Nh ng bí quy t hi u qu khi ôn thi môn Ng Vănữ ế ệ ả ữ
(Ki u bài ngh lu n văn h c) ể ị ậ ọ
trong kì thi tuy n sinh đi h c, cao đngể ạ ọ ẳ
Th c sĩ Ph m H u C ng- Gi ng viên tr ng ĐHSP Hàạ ạ ữ ườ ả ườ
N i.ộ
1. Ch n th y h c, ch n sách đcọ ầ ọ ọ ọ
Ch nh ng ng i có năng l c đc bi t xu t s c m i có kh năng t h cỉ ữ ườ ự ặ ệ ấ ắ ớ ả ự ọ
và đt hi u qu nh mong mu n. H u h t thí sinh d thi đi h c và cao đngạ ệ ả ư ố ầ ế ự ạ ọ ẳ
không có đc năng l c y. Vì v y, các em c n s h ng d n c a nh ng cu nượ ự ấ ậ ầ ự ướ ẫ ủ ữ ố
sách t t, nh ng th y cô gi i, có trách nhi m và giàu kinh nghi m. Hi n nay, tàiố ữ ầ ỏ ệ ệ ệ
li u tham kh o và luy n thi tràn ng p th tr ng. Đ mua đc sách t t, các emệ ả ệ ậ ị ườ ể ượ ố
nên nh th y cô có uy tín gi i thi u. ờ ầ ớ ệ
Khi đc tài li u tham kh o, các em nên ghi chép, suy nghĩ, tán thành, ho cọ ệ ả ặ
ph n đi, b i không ph i m i ki n th c trong sách v đu đúng. Nh ng th cả ố ở ả ọ ế ứ ở ề ữ ắ
m c, nghi ng , nên ghi l i đ h i cho rõ. T t nhiên, vi c đc tài li u tham kh oắ ờ ạ ể ỏ ấ ệ ọ ệ ả
là c n thi t, nh ng không th thay th đc vi c nghe gi ng trên l p. N uầ ế ư ể ế ượ ệ ả ớ ế
đc th y cô gi i, tâm huy t gi ng d y và h ng d n, các em s th y văn h cượ ầ ỏ ế ả ạ ướ ẫ ẽ ấ ọ
h p d n và thú v h n, hi u v n đ sâu s c h n…ấ ẫ ị ơ ể ấ ề ắ ơ
2. Tham kh o đ thi, đáp án, bi u đi m ả ề ể ể
Các em nên tham kh o đ thi, đáp án, bi u đi m chính th c và d bả ề ể ể ứ ự ị
nh ng năm tr c c a B GD&ĐT. Nó s giúp h c sinh có m t đnh h ng rõữ ướ ủ ộ ẽ ọ ộ ị ướ
ràng h n trong vi c ôn t p và làm bài thi. Khi đc nh ng tài li u này, c n l u ýơ ệ ậ ọ ữ ệ ầ ư
đn đi m s dành cho t ng ý; t i sao ý này đi m nhi u, ý kia đi m ít; cũng nhế ể ố ừ ạ ể ề ể ư
trình t s p x p các ý, ph m vi d n ch ng…ự ắ ế ạ ẫ ứ
Các em cũng nên h c h i cách làm bài, ki n th c, cách m bài, k t bài,ọ ỏ ế ứ ở ế
tri n khai ý, cách chuy n ý, trình bày, di n đt… qua nh ng bài văn đt đi mể ể ễ ạ ữ ạ ể
cao trong các kì thi đi h c tr c đó, đngạ ọ ướ ồ th i so sánh các bài vi t này v i đápờ ế ớ
án và bi u đi m c a B , xem bài làm thi u ý nào, có ý nào m i h n, t i sao l iể ể ủ ộ ế ớ ơ ạ ạ
đc đi m cao nh th … Các em có th tìm th y các tài li u này t i đa ch sau:ượ ể ư ế ể ấ ệ ạ ị ỉ
http://ts.edu.net.vn c a B GD&ĐT.ủ ộ
3. Không h c t , nh ng c n có tr ng tâm ọ ủ ư ầ ọ
Có thí sinh cho r ng năm tr c, đ thi đã ra vào bài này, ph n này, nênằ ướ ề ầ
năm sau s không r i vào bài đó n a. Nh n th c nh v y là ch quan, v a saiẽ ơ ữ ậ ứ ư ậ ủ ừ
l m, v a thi n c n. Nhi u em ng i khó, nên th ng b qua các bài khó ho c ítầ ừ ể ậ ề ạ ườ ỏ ặ
1
h p d n nh ng đ thi v n có th r i vào các bài đó, mà khi đ đã ra, thì dùấ ẫ ư ề ẫ ể ơ ề
không thích cũng ph i làm. Đ thi môn Văn th ng ki m tra toàn di n ki n th cả ề ườ ể ệ ế ứ
văn h c s (v giai đo n văn h c 1945 - 1975 và tác gi ), cũng nh tác ph m vănọ ử ề ạ ọ ả ư ẩ
h c c tr c và sau Cách m ng, c th và văn, th m chí c k ch, đng th iọ ả ướ ạ ả ơ ậ ả ị ồ ờ
ki m tra toàn di n các kĩ năng tóm t t, bình gi ng, phân tích, so sánh, gi i thích,ể ệ ắ ả ả
ch ng minh... Vì v y, các em nên c g ng ôn t p đu t t c các ph n, các bàiứ ậ ố ắ ậ ề ở ấ ả ầ
trong ch ng trình thi, không nên h c t . V i cách ra đ phân thành nhi u câu,ươ ọ ủ ớ ề ề
nhi u ph n nh ch tr ng c a B , thì h c t là r t nguy hi m. Tuy v y, cácề ầ ư ủ ươ ủ ộ ọ ủ ấ ể ậ
em v n nên ôn t p có tr ng tâm, tr ng đi m. ẫ ậ ọ ọ ể
Bên c nh ôn t p ki n th c, c n rèn luy n kĩ năng làm các ki u bài tóm t tạ ậ ế ứ ầ ệ ể ắ
v tác gi , tác ph m và giai đo n văn h c; kĩ năng phân tích văn xuôi và bìnhề ả ẩ ạ ọ
gi ng th ; kĩ năng phân tích đ, tìm ý, tri n khai ý, m bài, k t bài, chuy nả ơ ề ể ở ế ể
đo n, trình bày, di n đt…ạ ễ ạ
4. Khám phá tác ph m trong các m i liên hẩ ố ệ
* Các m i liên h bên ngoài:ố ệ
Tác ph m văn h c là đa con tinh th n c a nhà văn, nh ng cũng là con đẩ ọ ứ ầ ủ ư ẻ
c a hoàn c nh l ch s , th i đi, là n i ghi d u n tâm h n, t t ng, tài năng vàủ ả ị ử ờ ạ ơ ấ ấ ồ ư ưở
tâm huy t nhà văn trong m t th i đi m nh t đnh. Mu n n m b t, c n ph i bi tế ộ ờ ể ấ ị ố ắ ắ ầ ả ế
tác ph m đó g n li n v i hoàn c nh l ch s nào. đây, môn văn gián ti p đòiẩ ắ ề ớ ả ị ử Ở ế
h i thí sinh ph i có ki n th c v l ch s , n u không khó mà phân tích đúng. Vìỏ ả ế ứ ề ị ử ế
v y, các em c n n m ch c hoàn c nh ra đi, ý nghĩa nhan đ và k t c u c mậ ầ ắ ắ ả ờ ề ế ấ ả
h ng đ hi u sâu và chính xác v n i dung t t ng và hình th c ngh thu t tácứ ể ể ề ộ ư ưở ứ ệ ậ
ph m, đng th i qua tác ph m ph i th y đc c hi n th c th i đi mà nhà vănẩ ồ ờ ẩ ả ấ ượ ả ệ ự ờ ạ
s ng và sáng tác. M t khác, c n tránh xu h ng xã h i h c dung t c, ch tìmố ặ ầ ướ ộ ọ ụ ỉ
th y văn ch ng nh ng ý nghĩa xã h i và đo đc. Ch ng h n, không nênấ ở ươ ữ ộ ạ ứ ẳ ạ
hi u dòng th “S n thôn thi u n ma bao túc”(Chi u t i - H Chí Minh) là “tể ơ ơ ế ữ ề ố ồ ố
cáo ch đ Qu c dân đng bóc l t s c lao đng c a tr em” nh có ng i t ngế ộ ố ả ộ ứ ộ ủ ẻ ư ườ ừ
hi u… Đ hi u sâu s c và chính xác v tác ph m, c n đt nó trong m i liên hể ể ể ắ ề ẩ ầ ặ ố ệ
v i quan đi m sáng tác, t t ng và phong cách ngh thu t c a nhà văn. Ch khiớ ể ư ưở ệ ậ ủ ỉ
liên h v i quan ni m v ng i tài c a Nguy n Tuân, m i hi u đc t i saoệ ớ ệ ề ườ ủ ễ ớ ể ượ ạ
Hu n Cao và ông lái đò Sông Đà l i đc nhà văn ng i ca là nh ng ng i tàiấ ạ ượ ợ ữ ườ
hoa, ngh sĩ h n đi. Khi tìm hi u m t tác ph m cũng ph i đt nó trong m iệ ơ ờ ể ộ ẩ ả ặ ố
liên h m t thi t v i giai đo n văn h c, trào l u văn h c, th i kì ho c ph ngệ ậ ế ớ ạ ọ ư ọ ờ ặ ươ
pháp sáng tác. Ch ng h n, khi tìm hi u các bài th c a Xuân Di u, Huy C n,ẳ ạ ể ơ ủ ệ ậ
Hàn M c T và Thâm Tâm, c n đt chúng trong đc đi m t t ng ngh thu tặ ử ầ ặ ặ ể ư ưở ệ ậ
c a phong trào Th M i lãng m n 1932 - 1945. C n l u ý các tác ph m ủ ơ ớ ạ ầ ư ẩ Hai đaứ
tr , Ch ng i t tùẻ ữ ườ ử …đc sáng tác theo ph ng pháp lãng m n nh ng v n cóượ ươ ạ ư ẫ
m t c m quan hi n th c sâu s c.ộ ả ệ ự ắ
* Các m i liên h bên trongố ệ
M i tác ph m văn ch ng th ng có hai ph n n i b t: n i dung t t ngỗ ẩ ươ ườ ầ ổ ậ ộ ư ưở
và hình th c ngh thu t. Hai ph n này th ng th ng nh t v i nhau. Tìm hi uứ ệ ậ ầ ườ ố ấ ớ ể
n i dung là nh m ch ra t t ng và quan ni m c a nhà văn v con ng i vàộ ằ ỉ ư ưở ệ ủ ề ườ
cu c s ng, tìm hi u hình th c là đ ch ra tài năng ngh thu t c a nhà văn, cũngộ ố ể ứ ể ỉ ệ ậ ủ
nh s th ng nh t và phù h p c a hình th c v i n i dung. R t ít khi đ thi yêuư ự ố ấ ợ ủ ứ ớ ộ ấ ề
c u tr c ti p là làm rõ hai m t này. Tuy nhiên, trên th c t , đ gi i quy t v nầ ự ế ặ ự ế ể ả ế ấ
đ nào đó c a đ thi, trong quá trình đi vào n i dung nh t thi t ph i trình bàyề ủ ề ộ ấ ế ả
n i dung đó đc bi u đt b ng nh ng ph ng ti n ngh thu t nào, tìm s hàiộ ượ ể ạ ằ ữ ươ ệ ệ ậ ự
hoà gi a n i dung và hình th c, gi a ý nghĩa t t ng và giá tr ngh thu t. Nênữ ộ ứ ữ ư ưở ị ệ ậ
t hình th c tìm ra n i dung và tránh di n xuôi tác ph m, văn th . Đ di n từ ứ ộ ễ ẩ ơ ể ễ ả
nh ng cung b c c a m t tình yêu trong xa xôi cách tr v i n i nh mong “cữ ậ ủ ộ ở ớ ỗ ớ ả
trong m còn th c”, v i ni m lo nghĩ, v i tình c m th y chung, tha thi t, chânơ ứ ớ ề ớ ả ủ ế
thành và c ni m tin mãnh li t vào s c mình trong vi c v t qua nh ng xa xôi,ả ề ệ ứ ệ ượ ữ
cách tr , m t còn… đ đn v i ng i mình yêu, Xuân Qu nh đã m n hình nhở ấ ể ế ớ ườ ỳ ượ ả
sóng xa b , nh b , đng th i s d ng th th 5 ch v i l i ng t nh p cân đi,ờ ớ ờ ồ ờ ử ụ ể ơ ữ ớ ố ắ ị ố
âm đi u hài hòa. Nh p đi u c a bài th chính là nh p đi u c a m t cõi lòng đangệ ị ệ ủ ơ ị ệ ủ ộ
b con sóng tình yêu khu y đng. Th gi i ngh thu t c a tác ph m là th gi iị ấ ộ ế ớ ệ ậ ủ ẩ ế ớ
hình t ng do nhà văn sáng t o ra, có quy lu t riêng, thang b c giá tr riêng, th iượ ạ ậ ậ ị ờ
gian và không gian ngh thu t riêng. Vì v y khi tìm hi u tác ph m, không đcệ ậ ậ ể ẩ ượ
đng nh t nó v i th gi i th c t i ngoài đi, ngay c khi nhân v t đc xâyồ ấ ớ ế ớ ự ạ ờ ả ậ ượ
d ng t m t nguyên m u có th t nh Hoàng đ An nam trong “Vi hành”, , Hu nự ừ ộ ẫ ậ ư ế ấ
Cao trong “Ch ng i t tù”…vì “M i chân lí s tr nên sai l m, n u chúng taữ ườ ử ọ ẽ ở ầ ế
c xét đoán nó trên c s c a nh ng kinh nghi m hàng ngày” (Ph. Ăngghen).ứ ơ ở ủ ữ ệ
Chân lí ngh thu t trong tác ph m văn h c cũng v y. Th gi i hình t ng trongệ ậ ẩ ọ ậ ế ớ ượ
tác ph m đc xây d ng nên t các chi ti t ngh thu t. Tìm hi u tác ph m ph iẩ ượ ự ừ ế ệ ậ ể ẩ ả
luôn xu t phát t chi ti t. M i chi tiêt trong tác ph m là m t ô c a m ra c m tấ ừ ế ỗ ẩ ộ ử ở ả ộ
th gi i, là nh ng “chi ti t mang thai” (Hêghen), b i nó có kh năng sinh n raế ớ ữ ế ở ả ở
nh ng ý nghĩa m i. Không nên b qua các chi ti t quan tr ng, cũng không nênữ ớ ỏ ế ọ
quá sa đà vào phân tích chi ti t, đ tránh tình tr ng ch th y cây mà không th yế ể ạ ỉ ấ ấ
r ng. Tài năng c a m t nhà văn l n bao gi cũng đc làm nên t nh ng chi ti từ ủ ộ ớ ờ ượ ừ ữ ế
nh . Vì v y, v văn xuôi, các em nh t đnh ph i n m đc di n bi n câuỏ ậ ề ấ ị ả ắ ượ ễ ế
chuy n, cách k và gi ng đi u c a nhà văn, nhân v t trung tâm và nh ng chiệ ể ọ ệ ủ ậ ữ
ti t, s ki n xoay quanh nhân v t trung tâm đó. V th , ph i n m đc c mế ự ệ ậ ề ơ ả ắ ượ ả
h ng ch đo c a nhà th , k t c u c m h ng c a bài th , đo n th , nh ng chiứ ủ ạ ủ ơ ế ấ ả ứ ủ ơ ạ ơ ữ
3
ti t, hình nh mà nhà th s d ng đ b c l c m xúc. V k ch, ph i n m đcế ả ơ ử ụ ể ộ ộ ả ề ị ả ắ ượ
nh ng mâu thu n, xung đt, các l i tho i quan trong…T các chi ti t ngh thu tữ ẫ ộ ờ ạ ừ ế ệ ậ
y, tìm ra t t ng và tình c m mà nhà văn g i g m cũng nh tài năng nghấ ư ưở ả ử ắ ư ệ
thu t c a nhà văn.ậ ủ
Th c hi n ph ng châm tăng c ng ch t văn trong vi c d y và h c văn,ự ệ ươ ườ ấ ệ ạ ọ
cũng c n bám sát văn b n ngôn t và th gi i hình t ng c a tác ph m, chú ýầ ả ừ ế ớ ượ ủ ẩ
gi ng đi u, k t c u tác ph m. Ch ng h n bài th “Đây thôn Vĩ D ” c a Hànọ ệ ế ấ ẩ ẳ ạ ơ ạ ủ
M c T đc k t c u toàn b ng nh ng l i m h i, ba kh th là ba câu h iặ ử ượ ế ấ ằ ữ ờ ướ ỏ ổ ơ ỏ
liên ti p, nên bài th s ch y u th hi n ni m băn khoăn day d t c a conế ơ ẽ ủ ế ể ệ ề ứ ủ
ng i, khát v ng ch quan c a nhà th ch không ch là v n đ “v nh c nh hayườ ọ ủ ủ ơ ứ ỉ ấ ề ị ả
t tình”.ỏ
5. Ôn t p theo v n đ và nhóm tác ph mậ ấ ề ẩ
Nh ng tác ph m trong nhóm th ng ph i có chung m t ho c m t sữ ẩ ườ ả ộ ặ ộ ố
đi m t ng đng, ch ng h n cùng chung đ tài (v đt n c, v ng i lính, vể ươ ồ ẳ ạ ề ề ấ ướ ề ườ ề
ng i ph n , v ch nghĩa anh hùng cách m ng...), chung th lo i (truy nườ ụ ữ ề ủ ạ ể ạ ệ
ng n, th ...), chung giai đo n sáng tác (t đu th k XX đn năm 1945, t nămắ ơ ạ ừ ầ ế ỉ ế ừ
1945 đn 1975)... Ôn t p theo h ng này, các em s có th gi i quy t t t đcế ậ ướ ẽ ể ả ế ố ượ
c hai d ng: đ đn (đ c p t i m t tác ph m) và đ t ng h p (đ c p t iả ạ ề ơ ề ậ ớ ộ ẩ ề ổ ợ ề ậ ớ
nhi u tác ph m). Các em nên t p trung vào các nhóm tác ph m sau đây:ề ẩ ậ ẩ
- Nhóm các tác ph m th hi n đ tài và c m h ng v đt n c.ẩ ể ệ ề ả ứ ề ấ ướ
- Nhóm các tác ph m th hi n đ tài và c m h ng v nhân dân.ẩ ể ệ ề ả ứ ề
- Nhóm các tác ph m th hi n c m h ng nhân đo.ẩ ể ệ ả ứ ạ
- Nhóm các tác ph m th hi n c m h ng nhân văn.ẩ ể ệ ả ứ
- Nhóm các tác ph m th hi n đ tài và c m h ng v ng i lính.ẩ ể ệ ề ả ứ ề ườ
- Nhóm các tác ph m th hi n b n lĩnh, khát v ng và v đp tâm h n c a ng iẩ ể ệ ả ọ ẻ ẹ ồ ủ ườ
chi n sĩ c ng s n trong nh ng hoàn c nh th thách kh c nghi t c a ch n ng cế ộ ả ữ ả ử ắ ệ ủ ố ụ
tù.
- Nhóm các tác ph m th hi n đ tài và c m h ng v thân ph n, khát v ng vàẩ ể ệ ề ả ứ ề ậ ọ
v đp tâm h n c a ng i ph n .ẻ ẹ ồ ủ ườ ụ ữ
- Nhóm các tác ph m th hi n n i nh và thái đ ân tình ân nghĩa v i quá kh .ẩ ể ệ ỗ ớ ộ ớ ứ
- Nhóm các tác ph m th hi n s c m nh c a ti ng c i châm bi m trào phúng.ẩ ể ệ ứ ạ ủ ế ườ ế
- Nhóm các tác ph m th hi n tuyên ngôn ngh thu t c a nhà văn.ẩ ể ệ ệ ậ ủ
- Nhóm các tác ph m xây d ng thành công tình hu ng truy n đc đáo, giàu ýẩ ự ố ệ ộ
nghĩa.
- Nhóm các tác ph m th hi n đ tài và c m h ng v Tây B c.ẩ ể ệ ề ả ứ ề ắ
- Nhóm các tác ph m th hi n tâm tr ng và khát v ng c a “cái Tôi” ẩ ể ệ ạ ọ ủ Th M i.ơ ớ
…
Sau khi t p h p các tác ph m thành t ng nhóm, c n ph i phát hi n đc:ậ ợ ẩ ừ ầ ả ệ ượ
Nh ng nét đc đáo c a tác ph m này so v i tác ph m khác, nh ng nét chung c aữ ộ ủ ẩ ớ ẩ ữ ủ
tác ph m trong nhóm.ẩ
6. H c văn theo ý, k t h p t duy và tái hi nọ ế ợ ư ệ
Bài văn hay, đt đi m cao, th m chí đi m tuy t đi là bài văn có m t hạ ể ậ ể ệ ố ộ ệ
th ng ý đy đ, sáng t o, ch t ch , đáp ng toàn di n yêu c u c a đ, đc thố ầ ủ ạ ặ ẽ ứ ệ ầ ủ ề ượ ể
hi n qua m t hình th c trình bày vàệ ộ ứ di n đt chính xác, trong sáng, rõ ràng, tinhễ ạ
t , khéo léo, có hình nh và c m xúc. Các giám kh o ch m bài thi cũng ph i soế ả ả ả ấ ả
sánh gi aữ h th ng ý c a bài văn và h th ng ý mà B GD&ĐT đ ra trong đápệ ố ủ ệ ố ộ ề
án và bi u đi m ch m thi đ cho đi m. Vì v y, khi h c văn, các em c n tránhể ể ấ ể ể ậ ọ ầ
h c v t, mà nên h c theo ý (theo lu n đi m). C n nh s l ng ý l n, ý nhọ ẹ ọ ậ ể ầ ớ ố ượ ớ ỏ
trong t ng bài, t ng đ, r i m i nh n i dung c a t ng ý, t ng lu n đi m. H cừ ừ ề ồ ớ ớ ộ ủ ừ ừ ậ ể ọ
theo ý, m i có th d nh , nh lâu và sâu s c.ớ ể ễ ớ ớ ắ
Khi làm bài, các em nên di n đt l i nh ng ý đó theo cách c a mình.ễ ạ ạ ữ ủ
Nh ng bài văn m u, nh ng bài gi ng các th y, các cô cho ghi, dù hay đn đâu,ữ ẫ ữ ả ầ ế
cũng ch nên coi nh 1 tài li u tham kh o cách di n đt. ho c xem l i ý khiỉ ư ệ ả ễ ạ ặ ạ
quên. Nói nh ng i x a, ý là“b t”, bài văn là“h ”, còn quá trình di n đt ýư ườ ư ộ ồ ễ ạ
thành bài là “g t”. “Có b t m i g t nên h ”. Gi ng nh quá trình t duy, quáộ ộ ớ ộ ồ ố ư ư
trình nh n th c c a con ng i, khi h c và làm văn, cũng c n qua 3 b c làậ ứ ủ ườ ọ ầ ướ
HI U - NH - V N D NG. Mu n v n d ng đc ki n th c đã h c vào bàiỂ Ớ Ậ Ụ ố ậ ụ ượ ế ứ ọ
làm văn, c n ph i nh và hi u đc nh ng ki n th c y. Mu n nh đc ki nầ ả ớ ể ượ ữ ế ứ ấ ố ớ ượ ế
th c thì tr c h t ph i hi u nó. Mu n hi u thì ph i ch u khó tìm tòi, suy nghĩ,ứ ướ ế ả ể ố ể ả ị
đc tài li u tham kh o, chăm chú nghe gi ng b ng t t c ni m say mê, tâmọ ệ ả ả ằ ấ ả ề
huy t c a mình, gi ng nh ni m đam mê c a nhân v t H trong “Đi th a” c aế ủ ố ư ề ủ ậ ộ ờ ừ ủ
Nam Cao: “H n đc, ng m nghĩ, tìm tòi, nh n xét và suy t ng không bi tắ ọ ẫ ậ ưở ế
chán!”… H c văn không ph i là ghi cho đy v , mà là ph i hi u, nh và ghi l iọ ả ầ ở ả ể ớ ạ
các ý hay, các lu n đi m quan tr ng. N u tìm đc th y d y gi i, hay, h p d n,ậ ể ọ ế ượ ầ ạ ỏ ấ ẫ
tâm huy t…các em có th nh đc ít nh t 90% ki n th c ngay trên l p, v nhàế ể ớ ượ ấ ế ứ ớ ề
ch c n h c thêm kho ng 10%ỉ ầ ọ ả và xem l i nh ng ki n th c n m ch a th t ch c.ạ ữ ế ứ ắ ư ậ ắ
Ki n th c càng s p x p khoa h c, ch t ch , rành m ch bao nhiêu, càngế ứ ắ ế ọ ặ ẽ ạ
d nh b y nhiêu. Đ tránh h c v t, khi h c văn, các em không nên c m sáchễ ớ ấ ể ọ ẹ ọ ầ
h c thu c lòng, mà nên h c theo ph ng pháp tái hi n. Sau gi h c trên l p, hãyọ ộ ọ ươ ệ ờ ọ ớ
dành th i gian tĩnh tâm (kho ng 20 - 30 phút) đ nh l i ki n th c v a h c,ờ ả ể ớ ạ ế ứ ừ ọ
nh t là h th ng ý l n, ý nh . Sau đó m i m sách ra ki m tra l i, ý nào mìnhấ ệ ố ớ ỏ ớ ở ể ạ
ch a nh đc thì c n ph i h c ngay. H c theo cách này, các em có th h c ư ớ ượ ầ ả ọ ọ ể ọ ở
b t kì đâu, th m chí không c n sách v . N u có b n cùng h c, hai ng i ki mấ ậ ầ ở ế ạ ọ ườ ể
5
