1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC DUY TÂN
TRƯỜNG KINH TẾ VÀ KINH DOANH
KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH
GIÁO TRÌNH
QUẢN TRỊ NHÂN LỰC
Số tín chỉ: 03 Tổng số giờ: 45 giờ
Dành cho sinh viên ngành: Quản trị Kinh doanh Tổng hợp
Khoa: Quản trị Kinh doanh
Bậc đào tạo: Đại học
(Tài liệu lưu hành nội bộ)
Đà Nẵng 2024
2
MỤC LỤC
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC ....................................... 6
1.1. NHẬN THỨC CƠ BẢN VỀ NGUỒN NHÂN LỰC ........................................................ 6
1.1.1. Khái niệm nguồn nhân lực ........................................................................................... 6
1.1.2. Mô tả nguồn nhân lực của tổ chức .............................................................................. 6
1.2. NHẬN THỨC CƠ BẢN VỀ QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC.................................... 7
1.2.1. Khái niệm quản trị nguồn nhân lực ............................................................................. 7
1.2.2. Sự hình thành và phát triển của quản trị nguồn nhân lực ......................................... 8
1.2.3. Chức năng, nhiệm vụ và vai trò của quản trị nguồn nhân lực ................................. 10
1.2.4. Hệ thống các quan điểm về quản trị nguồn nhân lực ............................................... 15
1.3. BỘ PHẬN (PHÒNG) QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC ............................................. 21
1.3.1. Cơ cấu tổ chức ............................................................................................................. 21
1.3.2. Những kỹ năng cần thiết của nhân viên bộ phận nguồn nhân lực .......................... 23
1.3.3. Mối quan hệ với các bộ phận, phòng ban khác ......................................................... 24
1.4. NHỮNG THÁCH THỨC CỦA QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC ............................ 25
1.4.1. Tái cấu trúc tổ chức ở các công ty .............................................................................. 25
1.4.2. Cạnh tranh toàn cầu ................................................................................................... 25
1.4.3. Tăng trưởng chậm ....................................................................................................... 26
1.4.4. Tính thay đổi và đa dạng của lực lượng lao động ..................................................... 26
1.4.5. Quản lý chi phí ............................................................................................................ 28
1.4.6. Công nghệ .................................................................................................................... 29
1.4.7. Nền kinh tế................................................................................................................... 29
1.4.8. Đạo đức Kinh doanh ................................................................................................... 30
1.4.9. Làm việc kết hợp trực tuyến và trực tiếp – và cách đảm bảo hiệu quả cho cả người
sử dụng lao động và người lao động .................................................................................... 30
TÓM TẮT CHƯƠNG 1 .............................................................................................................. 31
CÂU HỎI ÔN TẬP ...................................................................................................................... 31
CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH VÀ THIẾT KẾ CÔNG VIỆC ...................................................... 32
2.1. PHÂN TÍCH CÔNG VIỆC .............................................................................................. 32
2.1.1. Khái niệm ..................................................................................................................... 32
2.1.2. Lợi ích của phân tích công việc .................................................................................. 33
2.1.3. Tiến trình phân tích công việc .................................................................................... 34
3
2.2. THIẾT KẾ CÔNG VIỆC ................................................................................................. 59
2.2.1. Khái niệm ..................................................................................................................... 59
2.2.2. Lợi ích của thiết kế công việc ..................................................................................... 60
2.2.3. Tiến trình thiết kế công việc........................................................................................ 61
2.2.4. Các phương pháp thiết kế và thiết kế lại công việc ................................................... 62
TÓM TẮT CHƯƠNG 2 .............................................................................................................. 63
CÂU HỎI ÔN TẬP ...................................................................................................................... 63
CHƯƠNG 3: HOẠCH ĐỊNH NGUỒN NHÂN LỰC............................................................... 65
3.1. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA HOẠCH ĐỊNH NGUỒN NHÂN LỰC ................. 65
3.1.1. Khái niệm ..................................................................................................................... 65
3.1.2. Vai trò .......................................................................................................................... 67
3.1.3. Mối quan hệ của hoạch định nguồn nhân lực với các đối tượng khác trong tổ chức .. 70
3.2. TIẾN TRÌNH HOẠCH ĐỊNH NGUỒN NHÂN LỰC ................................................... 72
3.2.1. Thu thập thông tin ....................................................................................................... 72
3.2.2. Dự báo cầu nhân lực ................................................................................................... 73
3.2.3. Xác định cung nhân lực .............................................................................................. 77
3.2.4. Cân đối cung - cầu nhân lực ...................................................................................... 81
3.2.5. Lập kế hoạch thực hiện ............................................................................................... 84
3.2.6. Đánh giá kết quả ......................................................................................................... 85
3.3. NHỮNG RÀO CẢN TRONG VIỆC HOẠCH ĐỊNH NGUỒN NHÂN LỰC ............... 85
TÓM TẮT CHƯƠNG 3 .............................................................................................................. 86
CÂU HỎI ÔN TẬP ...................................................................................................................... 86
CHƯƠNG 4: TUYỂN DỤNG NGUỒN NHÂN LỰC .............................................................. 88
4.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TUYỂN DỤNG NGUỒN NHÂN LỰC ................... 88
4.1.1. Khái niệm tuyển dụng và chính sách tuyển dụng ...................................................... 88
4.1.2. Lợi ích của việc tuyển dụng hiệu quả ........................................................................ 89
4.2. TIẾN TRÌNH TUYỂN DỤNG NGUỒN NHÂN LỰC .................................................. 90
4.2.1. Xác định nhu cầu tuyển dụng ..................................................................................... 91
4.2.2. Tuyển mộ (tìm kiếm ứng viên) .................................................................................... 94
4.2.3. Đánh giá, lựa chọn và sắp xếp nhân lực .................................................................. 103
4.2.4. Hướng dẫn hội nhập và đánh giá kết quả tuyển dụng ............................................ 114
4
4.3. CÁC XU HƯỚNG MỚI TRONG TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC ............................... 122
4.3.1. Cạnh tranh ngày càng cao trên thị trường tuyển dụng ........................................... 122
4.3.2. Tuyển dụng là một hoạt động thường xuyên liên tục .............................................. 123
4.3.3. Tạo nguồn tuyển dụng .............................................................................................. 123
4.3.4. Xây dựng thương hiệu nhà tuyển dụng ................................................................... 123
4.3.5. Xuất hiện các hình thức bố trí nhân sự linh hoạt ................................................... 124
4.3.6. Sử dụng công nghệ trong tuyển dụng nhân lực ...................................................... 124
4.3.7. Sự thay đổi về trách nhiệm tuyển dụng nhân lực .................................................... 125
TÓM TẮT CHƯƠNG 4 ............................................................................................................ 125
CÂU HỎI ÔN TẬP .................................................................................................................... 125
CHƯƠNG 5: ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC .................................... 127
5.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC 127
5.1.1. Khái niệm ................................................................................................................... 127
5.1.2. Lợi ích của đào tạo và phát triển nguồn nhân lực .................................................. 131
5.1.3. Mục tiêu của đào tạo và phát triển nguồn nhân lực ............................................... 132
5.1.4. Nguyên tắc trong đào tạo và phát triển nguồn nhân lực......................................... 133
5.2. TIẾN TRÌNH ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC ........................ 134
5.2.1. Xác định nhu cầu ...................................................................................................... 134
5.2.2. Xác định mục tiêu ..................................................................................................... 137
5.2.3. Lựa chọn phương pháp và phương tiện ................................................................... 138
5.2.4. Triển khai chương trình ........................................................................................... 148
5.2.5. Đánh giá kết quả ....................................................................................................... 148
TÓM TẮT CHƯƠNG 5 ............................................................................................................ 149
CÂU HỎI ÔN TẬP .................................................................................................................... 150
CHƯƠNG 6: ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ LÀM VIỆC ............................................................... 151
6.1. TỔNG QUAN VỀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ LÀM VIỆC ............................................ 151
6.1.1. Khái niệm ................................................................................................................... 151
6.1.2. Mục đích .................................................................................................................... 152
6.1.3. Tầm quan trọng của đánh giá thành tích ................................................................ 152
6.1.4. Các yêu cầu đối với một hệ thống đánh giá thực hiện công việc ............................ 154
6.1.5. Các lỗi cần tránh trong đánh giá thành tích ............................................................ 155
5
6.2. TIẾN TRÌNH ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ LÀM VIỆC ................................................... 155
6.2.1. Thiết lập mục tiêu đánh giá thành tích .................................................................... 156
6.2.2. Lựa chọn đối tượng, tiêu chuẩn, phương pháp đánh giá, chu kỳ đánh giá ........... 157
6.2.3. Triển khai đánh giá thành tích ................................................................................. 164
6.2.4. Sử dụng kết quả đánh giá thành tích ....................................................................... 170
TÓM TẮT CHƯƠNG 6 ............................................................................................................ 171
CÂU HỎI ÔN TẬP .................................................................................................................... 171
CHƯƠNG 7: KHÍCH LỆ VÀ DUY TRÌ NGUỒN NHÂN LỰC .......................................... 172
7.1. CHÍNH SÁCH TRẢ THÙ LAO .................................................................................... 172
7.1.1. Khái niệm thù lao ...................................................................................................... 172
7.1.2. Vai trò của thù lao ..................................................................................................... 173
7.1.3. Mục tiêu của chính sách trả thù lao ......................................................................... 174
7.1.4. Các hình thức thể hiện của thù lao .......................................................................... 175
7.1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến thù lao ........................................................................ 178
7.1.6. Cấu trúc của thù lao .................................................................................................. 182
7.2. CHUYÊN ĐỀ TỰ CHỌN ............................................................................................... 189
7.2.1. Quan hệ lao động ...................................................................................................... 189
7.2.2. Ủy thác công việc ....................................................................................................... 197
7.2.3. Tạo động cơ làm việc ................................................................................................. 199
TÓM TẮT CHƯƠNG ............................................................................................................... 201
CÂU HỎI ÔN TẬP .................................................................................................................... 201
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................................... 203