Đặc điểm chung của
ngành Chân khớp
(Arthropoda)-2
5. Hệ cơ phát triển
Cấu tạo cơ theo kiểu bao cơ liên tục ở các
ngành giun như giun dẹp, giun tròn và giun đốt
không còn thích hợp đối với chân khớp khi cơ
thể bị đóng khung trong bộ xương ngoài. Từ
bao cơ đã tiến hoá để hình thành các bó cơ vận
động từng phần hoặc từng đốt của cơ thể. Quá
trình này được bắt đầu từ động vật giun đốt có
lối vận động tích cực bằng chi bên. Cơ của hân
khớp là cơ vân điển hình và có phản ứng nhanh
hơn so với cơ trơn. So sánh thời gian phản ứng
của một số nhóm động vật ta thấy như sau: Ở
hải quỳ cơ ở vùng quanh hầu có thời gian phản
ứng là 5 giây, còn ở cơ vòng là 60 - 180 giây;
sứa từ 0,5 – 1 giây; cơ vòng của giun đất là 0,3
– 0,5 giây; cơ co sợi byssus trước của trai là 1
giây; cơ tua đầu của ốc 2,5 giây; cơ bụng sam
là 0,195 giây và cơ cánh côn trùng là 0,025 giây.
Nhánh thần kinh điều khiển hoạt động của cơ ở
chân khớp cũng có sai khác với các nhóm động
vật khác. Ở động vật có xương sống một cơ là
điểm đến của từ hàng trăm hay hàng triệu
nơron, trong khi đó mỗi sợi cơ chỉ có 1 nơron
độc nhất. Ở chân khớp thì ngược lại, một cơ chỉ
là điểm đến của 1 hay rất ít nơron, trong khi đó
mỗi sợi cơ lại liên kết với 5 kiểu nơron khác
nhau (nơron gây co cơ nhanh chóng, nơron gây
co cơ chậm nhưng bền, nơron gây ức chế...) và
mỗi nơron phát nhánh tới nhiều sợi cơ. Mặt
khác trên mỗi cơ của chân khớp có thể có vài
loại sợi cơ khác nhau về chức năng và hoạt
động sinh lý. Như vậy cường độ co cơ của động
vật có xương sống phụ thuộc vào số axon được
phát động (tức là số lượng cơ được kích thích),
ở chân khớp thì lại phụ thuộc vào bản chất của
sợi cơ được kích thích và các hiệu quả tương
tác của một số kiểu nơron có xinap trên cùng
một sợi cơ.
6. Hệ tuần hoàn hở
Hệ tuần hoàn của giun đốt là hệ tuần hoàn kín,
máu lưu thông được là nhờ sự co bóp của
thành mạch máu và nhất là hoạt động của bao
cơ. Ở chân khớp do hình thành bộ xương
ngoài nên đã vô hiệu hoá hoạt động của
cơ. Mặt khác tim chưa chuyên hoá sâu theo
chức năng co bóp nên buộc động vật chân khớp
phải phá vỡ thành mao quản để hình thành
nên hệ tuần hoàn hở. Phần chủ yếu của
hệ tuần hoàn của chân khớp là mạch chạy dọc
sống lưng được gọi là "tim" với các đôi lỗ tim ở
hai bên. Khi tim co máu được dồn lên đầu, sau
đó vào nội quan, làm ngập nội quan và tràn đầy
trong các hệ khe rỗng. Máu sau khi đã qua hệ
hô hấp và bài tiết trở về xoang bao tim và vào
tim qua đôi lỗ tim. Các lỗ tim này đều có van để
không cho máu chuyển ngược chiều. Máu
chứa huyết sắc tố hemoglobin (màu đỏ)
hay hemocyanin (màu xanh) tùy nhóm động vật
chân khớp khác nhau.
7. Hình thành thể xoang hỗn hợp
Thể xoang điển hình ở chân khớp chỉ còn lại
một phần quanh hệ sinh dục và hệ bài tiết. Phần