KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC
237
ĐÀO TẠO VÀ SỬ DỤNG NHÂN LỰC NGÀNH TOÁN TÀI CHÍNH
TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM - Ý KIẾN ĐÁNH GIÁ
CỦA NGƯỜI HỌC, DOANH NGHIỆP
TS. Nguyễn Thanh Vân
TS. Huỳnh Thị Thu Thủy
Khoa Toán - Thống kê, Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
1. TỔNG QUAN VÀ QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA CHƯƠNG TRÌNH TOÁN
TÀI CHÍNH – TRƯỜNG ĐH KINH TẾ TP.HCM
Ngành Toán tài chính thuộc Khoa Toán Thống kê chính thức tuyển sinh và đào tạo
từ K32 đến nay. Số lượng sinh viên các chuyên ngành thuộc khoa Toán Thống kê khóa 32
là 116 sinh viên, khóa 33 là 126 sinh viên, khóa 34 là 185 sinh viên, khóa 35 là 98 sinh
viên, từ khóa 36 đến nay chỉ tiêu hàng năm 50 sv/ khóa.
Năm 2012, theo yêu cầu chung của của nhà trường chúng tôi đã triển khai xây dựng
“Chương trình tiên tiến quốc tế UEH”. Để xây dựng chương trình chúng tôi đã tham khảo
các chương trình một số nước tiên tiến. Hiệp hội quốc tế về tài chính định lượng
(International association for qualitative finance) đã đưa ra những thông tin khá đầy đủ về
các trường đào tạo chuyên ngành toán tài chính hay còn gọi là kỹ thuật tài chính trên toàn
thế giới, thông qua website http://iafe.org/html/index.php, với trên 120 trường trên thế giới
có đào tạo chuyên ngành này ở bậc đại học và sau đại học
Chương trình các nước trên thế giới có các tên gọi là Toán tài chính, Tài chính định
lượng hoặc Kỹ thuật tài chính (Financial Engineering). Cùng với việc tham khảo ý kiến
của một vài chuyên gia trong lĩnh vực quản trị rủi ro của ngân hàng, chúng tôi đã xây dựng
chương trình đào tạo tiên tiến, được nhà trường chính thức áp dụng từ K42, theo đúng
tinh thần:
Kỹ thuật tài chính bao gồm việc thiết kế, phát triển và triển khai các công cụ và
quy trình tài chính sáng tạo, cũng như xây dựng các giải pháp sáng tạo cho các vấn
đề về tài chính" (Finnerty, 1988).
“Kỹ thuật tài chính sử dụng các công cụ và kiến thức từ các lĩnh vực tin học, thống
kê, kinh tế và toán học ứng dụng để giải quyết các vấn đề tài chính hiện tại cũng
như đưa ra các sản phẩm tài chính mới và sáng tạo” (Investopedia).
Trong quá trình xây dựng điều chỉnh và xây dựng chương trình, chúng tôi đã tiến
hành hai đợt khảo sát tình hình việc làm của sinh viên chuyên ngành vào năm 2012 và 2017
LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN…
238
Năm 2012, Khoa Toán – Thống kê chỉ tiến hành khảo sát đối với những sinh viên
tốt nghiệp K32, K33 ngành Hệ thống thông tin Kinh tế, chuyên ngành Toán Tài chính về
thực trạng việc làm sau khi tốt nghiệp. Riêng trong năm 2017, chúng tôi tiến hành thu thập
thông tin về vị trí công việc sinh viên tốt nghiệp từ K32 đến K38 hiện đang đảm nhận.
Chúng tôi cũng tiến hành hội thảo cấp Khoa nhằm mục đích lắng nghe ý kiến của các
chuyên gia, doanh nghiệp và cựu sinh viên về chương trình đào tạo và mức độ thích nghi
của cựu sinh viên khi tham gia vào thị trường lao động.
Bên cạnh việc khảo sát thực trạng nghề nghiệp của sinh viên, Khoa Toán – Thống kê
tiến hành khảo sát nhu cầu về nguồn nhân lực đối với ngành Toán Tài chính của một số
doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh và các đơn vị tư vấn tuyển
dụng. Qua khảo sát cho thấy các tổ chức, định chế tài chính đều có nhu cầu về nhân lực
phục vụ cho công tác quản trị rủi ro (với qui mô khoảng 2-5 nhân viên/ bộ phận). Bên cạnh
đó, các công ty với qui mô trên 500 lao động cũng có nhu cầu đối với nhân sự cho bộ phận
phân tích định lượng nhằm đáp ứng công tác thu thập dữ liệu và đặc biệt là công tác dự
báo, phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Do khái niệm về ngành Toán ứng dụng
trong kinh tế hay chuyên ngành Toán tài chính còn mới mẻ với đại bộ phận người sử dụng
lao động, nên các công ty ít đăng tin tìm kiếm lao động đúng tên chuyên ngành Toán
tài chính.
Thực tế khảo sát tại các Ngân hàng thương mại, đặc biệt là ở TP. Hồ Chí Minh, nhu
cầu tuyển dụng sinh viên liên quan đến chuyên ngành hàng năm khá nhiều. Cùng với các
quỹ đầu tư, công ty chứng khoán khác, số lượng sinh viên chuyên ngành Toán ứng dụng
cần tuyển khoảng 100 sinh viên/năm. Đối với các công ty lớn có nhu cầu về phân tích định
lượng - tối ưu hóa trong hoạt động kinh doanh - xuất nhập khẩu, nhu cầu ngành Toán ứng
dụng lại càng cao. Và các công ty bảo hiểm, các đơn vị tư vấn bảo hiểm thực sự cần các
nhân lực trong việc xây dựng các gói sản phẩm (định phí bảo hiểm).
2. THỰC TRẠNG VIỆC LÀM NGÀNH TOÁN TÀI CHÍNH
2.1. Kết quả khảo sát năm 2012
Trong kết quả khảo sát năm 2012, Khoa Toán – Thống kê chỉ có hai khóa tốt nghiệp
là K32 và K33, với tên gọi ngành Hệ thống thông tin kinh tế, chuyên ngành Toán tài chính.
Kết quả khảo sát cho thấy, sau một năm ra trường trên 90% sinh viên tốt nghiệp đã có việc
làm, với 27% sinh viên có việc làm trước khi ra trường, và tổng cộng có 68% sinh viên tốt
nghiệp có việc làm trong vòng 3 tháng sau khi tốt nghiệp, với mức thu nhập trung bình
khoảng 5 triệu – 7,5 triệu đồng/tháng. Có khoảng 50% sinh viên có việc làm đúng chuyên
ngành. Số còn lại đổi ngành nghề do thay đổi sở thích công việc khác hoặc chưa tìm thấy
công việc thích hợp với chuyên ngành.
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC
239
2.2. Kết quả khảo sát về vị trí việc làm của sinh viên ngành toán tài chính năm
2017
Tháng 10 năm 2017, dựa vào mạng lưới cựu sinh viên, đặc biệt là Ban cán sự lớp,
chúng tôi thu thập thông tin về vị trí việc làm của nhóm cựu sinh viên, các vị trí công việc
được đánh giá đúng chuyên ngành bao gồm những nhóm công việc sau:
• Data mining
• Chuyên viên tài chính
• Data analyst (chuyên viên phân tích)
• Chuyên viên phân tích định lượng
• Chuyên viên tư vấn đầu tư vàng và ngoại tệ
• Chuyên viên phân tích dữ liệu
• Chuyên viên tổng hợp báo cáo, quản trị rủi ro
• Chuyên viên phân tích nghiệp vụ
• Chuyên viên lập thang điểm
• Trưởng nhóm mô hình rủi ro tín dụng
• Chuyên viên kế hoạch tổng hợp
• Chuyên viên Quản lý thông tin (MIS)
• Planning data analyst (chuyên viên phân tích dữ liệu kế hoạch)
• Chuyên viên Giám sát bộ phận kế hoạch dự báo
• Chuyên viên kiểm soát nội bộ
• Chuyên viên định phí sản phẩm (Product actuary)
• Chuyên viên phát triển phần mềm định giá (Actuarial software developer)
• Chuyên viên phân tích định lượng
• Chuyên viên Phân tích dữ liệu, system admin
• Chuyên viên Phân tích dữ liệu, anti-fraud
• Chuyên viên Phân tích dữ liệu, rebate & GST audti
Các vị trí công việc của cựu sinh viên liên quan đến nhiều lĩnh vực từ chứng khoán,
ngân hàng, bảo hiểm, doanh nghiệp và phát triển phần mềm, trong đó vẫn không ra ngoài
tinh thần xây dựng chương trình của chúng tôi: “sử dụng các công cụ của toán ứng dụng,
thống kê, tin học và lý thuyết kinh tế để giải quyết các vấn đề tài chính/ kinh tế hiện tại
cũng như đưa ra các sản phẩm và quy trình tài chính/ kinh tế mới”.
LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN…
240
Như vậy, chúng tôi lại đưa đến một câu hỏi tại sao tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp làm được
đúng chuyên ngành chưa cao?
Trong năm 2017, chúng tôi thu thập số liệu từ Phòng quản lý đào tạo và công tác sinh
viên, về kết quả học tập chung của sinh viên chuyên ngành Toán tài chính K42 (sinh viên
năm nhất), đối với các môn học chung của cả trường, kết quả như sau:
Nguồn: Phòng quản lý đào tạo công tác sinh viên
Thông qua kết quả học tập ở một số môn học chung của sinh viên ngành toán tài
chính ta thấy kết quả học tập của sinh viên là chưa tốt, đặc biệt môn học Toán dành cho
kinh tế và quản trị. Với đặc thù của ngành toán định lượng, việc học không tốt các môn
toán ngay từ năm nhất có thể gây ra nhiều khó khăn cho công tác đào tạo chuyên ngành
những năm sau.
Bên cạnh đó, kết quả các môn học chung của giai đoạn một, nhìn chung sinh viên
ngành Toán tài chính chưa đạt được kết quả trung bình của cả trường. Khoa Toán – Thống
kê đặc biệt lưu tâm công tác tư tưởng dành cho các em sinh viên, để củng cố kết quả học
tập, tinh thần học tập của các em, làm tiền đề cho công tác đào tạo trong những năm sau.
3. Ý KIẾN VÀ ĐÁNH GIÁ CỦA NHÀ TUYỂN DỤNG VÀ CỰU SINH VIÊN
NĂM 2018
Năm 2018 chúng tôi tiếp tục thực hiện mẫu khảo sát, gửi đến sinh viên và nhà tuyển
6.20 5.42
6.56
5.28
6.85 7.01 6.38 6.47
4.35
0.00
1.00
2.00
3.00
4.00
5.00
6.00
7.00
8.00
Kinh tế vi
mô Kinh tế vĩ
mô Luật kinh
doanh Nguyên lý
kế toán
Những
nguyên lý
cơ bản
của CN
MLN P1
Những
nguyên lý
cơ bản
của CN
MLN P2
Tiếng
Anh P1 Tiếng
Anh P2 Toán
dành cho
kinh tế và
quản trị
Kết quả học tập
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC
241
dụng. Chúng tôi nhận được 135 phiếu trả lời từ cựu sinh viên và nhà tuyển dụng.
Kết quả khảo sát tổng quan của sinh viên và nhà tuyển dụng
Tham gia kết quả khảo sát này gồm có 135 đối tượng là các bạn cựu sinh viên là sinh
viên thuộc chuyên ngành, và 64 doanh nghiệp được lựa chọn tham gia đóng góp ý kiến
đánh giá về chương trình đào tạo Ngành Toán Tài Chính.
Biến
Số lượng
Tỷ lệ %
Giới tính
Nam
66
48.9
Nữ
69
51.1
Tổng
135
100.0
Độ tuổi
Từ 22 trở xuống
11
8.1
23- 25 tuổi
26
19.3
26-28 Tuổi
47
34.8
Trên 28 Tuổi
51
37.8
Tổng
135
100.0
Hình thức
hỗ trợ việc làm
Nhận được sự hỗ trợ từ các
giảng viên trực tiếp giảng dạy
31
23.0
Thông qua trung tâm hỗ trợ
sinh viên
51
37.8
Thông qua các anh/chị tốt
nghiệp từ các khóa trước
45
33.3
Khác
8
5.9
Total
135
100.0
Phù hợp chuyên ngành
Hoàn toàn đúng với chuyên
môn
61
45.2
Gần với chuyên môn đào tạo
60
44.4
Không gần với chuyên môn
đào tạo
14
10.4
Tổng
135
100.0
Thu nhập
< 7 triệu/tháng
16
11.9
7- 10 triệu/tháng
17
12.6
3 11 -15 triệu/tháng
59
43.7
≥ 15 triệu/tháng
43
31.9
Total
135
100.0