LIÊN KT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIP TRONG VIC GII QUYT VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN…
302
LIÊN KẾT NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIP: NGUYÊN NHÂN,
LI ÍCH, MT S KIN NGH NG CƯỜNG HIU QU LIÊN KT
ThS. Chung Ngc Quế Chi
Trường Cao đẳng Kinh tế K thut TP.HCM
TÓM TT
Bài viết nêu nhng nguyên nhân li ích ca vic liên kết nhà trưng doanh
nghip trong hot động đào tạo tại các trường đại hc, cao đẳng Việt Nam, đồng thời đề
xut mt s kiến ngh ớng đến tăng cường hiu qu mi liên kết này. Trong bài viết tác
gi s dụng phương pháp nghiên cứu định tính: thc hin phân tích tng hp d liu th
cp t ngun s liu thng Tng cc thng kê, mt s văn bản các B ngành, sách
báo, Internet liên quan đến vấn đề liên kết giữa nhà trường doanh nghip trong hot
động đào to. Kết qu phân tích đưa ra một s nguyên nhân cn thiết phi có mi liên kết
giữa nhà trường doanh nghip, nhng li ích mi liên kết y mang lại, qua đó đề
xut các kiến ngh tăng cường hiu qu liên kết nhà trường và doanh nghip trong bi cnh
nước ta hin nay.
T khóa: liên kết nhà trường và doanh nghip.
1. ĐẶT VẤN Đ
Trong bi cnh hi nhp quc tế, năng lực cnh tranh ca mi quc gia ph thuc
vào nhiu yếu t, trong đó một yếu t quan trng không th thiếu đó chính cnh tranh
ngun nhân lc. Cnh tranh ngun lực lao động đòi hỏi người lao đng không nhng
kiến thc chung mà n phi có k năng nghề nghiệp, năng lực thc hành ngh nghip, tác
phong thái độ làm vic chuyên nghip. Nhm đáp ứng đòi hỏi v đào to ngun nhân
lực đáp ng yêu cu nêu trên, thi gian qua nn giáo dc Vit Nam chú trng phát trin
giáo dục đào tạo theo định hưng ngh nghip ng dng. Giáo dục định hướng ng dng
cung cấp các chương trình đào tạo theo chun quc tế, tp trung mnh vào việc đào to
sinh viên kh năng đáp ng nhu cu ca nhà tuyn dng ngay sau khi tt nghip ra
trường, đáp ứng được nhng nhu cu ngun lc lao động ca xã hi. Mt trong nhng gii
pháp hiu qu trin khai giáo dục định ng ng dng chính là y dng mi liên kết
gia nhà trưng và doanh nghip. Ti sao phi có mi liên kết này? Điu này mang li li
ích gì? Giải pháp tăng cường hiu qu ca mi liên kết giữa nhà trưng và doanh nghip?
Nhng ni dung này s được tác gi trình bày trong bài viết.
K YU HI THO KHOA HC
303
2. NI DUNG NGHIÊN CU
2.1. Lý do cn có mi liên kết giữa nhà trường và doanh nghip
Thứ nhất: Bối cảnh kinh tế, xã hội quốc tế, Việt Nam hiện nay
Cách mng công nghiệp 4.0 (CMCN 4.0) c động mnh m đến kinh tế, môi trường,
hi trc tiếp tác động đến chính ph, doanh nghiệp, người dân, đến vic m
phân cc lực lượng lao động trên thế giới. Cũng như nhiều nước đang phát triển khác, Vit
Nam đang c vào CMCN 4.0. Những bước nhảy vọt của CMCN 4.0 đặt ra nhiều thách
thức và thêm nhiều ngành nghề mới trên thị trường lao động. Sự thay đổi này đòi hỏi giáo
dục qua hoạt động đào tạo phải cung cấp cho người học những kiến thức kỹ năng mới, khả
năng sáng tạo, thích ng với thách thức những yêu cầu mới, trang bị các thiết bị hiện
đại cho từng ngành nghề. Trong bối cảnh này, Nhà trường là nơi cung cấp nguồn nhân lực
nhưng khó khăn trong việc trang bị các thiết bị hiện đại. Doanh nghiệp phát sinh các nhu
cầu mới thích ứng với thời đại, doanh nghiệp có khả năng trang bị thiết bị mới nhưng thiếu
nguồn nhân lực. Từ đây cho thấy, rất cần sự liên kết giữa nhà trường doanh nghiệp để
tận dụng i mình có, trang bị cái mình đang thiếu để nhà trường doanh nghiệp thể
thích ứng nhanh với môi trường thời đại.
Hin nay, Việt Nam đã bước vào một giai đon hi nhp quc tế sâu sc và toàn din,
chúng ta đã quan hệ ngoi giao vi 179 quc gia, gia nhp T chức Thương mi thế gii
(WTO) năm 2007 đã đưa quá trình hội nhp của đất nước t cấp độ khu vực (ASEAN năm
1995) và liên khu vực (ASEM năm 1996, APEC m 1998) lên đến cấp độ toàn cu. Hi
nhp quc tế mang lại cho nưc ta nhiều cơ hi, song song đó cũng không ít những thách
thc. Mt trong nhng thách thc to ra nhiều khó khăn cn gii quyết cấp bách đó chính
ngun lc lao động. Hi nhp sâu rng s hội t do di chuyển lao động gia các
quc gia, to nhiu việc làm hơn, song cũng đt ra nhng thách thức, khó khăn cho người
lao đng do nhng yêu cu, đòi hỏi khó khăn hơn, cạnh tranh gay gắt hơn trong mọi
lĩnh vực. Năng lực lao động mt yếu t quan trọng nâng cao năng lc cnh tranh các
doanh nghiệp. Trong khi đó, các trường đại học, cao đẳng có s mệnh đào tạo và cung cp
ngun nhân lc chất ợng cao, đáp ng nhu cầu lao đng ca doanh nghip hi.
Như vy, doanh nghiệp nhà trường rt cn mi liên kết trong đào tạo s dng
ngun nhân lực, qua đó tận dụng được thế mnh của nhau, gia tăng khả năng cạnh tranh
cho chính mình.
Thứ hai: Việt Nam, liên kết Nhà trường Doanh nghiệp đã tiền lệ
Thi k vn hành nn kinh tế kế hoch hóa tập trung, sinh viên được phân công thc
tp ti các doanh nghip quc doanh; sau khi tt nghiệp, được Nhà nước b trí công tác.
Trong mi quan h này, Nhà nước vi vai trò là trung tâm kế hoch hóa và ch đạo toàn b
nn kinh tế quốc dân đã tr thành mt ch th trung gian có vai trò ch đạo, trc tiếp điều
tiết, can thip sâu rng vào c hoạt động đào tạo của Nhà trường và hot đng kinh doanh
ca Doanh nghip, hướng c hai bên đt ti mc tiêu phát trin chung Nhà nước đã
LIÊN KT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIP TRONG VIC GII QUYT VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN…
304
đề ra.
Hin nay, trong quá trình vn hành nn kinh tế th trường định hướng hi ch
nghĩa, thực hin công nghip hóa, hiện đại hóa đất nước, mt ln na vấn đề mi liên h
giữa nhà trường và doanh nghiệp được quan tâm thông qua các Ngh quyết ca Quc hi,
các quyết đnh, thông tư hướng dn ca các b, ban ngành, c th như:
Năm 2008, quy định nhm thúc đẩy mi quan h giữa nhà trường doanh nghip,
tạo cơ sở pháp lý ban đu cho quá trình liên kết: Quyết định s 42/2008/QĐ-BGDĐT ngày
28-7-2008 ca B trưng B Giáo dc và Đào tạo ban hành Quy định v “Liên kết đào tạo
trình đ trung cp chuyên nghiệp, cao đẳng, đại hc”
Thông số 29/2017/TT-BLĐTBXH, ngày 15/12/2017 của Bộ Lao động, Thương
binh và Xã hội quy định về liên kết tổ chức thực hiện chương trình đào tạo. Theo đó, nhà
trường và doanh nghiệp có thể liên kết tổ chức đào tạo, trong đó doanh nghiệp có thể đảm
nhận đến 40% chương trình đào tạo.
Thứ ba: liên kết nhà trường Doanh nghiệp đáp ứng nhu cầu của các bên, các
bên cùng lợi
thể nói, hiện nhiều trường cao đẳng, đại học không đủ điều kiện để đầu về trang
thiết bị hiện đại phục vụ cho công tác giảng dạy, sinh viên khi ra trường thường yếu về kỹ
năng thực hành vận hành các kỹ thuật tiên tiến, hiện đại. Do đó, ntrường muốn dẫn
đầu về công nghệ thì phải liên kết với các doanh nghiệp. Việc liên kết này sẽ giúp nhà
trường sử dụng được các thiết bị sản xuất hiện đại, những thiết bị đắt tiền ntrường
không thể để học sinh thực hành; đồng thời đội ngũ giáo viên cũng được tiếp cận với
công nghệ và phương tiện sản xuất hiện đại... Các doanh nghip xây dựng các xưởng thc
hành, h tr sở vt chất cho nhà trường, chính công ty cũng thuận lợi hơn khi mở các
lp hun luyn k năng tay nghề cho nhân viên hàng năm. Việc này s giúp chuẩn hóa đội
ngũ lao động, theo sát yêu cu sn xut thc tế.
Liên kết nhà trường - doanh nghip, doanh nghip không chmt ngun nhân lc
cht lượng để tuyn dng mà còn có th đặt hàng nhà trưng làm những đề tài nghiên cu
khoa hc v nhng vấn đề khó khăn mà doanh nghiệp đang gặp phi. T đó, doanh nghiệp
có th áp dng nhng nghiên cu o thc tế để gii quyết nhng khó khăn của mình. Nhà
trường nơi tiếp nhn sinh viên tt nghiệp, nâng cao uy tín. Các đ tài nghiên cu ca
nhà trường có cơ hội ng dng vào thc tế và mang li li ích kinh tế.
Liên kết nhà trưng - doanh nghip giúp sinh viên của trường được ch thc tp,
bên cạnh đó doanh nghiệp còn giúp nhà trường đào tạo ging viên và t chc các khóa tp
hun v cán b qun lý. Doanh nghip tạo điều kiện để sinh viên đến thc tp, thc hành
nghề, nhà trường đào tạo ngh doanh nghip cần thay đào to ngh mình có. Mun
sn phm nhân lực đáp ứng các tiêu chí tuyn dng, doanh nghip phi ch động đặt hàng
nhà trường... thông qua việc đánh giá của các doanh nghiệp, nhà trường s phương thức
K YU HI THO KHOA HC
305
đào tạo phù hp vi nhu cu ca doanh nghip doanh nghip s p phn vào kiểm định
chất lượng đào tạo của nhà trường. T đó, khi tuyển dng doanh nghip s không mt thi
gian, chi phí đào tạo li; đồng thời đây cũng mt trong nhng hình thc quảng bá thương
hiu cho doanh nghip.
2.2. Li ích t mi liên kết giữa nhà trưng và doanh nghip
Mi liên kết nhà trưng và doanh nghip mang li nhng li ích cho c 2 phía
V phía Nhà trường:
Các doanh nghip s đóng vai tnhng nhà cung cấp thông tin để các sở đào
to nắm được nhu cầu lao động mà th trưng cần qua đó hoàn thiện, đổi mới chương trình
ging dy và cơ cấu tuyn sinh, nâng cao v thế ca trưng.
Doanh nghip cung cp nhu cu tuyn dng nhân lc kèm theo nhng yêu cu c th
v chất ng, t đó nhà trường th giải được bài toán chất lượng đầu ra thông qua s
ng sinh viên có vic làm, nâng cao uy tín ca nhà trưng.
Các doanh nghip s nơi cung cấp góp ý xây dng các chương trình đào to nhm
hướng đến tính thc tin, hiện đại và cp nht nhng công ngh mi nht.
Tạo điều kin cho học sinh, sinh viên đến tham quan, thc tp, thc tế ti doanh
nghiệp. Đồng thi, ý kiến đánh giá chất lượng hc sinh, sinh viên đnh k giúp trường
kp thời điều chỉnh chương trình đào to, phát huy thế mnh, khc phc đim yếu.
Tạo điều kiện cho giáo viên được tham quan hc tp kinh nghim thc tế ti doanh
nghip, tiếp cn nhng công ngh mi, hiện đại đ cp nht kiến thc phc v ging dy.
Hp tác doanh nghiệp giúp nhà trường tiếp cn các ngun tài chính b sung, tiếp cn
vi nhng thành tu khoa hc k thut mi nht. H tr nhà trường các xưởng thc hành,
máy móc thiết b phc v thc hành.
V phía Doanh nghip:
Tạo điều kin m rng, quảng thương hiệu đăng các tin tuyển dng min phí
ti trường. Đảm bo ngun cung cp nhân lc.
Doanh nghiệp hội theo dõi tuyn chn được nhng sinh viên giỏi, có năng
lc thc tế phù hp vi yêu cu ca mình, doanh nghip không phi tn nhiu thời gian đ
đào tạo li
Hp tác s giúp h nâng cao kh năng nghiên cứu, làm ng hiu qu kinh doanh,
đồng thời cũng giúp hạn chế ri ro khi trc tiếp tuyn la được nhng sinh viên trình
độ cao; nâng cao danh tiếng ca doanh nghip.
Nhà trưng là mt đa ch uy tín để công ty m các lp hun luyn k năng tay nghề
cho nhân viên hàng năm thông qua đội ngũ giảng viên. Vic này s giúp chuẩn hóa đội ngũ
lao đng, theo sát yêu cu sn xut thc tế.
LIÊN KT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIP TRONG VIC GII QUYT VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN…
306
Mt s ví d v lợi ích đạt đưc t mi liên kết nhà trưng và doanh nghip
Đại học Công nghiệp Nội: Theo báo cáo tổng kết của Trung m Hợp tác với
doanh nghiệp, năm 2017, số lượng các khóa học ngắn hạn do doanh nghiệp gửi tới Trường
đào tạo là 148 với số lượng học viên lên tới 1.795 người, tăng 174,78% so với năm trước.
Số lượng chương trình thực tập trải nghiệm tại doanh nghiệp 26, với khoảng 1.938 sinh
viên tham gia tại các doanh nghiệp như: Samsung Việt Nam, Canon Việt Nam, Foxconn,
Toyo Denso, TNHH Gia Minh... Theo thống kê, tỷ lệ sinh viên sau khi tốt nghiệp ra trường
việc m ngay chiếm khoảng từ 58,6% - 65%, số lượng sinh viên việc làm sau 01
năm tốt nghiệp chiếm khoảng 86,9%.
Đại học Điện lực Nội: Theo Trung tâm Đào tạo thường xuyên của Nhà trường,
năm 2017, Trường đã liên kết với Tổng Công ty Điện lực miền Bắc mở các lớp đào tạo
ngắn hạn cho cán bộ, công nhân ngành Điện. Thông qua triển khai nhiều chương trình liên
kết đào tạo ngắn hạn cho các công ty điện lực mà nguồn thu tài chính của Đại học Điện lực
Hà Nội được củng cố. Với các doanh nghiệp điện lực, sau khi n bộ, công nhân được đào
tạo lại, các cán bộ quản đã nâng cao được kiến thức mới, công nghệ mới và trình độ
quản lý, các công nhân đã nâng cao được trình độ tay nghề trong quá trình sản xuất. m
2017, Nhà trường tiếp tục kết hợp c với Hiệp hội Kế toán công chứng Anh (ACCA)
triển khai chương trình chất lượng cao chuyên ngành kế toán - tài chính theo tiêu chuẩn
quốc tế, đào tạo trao đổi cán bộ giảng dạy và hỗ trợ tài chính đào tạo cho sinh viên. Thông
qua việc liên kết đào tạo trên, chất lượng sinh viên tốt nghiệp ra trường được các doanh
nghiệp đánh giá cao. Theo thống kê của Nhà trường, số lượng sinh viên tốt nghiệp có việc
làm chiếm 95,22%. Với ưu điểm trên, tỷ lệ tuyển sinh đầu vào hàng năm của nhà trường
giữ ở mức cao, đảm bảo nguồn thu để chi cho các hoạt động của nhà trường.
Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng đã có mối quan h cht ch với hơn 200 doanh
nghip, tập đoàn kinh tế ln, to cu ni vng chc giữa nhà trường và doanh nghip trong
vic gii thiu sinh viên thc tp và to vic làm sau khi tt nghip. Doanh nghip trc tiếp
đặt hàng với ntrường trong công tác đào tạo cung cp ngun nhân lc. Đồng thi,
các doanh nghiệp cũng rt tích cc tham gia vào quá trình y dng chương trình đào tạo
thông qua vic cung cp ý kiến phn hi, góp ý giá tr v sinh viên cũng như chương
trình đào to của nhà trường.
Đại học Sư phạm K thut TP. H Chí Minh, nh có s gn kết cht ch, nhiu công
ty đã hỗ tr trang thiết b cho nhà trưng. Chng hn, Công ty Toyota Việt Nam đã h tr
xưởng thc hành vi đầy đủ trang thiết b, ph tùng cơ khí ô tô để sinh viên làm quen vi
máy móc, sa cha, lp ráp ph ng ô tô... Trong khi đó, nhiều công ty khác đã đt phòng
thí nghim ti trưng vi trang thiết b hiện đại.
Đại hc Công nghip TP. H Chí Minh đã 120 ng thc hành được trang b
hiện đại trên 400 phòng thí nghim các loại, trong đó đã sự đầu tư không nhỏ ca các
doanh nghip.