§aÞ häc quèc gia hµ néi
®¹i häc khoa häc tù nhiªn
Khoa Đ A LÝỊ
===========
BÀI BÁO CÁO
D u mầ ỏ
Nhóm th c hi n:ự ệ
Ph m Th Liênạ ị
Hoàng Th Lýị
Nguy n Th Thúyễ ị
Tr n L Thanhầ ệ
Vũ Th Hoài Vânị
M c l cụ ụ
I. T ng quanổ
1. Các khái ni m c b nệ ơ ả
2. Quá trình hình thành
3. Tính ch t c a d u mấ ủ ầ ỏ
3.1 Tính ch t v t lýấ ậ
3.2 Tính ch t hóa h cấ ọ
4. ng d ngỨ ụ
II. Hi n tr ngệ ạ
1. Đ c đi m phân b ,tr l ngặ ể ố ữ ượ
2. Khai thác
3. Ch bi nế ế
4. Tác đ ng đ n môi tr ngộ ế ườ
I.T ng quan:ổ
Ngày nay, khi xã h i càng phát tri n thì nhu c u s d ng và khai thác tài nguyênộ ể ầ ử ụ
ngày càng tăng. Bình quân đ u ng i trong m t ngày giai đo n cách m ngầ ườ ộ ở ạ ạ
nông nghi p (cách đây ch ng 10 – 12 v n năm) là 4000 – 5000 kcal.Giai đo n b tệ ừ ạ ạ ắ
đ u đô th khi nông nghi p truy n th ng khá phát tri n (vào kho ng 500 nămầ ị ệ ề ố ể ả
tr c Công nguyên) đã là 12000 kcal . Vào th k XV đ n kho ng 1850 là 26.000ướ ế ỉ ế ả
kcal.
Hi n nay các n c công nghi p phát tri n con s y là 200.000 kcal.ệ ở ướ ệ ể ố ấ
Trên hình ta có th th y cho th y s gia tăng r t l n trong tiêu th năng l ngể ấ ấ ự ấ ớ ụ ượ
trên th gi i đã di n ra trong kho ng 200 năm qua. Vi c gia tăng này ch y u tế ớ ễ ả ệ ủ ế ừ
tăng c ng s d ng nhiên li u hóa th ch (d u m , than). Trong đó, tính đ n nămườ ử ụ ệ ạ ầ ỏ ế
1979, toàn th gi i đã tiêu th 64 tri u t n d u m . T 2009 đ n 2010 tiêu thế ớ ụ ệ ấ ầ ỏ ừ ế ụ
d u toàn c u tăng 2,8 tri u thùng d u m i ngày. T năm 2010 đ n năm 2011, tiêuầ ầ ệ ầ ỗ ừ ế
th tăng 1 tri u thùng d u m i ngày. Năm 2011 là 88.9 tri u t n/ ngày.ụ ệ ầ ỗ ệ ấ
Ngu n d tr kh ng l d u m và khí đ t n m Trung Đông (≈ 64%).ồ ự ữ ổ ồ ầ ỏ ố ằ ở
Ng i ta d đoán d u m còn s d ng kho ng 37 – 42 năm n a. Tuy nhiên conườ ự ầ ỏ ử ụ ả ữ
s này ch mang tính t ng đ i. và có nhi u ý ki n khác nhau v tr l ng d uố ỉ ươ ố ề ế ề ữ ượ ầ
m mà chúng ta có hiên này. ỏĐài Ti ng nói n c Nga đ a tin, theo các nghiên c uế ướ ư ứ
c a H i đ ng năng l ng th gi i (WEC), trong lòng đ t còn 223 t t n d u vàủ ộ ồ ượ ế ớ ấ ỷ ấ ầ
209.000 t mét kh i khí đ t. V i m c đ tiêu th hi n t i, kh i l ng này s chỷ ố ố ớ ứ ộ ụ ệ ạ ố ượ ẽ ỉ
đ dùng trong kho ng 50 năm n a. Trong khi đó Theo con s công b g n đâyủ ả ữ ố ố ầ
nh t c a Hãng BP (công ty năng l ng toàn c u c Anh), tr l ng xác minh c aấ ủ ượ ầ ả ữ ượ ủ
d u trên th gi i có th khai thác đ c là kho ng 234 t t n, m i năm c th gi iầ ế ớ ể ượ ả ỉ ấ ỗ ả ế ớ
tiêu th kho ng 4 t t n. Do đó, v i m c ti u th nh hi n nay, l ng d u nàyụ ả ỉ ấ ớ ứ ệ ụ ư ệ ượ ầ
có th s d ng đ c trong kho ng 60 năm. Năm 2006, các nhà khoa h c M làể ử ụ ượ ả ọ ỹ
Colin Campbell và Jean Laharrere (s li u đ c báo“Rossiyskaya Gazeta” d n)ố ệ ượ ẫ
cho r ng nhân lo i có kh năng khai thác 1 nghìn t thùng d u theo cách hi nằ ạ ả ỉ ầ ệ
nay. Tr c đó, vào năm 2000 Hi p h i Đ a lý M đánh giá tr l ng d u m thướ ệ ộ ị ỹ ữ ượ ầ ỏ ế
gi i là 3 nghìn t thùng.ớ ỉ
D u m không nh ng đ c coi là m t nh ng lo i khoáng s n cháy mà nó cònầ ỏ ữ ượ ộ ữ ạ ả
đ c x p vào lo i tài nguyên không ph c h i. Trong bài báo cáo này, chúng tôi sượ ế ạ ụ ồ ẽ
gi i thi u v d u m là m t trong nh ng lo i tài nguyên không ph c h i đ th yớ ệ ề ầ ỏ ộ ữ ạ ụ ồ ể ấ
m c đ c p thi t, quan tr ng c a vi c ti t ki m và s d ng h p lý lo i tàiứ ộ ấ ế ọ ủ ệ ế ệ ử ụ ợ ạ
nguyên này.
1. Các khái ni m c b n:ệ ơ ả
Theo Bách khoa toàn th vi t Nam: Tài nguyên năng l ng là t t c cácư ệ ượ ấ ả
d ng v t ch t có th s d ng đ cung c p nhi t nh m duy trì các ho t đ ngạ ậ ấ ể ử ụ ể ấ ệ ằ ạ ộ
s ng c a các sinh v t trên Trái Đ t và ph c v các ho t đ ng s ng c a conố ủ ậ ấ ụ ụ ạ ộ ố ủ
ng i nh s i m, đun n u, s n xu t, vv…ườ ư ưở ấ ấ ả ấ
· Tài nguyên đ c chia làm 3 lo i:ượ ạ
· Tài nguyên không ph c h i (than đá, d u m , khí thiên nhiên, vv.),ụ ồ ầ ỏ
· Tài nguyên có th ph c h i (g c i, các lo i th c v t, phân đ ng v tể ụ ồ ỗ ủ ạ ự ậ ộ ậ
ph i khô, vv.),ơ
· Tài nguyên ph c h i (năng l ng M t Tr i, năng l ng đ a nhi t,ụ ồ ượ ặ ờ ượ ị ệ
đi n năng sinh ra t vi c l i d ng năng l ng các dòng ch y, vv…).ệ ừ ệ ợ ụ ượ ả
· D u m là ch t l ng màu đen, xám nâu, là h p ch t c a nhi u lo iầ ỏ ấ ỏ ợ ấ ủ ề ạ
cacbuahydro l ng. Thành ph n hóa h c c a d u m ch y u là C và H (chi m 95ỏ ầ ọ ủ ầ ỏ ủ ế ế
– 98%). D u m đ c c u thành t các dãy h p ch t cacbuahydro: metan,ầ ỏ ượ ấ ừ ợ ấ
polymetylen và cacbuahydro th m, cũng nh các h p ch t nit và oxy.ơ ư ợ ấ ơ
· D u m và khí t nhiên là hai “ch em sinh đôi” và ph n nhi u b tầ ỏ ự ị ầ ề ắ
g p lòng đ t d i đáy th m l c đ a và s n l c đ a.ặ ở ấ ướ ề ụ ị ườ ụ ị
· Có nhi u lo i d u m khác nhau do vi c hình thành nên chúng đ cề ạ ầ ỏ ệ ượ
b t đ u t các v t th nh bé khác nhau d i đ sâu và áp su t khác nhau trongắ ầ ừ ậ ể ỏ ướ ộ ấ
nh ng th i kì đ a ch t khác nhau.ữ ờ ị ấ
2. Quá trình hình thành
Có 2 gi thuy t chính: Thuy t vô c và thuy t h u c .ả ế ế ơ ế ữ ơ
· Thuy t vô c (Dmitri Ivanovich Mendeleev - cu i TK 19)ế ơ ố
D u m đ c phát sinh t ph n ng hóa h c gi a các h p ch t ch aầ ỏ ượ ừ ả ứ ọ ữ ợ ấ ứ
carbon (mu i cacbonnat, cacbua kim lo i…) và n c (ch a Hidro) t i nhi t đ vàố ạ ướ ứ ạ ệ ộ
áp su t cao đ sâu trong lòng đ t v i s có m t c a các ch t xúc tác nh cácấ ở ộ ấ ớ ự ặ ủ ấ ư
lo i sét.ạ
Đa s các nhà khoa h c không ch p nh n vì vi c t ng h p các ch t vô cố ọ ấ ậ ệ ổ ợ ấ ơ
thành các ch t h u c v nguyên t c có th th c hi n đ c nh ng là vô cùngấ ữ ơ ề ắ ể ự ệ ượ ư
khó khăn.
· Thuy t h u cế ữ ơ
Theo thuy t này d u khí có ngu n g c t xác các đ ng th c v t đ c chônế ầ ồ ố ừ ộ ự ậ ượ
sâu trong lòng đ t. Trong đi u ki n y m khí v i áp su t và nhi t đ thích h p vàấ ề ệ ế ớ ấ ệ ộ ợ
d i tác d ng c a các ch t xúc tác vô c ho c các vi sinh v t các xác sinh v tướ ụ ủ ấ ơ ặ ậ ậ
này đ c chuy n thành các hydrocacbon, cũng nh các ch t h u c khác.ượ ể ư ấ ữ ơ