự ệ ộ ự ầ ợ ợ ấ
các bên, b o đ m tin c y l n nhau;ả ả ậ ẫ
3. Không đ c xâm ph m đ n l i ích c a Nhà n c, l i ích công c ng,ượ ạ ế ợ ủ ướ ợ ộ
quy n, l i ích h p pháp c a ng i khác.ề ợ ợ ủ ườ
- Đi uề 414. Th c hi n h p đ ng song vự ệ ợ ồ ụ
1. Trong h p đ ng song v , khi các bên đã tho thu n th i h n th c hi nợ ồ ụ ả ậ ờ ạ ự ệ
nghĩa v thì m i bên ph i th c hi n nghĩa v c a mình khi đ n h n; không đ cụ ỗ ả ự ệ ụ ủ ế ạ ượ
hoãn th c hi n v i lý do bên kia ch a th c hi n nghĩa v đ i v i mình, tr tr ngự ệ ớ ư ự ệ ụ ố ớ ừ ườ
h p quy đ nh t i Đi u 415 và Đi u 417 c a B lu t này.ợ ị ạ ề ề ủ ộ ậ
2. Trong tr ng h p các bên không tho thu n bên nào th c hi n nghĩa vườ ợ ả ậ ự ệ ụ
tr c thì các bên ph i đ ng th i th c hi n nghĩa v đ i v i nhau; n u nghĩa vướ ả ồ ờ ự ệ ụ ố ớ ế ụ
không th th c hi n đ ng th i thì nghĩa v nào khi th c hi n m t nhi u th i gianể ự ệ ồ ờ ụ ự ệ ấ ề ờ
h n thì nghĩa v đó ph i đ c th c hi n tr c.ơ ụ ả ượ ự ệ ướ
Tr l i ý 2: ả ờ
C s cho ý 1:ơ ở
- Theo Điều 1 Pháp lệnh, “Pháp lệnh này quy định về tổ chức và tố tụng
trọng tài để giải quyết các vụ tranh chấp phát sinh trong hoạt động thương
mại theo sự thỏa thuận của các bên”. Khoản 1 Điều 10 của Pháp lệnh còn
quy định là “thỏa thuận trọng tài vô hiệu” khi “tranh chấp phát sinh không
thuộc hoạt động thương mại được quy định tại khoản 3 Điều 2 của Pháp lệnh
này”. Như vậy, thỏa thuận Trọng tài có giá trị pháp lý đối với các tranh chấp
phát sinh từ hoạt động thương mại.
Khoản 3 Điều 2 Pháp lệnh quy định thế nào là hoạt động thương mại bằng
hai phương pháp.Bằng phương pháp liệt kê, Pháp lệnh đã đưa ra một danh
sách những hành vi thương mại. Cụ thể, theo Điều khoản này, “hoạt động
thương mại là việc thực hiện một hay nhiều hành vi thương mại của cá nhân,
tổ chức kinh doanh bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ; phân
phối; đại diện, đại lý thương mại; ký gửi; thuê, cho thuê; thuê mua; xây dựng;
tư vấn; kỹ thuật; li-xăng; đầu tư; tài chính, ngân hàng; bảo hiểm; thăm dò khai
thác; vận chuyển hàng hóa, hành khách bằng đường hàng không, đường
biển, đường sắt, đường bộ”.
Những hành vi liệt kê ở trên không phải là hoạt động thương mại duy nhất mà
các bên có thể đưa tranh chấp ra trước trọng tài. Bởi theo khoản 3 Điều 2
Pháp lệnh, ngoài những hành vi vừa liệt kê còn có “các hành vi thương mại
khác theo quy định của pháp luật”. Do vậy, quan điểm mà theo đó “Luật
thương mại quy định bao quát hơn”[3] Pháp lệnh về hoạt động thương mại là
không thuyết phục. Với cách quy định như trên, chúng ta thấy tất cả những gì
quy định trong Luật Thương mại mà không có trong danh sách trên[4] đều
thuộc phạm vi điều chỉnh của Pháp lệnh vì đó là “các hành vi thương mại
khác theo quy định của pháp luật”.
- Đi u ki n đ tr ng tài gi i quy t tranh ch pề ệ ể ọ ả ế ấ
Tr ng tài là m t trong nh ng ph ng th c gi i quy t tranh ch p ngoài Tòa án. Chính vì v y,ọ ộ ữ ươ ứ ả ế ấ ậ
vi c Tr ng tài gi i quy t tranh ch p kinh doanh - th ng m i là do các bên th a thu n l aệ ọ ả ế ấ ươ ạ ỏ ậ ự
ch n và th ng đ c ghi nh n trong h p đ ng. Kho n 1, Đi u 3 Pháp l nh quy đ nh vọ ườ ượ ậ ợ ồ ả ề ệ ị ề
nguyên t c gi i quy t tranh ch p b ng tr ng tài, theo đó: “Tranh ch p đ c gi i quy t b ngắ ả ế ấ ằ ọ ấ ượ ả ế ằ
tr ng tài, n u tr c ho c sau khi x y ra tranh ch p các bên có th a thu n tr ng tài”. T i b nọ ế ướ ặ ả ấ ỏ ậ ọ ạ ả
Quy t c t t ng Tr ng tài có hi u l c k t ngày 01/7/2004 c a Trung tâm Tr ng tài Qu c tắ ố ụ ọ ệ ự ể ừ ủ ọ ố ế
Vi t Nam (VIAC) bên c nh phòng Th ng m i và Công nghi p Vi t Nam có khuy n nghệ ạ ươ ạ ệ ệ ế ị
các doanh nghi p đ a đi u kho n tr ng tài m u c a VIAC vào các h p đ ng th ng m iệ ư ề ả ọ ẫ ủ ợ ồ ươ ạ
nh sau : “M i tranh ch p phát sinh t ho c liên quan đ n h p đ ng này s đ c gi i quy tư ọ ấ ừ ặ ế ợ ồ ẽ ượ ả ế
t i Trung tâm Tr ng tài Qu c t Vi t Nam bên c nh Phòng Th ng m i và Công nghi pạ ọ ố ế ệ ạ ươ ạ ệ
Vi t Nam theo quy t c t t ng tr ng tài c a Trung tâm này”.ệ ắ ố ụ ọ ủ
Ngoài ra, các bên có th b sung các n i dung sau đây: a) S l ng tr ng tài viên là (1 ho c 3)ể ổ ộ ố ượ ọ ặ
, b) Đ a đi m ti n hành tr ng tài...ị ể ế ọ
Đ i v i v tranh ch p có yêu t n c ngoài, các bên có th b sung : a) Lu t áp d ng choố ớ ụ ấ ố ướ ể ổ ậ ụ
h p đ ng này, và d) Ngôn ng s d ng trong t t ng tr ng tài.ợ ồ ữ ử ụ ố ụ ọ
M t s u đi m khi gi i quy t tranh ch p b ng tr ng tàiộ ố ư ể ả ế ấ ằ ọ
Th c ti n ho t đ ng gi i quy t tranh ch p kinh doanh - th ng m i b ng Tr ng tài cho th yự ễ ạ ộ ả ế ấ ươ ạ ằ ọ ấ
có m ts uđi msau:Th nh t, quy tđ nh a Tr ng tài là chung th m và vì v y nó có giá trộ ốư ể ứ ấ ế ị ủ ọ ẩ ậ ị
b t bu c đ i v i các bên, các bên không th ch ng án hay kháng cáo. Vi c xét x t i Tr ngắ ộ ố ớ ể ố ệ ử ạ ọ
tài ch di n ra m t c p xét x , đó cũng chính là đi u khác bi t c b n so v i xét x t i Tòaỉ ễ ở ộ ấ ử ề ệ ơ ả ớ ử ạ
án b i thông th ng xét x t i Tòa án di n ra hai c p. H i đ ng tr ng tài sau khi tuyênở ườ ử ạ ễ ở ấ ộ ồ ọ
phán quy t xong là đã hoàn thành nhi m v c a mình và ch m d t s t n t i.ế ệ ụ ủ ấ ứ ự ồ ạ
- Theo quy đ nh t i Đi u 5 Lu t tr ng tài th ng m i 2010:ị ạ ề ậ ọ ươ ạ
1. Tranh ch p đ c gi i quy t b ng Tr ng tài n u các bên có tho thu n tr ng tài. Th aấ ượ ả ế ằ ọ ế ả ậ ọ ỏ
thu n tr ng tài có th đ c l p tr c ho c sau khi x y ra tranh ch p.ậ ọ ể ượ ậ ướ ặ ả ấ
2. Tr ng h p m t bên tham gia tho thu n tr ng tài là cá nhân ch t ho c m t năng l c hànhườ ợ ộ ả ậ ọ ế ặ ấ ự
vi, tho thu n tr ng tài v n có hi u l c đ i v i ng i th a k ho c ng i đ i di n theoả ậ ọ ẫ ệ ự ố ớ ườ ừ ế ặ ườ ạ ệ
pháp lu t c a ng i đó, tr tr ng h p các bên có tho thu n khác.ậ ủ ườ ừ ườ ợ ả ậ
3. Tr ng h p m t bên tham gia th a thu n tr ng tài là t ch c ph i ch m d t ho t đ ng, bườ ợ ộ ỏ ậ ọ ổ ứ ả ấ ứ ạ ộ ị
phá s n, gi i th , h p nh t, sáp nh p, chia, tách ho c chuy n đ i hình th c t ch c, th aả ả ể ợ ấ ậ ặ ể ổ ứ ổ ứ ỏ
thu n tr ng tài v n có hi u l c đ i v i t ch c ti p nh n quy n và nghĩa v c a t ch c đó,ậ ọ ẫ ệ ự ố ớ ổ ứ ế ậ ề ụ ủ ổ ứ
tr tr ng h p các bên có tho thu n khác.ừ ườ ợ ả ậ
Nh v y có hai đi u ki n b t bu c đây là:ư ậ ề ệ ắ ộ ở
- Tranh ch p phát sinh ph i là tranh ch p th ng m i.ấ ả ấ ươ ạ
- Gi a các bên có tranh ch p ph i có th a thu n tr ng tài.ữ ấ ả ỏ ậ ọ