© TÀI LI U HÀNH CHÍNH
(DC10000B) Đ C NG MÔN LU T HÀNH CHÍNH VI T NAM ƯƠ
Câu 1. Khái ni m, đ i t ng ph ng pháp đi u ch nh c a Lu t hành chính ượ ươ
Vi t Nam?
TR L I:
1. Khái ni m:
Lu t hành chính m t ngành lu t trong h th ng pháp lu t n c ta, bao g m ướ
các quy ph m pháp lu t đi u ch nh nh ng quan h h i phát sinh trong qua
1trình ho t đ ng qu n hành chính c a các c quan hành chính nhà n c, các ơ ướ
quan h h i phát sinh trong quá trình các c quan nhà n c xây d ng n ơ ướ
đ nh ch đ công tác n i b c a mình, các quan h h i phát sinh trong quá ế
trình nhân, t ch c th c hi n ho t đ ng qu n hành chính đ i v i các v n
đ do pháp lu t qui đ nh.
2. Đ i t ng đi u ch nh: ượ
Đ i t ng đi u ch nh c a Lu t hành chính là các quan h xã h i hình thành trong ượ
lĩnh v c qu n nhà n c. Nh ng quan h này g i quan h qu n hành ướ
chính nhà n c hay quan h ch p hành đi u hành. N i dung c a chúng thướ
hi n:
- Ho t đ ng qu n lý các công tác y d ng và phát tri n kinh t , văn hoá, xã h i, ế
qu c phòng an ninh chính tr trong c n c, t ng đ a ph ng hay t ng ướ ươ
ngành.
- Ho t đ ng ki m tra, giám sát đ i v i các c quan nhà n c trong quá trình th c ơ ướ
hi n pháp lu t c a c quan đó. ơ
- X lý hành vi vi ph m tr t t qu n lý hành chính nhà n c. ướ
- Vi c thành l p, c i ti n c c u b máy, c i ti n ch đ làm vi c và hoàn ch nh ế ơ ế ế
các quan h công tác c a các c quan nhà n c ... ơ ướ
các quan h quan h qu n lý đ c quy ph m pháp lu t hành chính đi u ch nh r t ượ
đa d ng, đó các quan h qu n đ c hình thành trong quá trình các c quan ượ ơ
hành chính nhà n c th c hi n ch c năng ch p hành đi u hành trên m i lĩnhướ
v c đ i s ng xã h i. Chúng bao g m các quan h đi n hình:
a, Gi a c quan hành chính c p trên v i c quan hành chính c p d i theo h ơ ơ ướ
th ng d c đ c bi t nh ng c quan hành chíng c p trên v i c quan hành ơ ơ
chính c p d i tr c ti p. ướ ế
b, Gi a c quan c quan hành chính nhà n cth m quy n chung v i c quan ơ ơ ướ ơ
hành chính nhà n c có thh m quy n chuyên môn cùng c p.ướ
c, Gi a c quan hành chính nhà n c có th m quy n chuyên môn c p trên v i c ơ ướ ơ
quan hành chíng nhà n c th m quy n chung c p d i nh m th c hi nướ ướ
ch c năng theo pháp lu t.
d, Gi a nh ng c quan hành chính nhà n c th m quy n chuyên môn cùng ơ ướ
c p.
e, Gi a c quan hành chíng nhà n c đ a ph ng v i các đ n v tr c thu c ơ ướ ươ ơ
trung ng đóng t i đ a ph ng đó.ươ ươ
http://tailieuhanhchinh.blogspot.com hanhchinh.sales@gmail.com 1
© TÀI LI U HÀNH CHÍNH
g, Gi a c quan hành chính nhà n c v i các đ n v tr c thu c. ơ ướ ơ
h, Gi a c quan hành chính nhà n c v i các đ n v kinh t thu c các thành ơ ướ ơ ế
ph n kinh t ngoài qu c doanh ế
i, Gi a các c quan hành chính nhà n c v i các t ch c xã h i. ơ ướ
k, Gi a c quan hành chính nhà n c v i công dân ng i không qu c t ch, ơ ướ ườ
ng i n c ngoài c trú, làm ăn sinh s ng Vi t nam.ườ ướ ư
Ngoài ra còn m t s quan h không đi n hình, gi a c quan hành chính nhà ơ
n c v i đ i t ng qu n lý c a nó.ướ ượ
Bên c nh nh ng quan h qu n lý k trên, Lu t hành chính còn đi u ch nh m t s
quan h qu nkhác nh : các quan h qu n lý hình thành trong quá trình các c ư ơ
quan nhà n c xây d ng c ng c ch đ công tác n i b c a c quan, nh mướ ế ơ
n đ nh v t ch c đ hoàn thành ch c năng, nhi m v c a mình; các quan h
qu n hình thành trong quá trình các nhân t ch c đ c nhà n c trao ượ ướ
quy n th c hi n ho t đ ng qu n hành chính nhà n c trong m t s tr ng ướ ườ
h p c th do pháp lu t qui đ nh.
3. Ph ng pháp đi u ch nh:ươ
Ph ng pháp đi u ch nh c a lu t hành chính ph ng pháp m nh l nh, đ nươ ươ ơ
ph ng. Ph ng pháp này đ cy d ng trên các nguyên t c:ươ ươ ượ
- Xác nh n s không bình đ ng gi a các bên tham gia quan h qu n hành
chính, m t bên đ c nhân danh nhà n c, s d ng quy n l c nhà n c đ đ a ượ ướ ướ ư
ra các quy t đ nh hành chính, còn bên kia ph i ph c tùng nh ng m nh l nh y.ế
- Bên nhân danh nhà n c, s d ng quy n l c nhà n c quy n quy t đ nhướ ướ ế
công vi c m t cách đ n ph ng, xu t phát t l i ích chung c a nhà n c, xã h i ơ ươ ướ
trong ph m vi quy n h nh c a mình đ ch p hành pháp lu t.
- Quy t đ nh đ n ph ng c a bên s d ng quy n l c nhà n c hi u l c b tế ơ ươ ướ
b c thi hành đ i v i các bên h u quan đ c b o đ m b ng s c m nh c ng ượ ưỡ
ch nhà n c.ế ướ
Câu 2. Quy ph m pháp lu t hành chính. Phân lo i quy ph m pháp lu t hành
chính?
TR L I:
1. Khái ni m:
Quy ph m pháp lu t hành chính là nh ng quy t c x s chung do các ch th
th m quy n ban hành ra theo trình t , th t c, d i hình th c nh t đ nh do pháp ướ
lu t quy đ nh, đi u ch nh các quan h h i phát sinh trong ho t đ ng qu n
hành chính nhà n c, hi u l c b t bu c ph i thi hành đ i v i các đ i t ngướ ượ
có liên quan và đ c đ m b o th c hi n b ng các bi n pháp c ng ch c a nhàượ ưỡ ế
n c.ướ
2. Phân lo i quy ph m pháp lu t hành chính
Đ phân lo i quy ph m pháp lu t hành chính ng i ta có th d a trên nhi u căn ườ
c khác nhau mà ch y u là: ế
http://tailieuhanhchinh.blogspot.com hanhchinh.sales@gmail.com 2
© TÀI LI U HÀNH CHÍNH
a. Căn c vào ch th ban hành, các quy ph m pháp lu t hành chính đ c phân ượ
thành:
- Quy ph m pháp lu t hành chính c a c quan quy n l c nhà n c. ơ ướ
- Quy ph m pháp lu t hành chính c a Ch t ch n c. ướ
- Quy ph m pháp lu t hành chính c a c quan hành chính nhà n c ng i ơ ướ ườ
th m quy n trong c quan này. ơ
- Quy ph m pháp lu t hành chính c a H i đ ng th m phán Toà án nhân dân t i
cao và Vi n tr ng Vi n ki m sát nhân dân t i cao. ưở
- Quy ph m pháp lu t hành chính c a các c quan nhà n c ho c c quan nhà ơ ướ ơ
n c ph i h p v i t ch c chính tr - xã h i ban hành.ướ
b. căn c vào vào hi u l c pháp lu t c a các quy ph m pháp lu t hành chính,
đ c phân thành:ượ
- Quy ph m pháp lu t hành chính hi u l c trên ph m vi toàn qu c (hay m t
s đ a ph ng nh t đ nh). Đâyquy ph m pháp lu t hành chính do các c quan ươ ơ
th m quy n trung ng ban hành. Th ng nh ng quy ph m này hi u ươ ườ
l c trên p hm vi toàn qu c. Tuy nhiên trong m t s tr ng h p đ c bi t khi các ườ
c quan th m quy n trung ng thu h p ph m vi hi u l c pháp c a cácơ ươ
quy ph m này thì chúng ch hi u l c đ i v i m t s đ a ph ng nh t đ nh. ươ
Ng c l i nh ng quy ph m pháp lu t c a các c quan th m quy n trungượ ơ
ng cũng th hi u l c pháp v t ra kh i ph m vi lãnh th Vi t namươ ượ
tác đ ng đ n các t ch c, c1 nhân Vi t Nam đang h c t p, công tác, ho t đ ng ế
n c ngoài....ướ
- Quy ph m pháp lu t hành chính hi u l c pháp trong ph m vi m t đ a
ph ng. Đây nh ng quy ph m pháp lu t do các c quan th m quy n đ aươ ơ
ph ng ban hành.ươ
c. Căn c vào n i dung c a quy ph m pháp lu t hành chính, chúng đ c phân ượ
thành:
- Quy ph m pháp lu t hành chính trao quy n. Đây nh ng quy ph m pháp lu t
hành chính cho phép các t ch c, nhân liên quan đ c th c hi n nh ng ượ
hành vi nh t đ nh ho c cho phép các ch th đó đ c l a ch nh ng cách th c ượ
x s đ hành đ ng phù h p v i các yêu c u mà quy ph m pháp lu t hành chính
đ ra.
- Quy ph m pháp lu t đ t nghĩa v . Đây nh ng quy ph m pháp lu t hành
chính bu c các đ i t ng liên quan ph i th c hi n nh ng hành vi nh t đ nh ượ
trong qu n lý hành chính c a nhà n c. ướ
- Quy ph m pháp lu t hành chính ngăn c m. Đây lo i quy ph m pháp lu t
hành chính b t bu c các đ i t ng liên quan không th c hi n nh ng hành vi nh t ượ
đ nh.
d. căn c vào tính ch t c a các quy ph m pháp lu t hành chính, chúng đ c ượ
phân thành:
- Quy ph m pháp lu t hành chính n i dung. Đây quy ph m pháp lu t hành
chính đ c p đ n các quy n nghĩa v c a các ch th trong qu n hành ế
http://tailieuhanhchinh.blogspot.com hanhchinh.sales@gmail.com 3
© TÀI LI U HÀNH CHÍNH
chính nhà n c.ướ
- Quy ph m pháp lu t hành chính th t c. Đây lo i quy ph m pháp lu t quy
đ nh v trình t , th t c th c hi n các quy n nghĩa v c a các đ i t ng ượ
liên quan trong qu n lý hành chính nhà n c. ướ
Câu 3. Quan h pháp lu t hành chính. C s làm phát sinh, thay đ i ch m d t ơ
quan h pháp lu t hành chính?
TR L I:
1. Khái ni m:
Quan h pháp lu t nh chính quan h h i phát sinh trong ho t đ ng qu n
lý hành chính nhà n c đ c các quy ph m pháp lu t hành chính đi u ch nh gi aướ ượ
các ch th mang quy n nhĩa v đ i v i nhau theo quy đ nh c a pháp lu t
hành chính.
m t d ng c th c a quan h pháp lu t, quan h pháp lu t hành chính mang
đ y đ các đ c đi m c a quan h pháp lu t. Chúng nh ng quan h h i
đ c quy ph m pháp lu t đi u ch nh. Đ ng th i, quy n và nghĩa v c a các bênượ
trong quan h có tính ch t t ng ng v i nhau. Bên c nh nh ng đ c đi m chung ươ
đó, quan h pháp lu t hành chính còn có nh ng đ c tr ng riêng. Nh ng đ c đi m ư
đ c tr ng riêng đó là: ư
- Th nh t, quy n nghĩa v c a các bên trong quan h pháp lu t hành chính
g n li n v i ho t đ ng qu n lý hành chính nhà n c; ướ
- Th hai, quan h pháp lu t hành chính th phát sinh do yêu c u h p pháp
c a b t kỳ bên nào, s tho thu n c a phía bên kia không ph i đi u ki n b t
bu c đ hình thành quan h pháp lu t hành chính;
- Th ba, m t bên trong quan h pháp lu t hành chính nhà n c ph i ch th ướ
đ c s d ng quy n l c nhà n c. ch th này trong quan h pháp lu t hànhượ ướ
chính đ c g i là ch th b t bu c;ượ
- Th t , ph n l n các tranh ch p phát sinh trong quan h pháp lu t hành chính ư
do c quan hành chính nhà n c gi i quy t, theo trình t th t c hành chính.ơ ướ ế
Trong nh ng tr ng h p đ c pháp lu t quy đ nh, n u vi c gi i quy t tranh ườ ượ ế ế
ch p hành chính b ng con đ ng hành chính không tho mãn v i các yêu c u ườ
c a các t ch c nhân liên quan, h th yêu c u toà án gi i quy t theo ế
th t c t t ng hành chính;
- Th năm, bên vi ph m nghĩa v trong quan h pháp lu t hành chính ph i ch u
trách nhi m pháp tr c nhà n c ch không ph i bên kia c a quan h pháp ướ ướ
lu t hành chính.
2. C s làm phát sinh, thay đ i và ch m d t quan h pháp lu t hành chínhơ
Cũng nh m i quan h pháp lu t khác, quan h pháp lu t hành chính phát sinh,ư
thay đ i, ch m d t d a trên nh ng căn c sau:
- Quy ph m pháp lu t hành chính: các quy ph m pháp lu t hành chính đã xác
đ nh đi u ki n, hoàn c nh làm phát sinh, thay đ i, ch m d t quan h pháp lu t
hành chính cũng nh quy n và nghĩa v c a các ch th trong quan h pháp lu tư
http://tailieuhanhchinh.blogspot.com hanhchinh.sales@gmail.com 4
© TÀI LI U HÀNH CHÍNH
hành chính. Chính vì th , quy ph m pháp lu t hành chính là c s v m t pháp lýế ơ
cho vi c hình thành, phát sinh, thay đ i ho c ch m d t các quan h pháp lu t
hành chính.
- Năng l c ch th c a các bên tham gia quan h pháp lu t hành chính. Quan h
pháp lu t hành chính ch phát sinh, thay đ i ho c ch m d t gi a các ch th
đ y đ năng l c ch th theo quy đ nh c a pháp lu t hành chính.
- S ki n pháp hành chính. Đây nh ng s ki n n y sinh trong th c t ế
khi xu t hi n chúng pháp lu t hành chính g n v i vi c phát sinh, thay đ i, ch m
d t các quan h pháp lu t hành chính. Đây c s th c t cho vi c phát sinh, ơ ế
thay đ i, ch m d t các quan h pháp lu t hành chính.
Các s ki n pháp lý hành chính đ c phân thành: ượ
+ S bi n pháp hành chính: nh ng hi n t ng t nhiên khi xu t hi n ế ượ
nh ng hi n t ng y trên th c t pháp lu t hành chính g n chúng v i vi c phát ượ ế
sinh, thay đ i ho c ch m d t các quan h pháp lu t hành chính.
+ Hành vi pháp hành chính: hành đ ng ho c không hành đ ng c a t ch c,
nhân chúng x y ra trên th c t làm phát sinh, thay đ i ho c ch m d t các ế
quan h pháp lu t hành chính. Th ng hành vi pháp hành chính bao g m các ườ
d ng: hành vi th c hi n quy n c a các ch th trong qu n hành chính nhà
n c; hành vi th c th c hi n nghĩa v trong qu n hành chính nhà n c; hànhướ ướ
vi vi ph m pháp lu t trong qu n lý hành chính.
Câu 4. Các nguyên t c c b n trong qu n lý hành chính? ơ
TR L I:
Nguyên t c trong qu n hành chính nhà n c t ng th các quy ph m pháp ướ
lu t hành chính có n i dung đ c p t i nh ng t t ng ch đ o làm c s đ t ư ưở ơ
ch c th c hi n ho t đ ng qu n lý hành chính nhà n c. ư
Các nguyên t c trong qu n hành chính nhà n c th ng đ c phân thành hai ướ ườ ượ
nhóm:
A. Các nguyên t c chính tr xã h i:
các nguyên t c chung, đ c quán tri t trong toàn b t ch c ho t đ ng ượ
c a các c quan nhà n c trong đó ho t đ ng qu n hành chính nhà n c. ơ ướ ướ
Đây các nguyên t c th hi n sâu s c b n ch t giai c p c a nhà n c. Nhóm ướ
này bao g m các nguyên t c c b n sau: ơ
1. Nguyên t c Đ ng lãnh đ o trong qu n lý hành chính nhà n c: ướ
Đây nguyên t c c b n đ t lên hàng đ u trong qu n hành chính nhà n c. ơ ướ
Bi u hi n c th các hình th cph ng pháp ho t đ ng c a t ch c Đ ng: ươ
tr c h t Đ ng lãnh đ o qu n hành chính nhà n c b ng vi c đ a ra nh ngướ ế ướ ư
đ ng l i, ch tr ng, chính sách c a mình v các lĩnh v c ho t đ ng khácườ ươ
nhau c a qu n hành chính nhà n c; Th hai,vai trò lãnh đ o c a Đ ng trong ướ
qu n hành chính nhà n c th hi n trong công tác t ch c cán b ; Th ba, ướ
Đ ng lãnh đ o trong qu n hành chính nhà n c b ng hình th c ki m tra. ướ
http://tailieuhanhchinh.blogspot.com hanhchinh.sales@gmail.com 5