BỘ NỘI VỤ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI
GIÁO TRÌNH
QUẢN LÝ NHÂN LỰC TRONG CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
(Sửa đổi, cập nhật để tái bản lần 1)
Chủ biên: PGS.TS. Nguyễn Minh Phương
HÀ NỘI, 2022
BỘ NỘI VỤ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI
GIÁO TRÌNH
QUẢN LÝ NHÂN LỰC TRONG CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
(Sửa đổi, cập nhật để tái bản lần 1)
Chủ biên: PGS.TS. Nguyễn Minh Phương
Thành viên tham gia biên soạn: TS. Đỗ Thị Thanh Nga;
TS. Trương Quốc Việt; ThS. Trần Thu Trang;
ThS. Phùng Thị Thanh Loan; ThS. Trần Kim Anh; TS. Lý Thị Huệ
HÀ NỘI, 2022
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU...........................................................................................................1
CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ NHÂN LỰC
TRONG CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC................................................4
1.1. Các khái niệm liên quan....................................................................................4
1.1.1. Nguồn nhân lực..........................................................................................4
1.1.2. Nguồn nhân lực tổ chức.............................................................................6
1.1.3. Nhân lực trong cơ quan hành chính nhà nước........................................7
1.1.4. Quản lý nhân lực trong cơ quan hành chính nhà nước...........................9
1.2. Đặc điểm của cơ quan hành chính và nhân lực trong cơ quan hành chính
nhà nước..................................................................................................................11
1.2.1. Đặc điểm của cơ quan hành chính nhà nước.........................................11
1.2.2. Đặc điểm của nhân lực trong cơ quan hành chính nhà nước...............11
1.3. Nội dung và đặc điểm quản lý nhân lực trong cơ quan hành chính nhà
nước..........................................................................................................................13
1.3.1. Nội dung quản lý nhân lực trong cơ quan hành chính nhà nước..............13
1.3.2. Đặc điểm quản lý nhân lực trong cơ quan hành chính nhà nước..............16
1.4. Mục tiêu và chức năng quản lý nhân lực trong cơ quan hành chính nhà
nước..........................................................................................................................18
1.4.1. Mục tiêu quản lý nhân lực trong cơ quan hành chính nhà nước..........18
1.4.2. Chức năng quản lý nhân lực trong cơ quan hành chính nhà nước......20
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý nhân lực trong cơ quan hành chính nhà
nước..........................................................................................................................22
1.5.1. Yếu tố chính trị.........................................................................................22
1.5.2. Các yếu tố thuộc về nhà nước..................................................................23
1.5.3. Bối cảnh kinh tế........................................................................................25
1.5.4. Mục tiêu, chính sách của cơ quan hành chính nhà nước......................25
1.5.5. Người lãnh đạo, quản lý trong trong cơ quan hành chính nhà nước....25
1.5.6. Văn hóa tổ chức........................................................................................26
1.6. Các mô hình quản lý nhân lực trong cơ quan hành chính nhà nước..........26
1.6.1. Mô hình quản lý nhân lực theo chức nghiệp..........................................26
1.6.2. Mô hình quản lý nhân lực theo việc làm.................................................31
Bài tập tình huống...................................................................................................35
Câu hỏi ôn tập chương...........................................................................................36
CHƯƠNG 2. PHÂN TÍCH CÔNG VIỆC TRONG CƠ QUAN HÀNH CHÍNH
NHÀ NƯỚC.............................................................................................................37
2.1. Khái niệm và vai trò của phân tích công việc................................................37
2.1.1. Khái niệm phân tích công việc.................................................................37
2.1.2. Vai trò của phân tích công việc................................................................38
2.2. Bản mô tả công việc của vị trí việc làm..........................................................40
2.2.1. Khái niệm vị trí việc làm...........................................................................40
2.2.2. Nội dung bản mô tả công việc của vị trí việc làm....................................41
2.3. Quy trình phân tích công việc.........................................................................47
2.3.1. Lập kế hoạch phân tích công việc............................................................48
2.3.2. Thực hiện phân tích công việc.................................................................49
2.3.3. Ban hành bản mô tả công việc.................................................................50
2.4. Các phương pháp thu thập thông tin trong phân tích công việc.................51
2.4.1. Phương pháp phỏng vấn..........................................................................51
2.4.2. Phương pháp bảng hỏi.............................................................................52
2.4.3. Phương pháp quan sát trực tiếp...............................................................53
2.4.4. Phương pháp chuyên gia..........................................................................53
2.4.5. Tự ghi chép (nhật ký công việc)...............................................................54
2.4.6. Danh sách kiểm tra...................................................................................54
Bài tập tình huống...................................................................................................56
Câu hỏi ôn tập chương...........................................................................................57
CHƯƠNG 3. LẬP KẾ HOẠCH NHÂN LỰC TRONG CƠ QUAN HÀNH
CHÍNH NHÀ NƯỚC..............................................................................................58
3.1. Khái niệm, đặc trưng và vai trò của lập kế hoạch nhân lực trong cơ quan
hành chính nhà nước..............................................................................................58
3.1.1. Khái niệm lập kế hoạch nhân lực trong cơ quan hành chính nhà nước
58
3.1.2. Vai trò của việc lập kế hoạch nhân lực trong cơ quan hành chính nhà
nước ........................................................................................................................60
3.1.3. Đặc trưng cơ bản của lập kế hoạch nhân lực trong cơ quan hành chính
nhà nước .........................................................................................................63
3.2. Nội dung của lập kế hoạch nhân lực trong cơ quan hành chính nhà nước66
3.2.1. Phân tích môi trường, mục tiêu, chiến lược hoạt động của cơ quan
hành chính nhà nước..............................................................................................66
3.2.2. Phân tích cung nhân lực trong cơ quan hành chính nhà nước.............67
3.2.3. Dự báo nhu cầu nhân lực trong cơ quan hành chính nhà nước...........72
3.2.4. Xây dựng các phương án cân đối cung cầu nguồn nhân lực trong cơ
quan hành chính nhà nước.....................................................................................73
3.3. Một số phương pháp phân tích và dự báo trong lập kế hoạch nhân lực cơ
quan hành chính nhà nước.....................................................................................75
3.3.1. Phương pháp chuyên gia..........................................................................76
3.3.2. Phương pháp dự đoán nhu cầu nhân lực theo đơn vị (phương pháp dự
đoán nhân lực từ dưới lên)......................................................................................78
3.3.3. Các phương pháp thống kê......................................................................79
Bài tập tình huống...................................................................................................81
Câu hỏi ôn tập chương...........................................................................................82
CHƯƠNG 4. TUYỂN DỤNG VÀ SỬ DỤNG NHÂN LỰC TRONG CƠ QUAN
HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC.................................................................................83
4.1. Tuyển dụng nhân lực trong cơ quan hành chính nhà nước.........................83
4.1.1. Khái niệm tuyển dụng nhân lực trong cơ quan hành chính nhà nước 83
4.1.2. Vai trò, nguyên tắc tuyển dụng nhân lực trong cơ quan hành chính nhà
nước ...............................................................................................................85
4.1.3. Quy trình tuyển dụng nhân lực trong cơ quan hành chính nhà nước. .87
4.2. Sử dụng nhân lực trong cơ quan hành chính nhà nước.............................108
4.2.1. Khái niệm, nguyên tắc sử dụng nhân lực trong cơ quan hành chính nhà
nước ...............................................................................................................108
4.2.2. Bố trí, phân công công việc....................................................................109
4.2.3. Nâng ngạch, chuyển ngạch....................................................................114
4.2.4. Luân chuyển, điều động, biệt phái.........................................................116
4.2.5. Bổ nhiệm, từ chức, miễn nhiệm.............................................................121
4.2.6. Khen thưởng, kỷ luật..............................................................................127