ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP
MÔN LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
CHƯƠNG 1: Đảng CSVN ra đời và lãnh đạo đấu tranh giành chính quyền
Câu 1: Ý nghĩa lịch sử thành lập Đảng?.
Bối cảnh lịch sử:
Cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 các ptrào yêu nước CM trước khi đảng ra đời từ lập
trường cần vương đến lập trường dân chủ tiểu tư sản qua khảo nghiệm của l/s đều
lần lượt thất bại, vượt qua những hạn chế của những sĩ phu yêu nước lâm thời
NAQ quyết trí ra đi tìm đường cứu nc.trải qua quá trình bôn ba khắp các châu lục
để tìm đường cứu nc thì NAQ đã đến với chủ nghĩa Mác-Lenin và tìm đc cho dân
tộc VN con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc, đó là con đường độc lập dân
tộc gắn với CNXH con đường cách mạng vô sản .Sau 1 thời gian chuẩn bị đầy đủ
về chính trị, tư tưởng, tổ chức thì NAQ thay mặt cho quốc tế cộng sản chuẩn bị hội
nghị thành lập đảng. Tại hội nghị 6/1-7/2/1930 ở Hương cảng trung quốc thì các
đại biểu dự hội nghị đã nhất trí thành lập ĐCSVN và thông qua chính cương vắn
tắt, sách lược vắn tắt của đảng hợp thành cương lĩnh chính trị đầu tiên
Ý nghĩa:
Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là kết quả tất yếu của cuộc đấu tranh dân tộc và
giai cấp ở Việt Nam, là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác -Lênin với
phong trào công nhân và phong trào yêu nước.
- Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử cách mạng
Việt Nam:
+ Chấm dứt sự khủng hoảng về giai cấp lãnh đạo phong trào cách mạng Việt Nam,
khẳng định giai cấp công nhân Việt Nam từ đây đã nắm quyền tuyệt đối lãnh đạo
cách mạng với đội tiền phong của nó là Đảng Cộng sản Việt Nam.
+ Từ đây, cách mạng Việt Nam đã có một đường lối lãnh đạo đúng đắn được nêu
ra trong Chính cương vắn tắt và Sách lược vắn tắt của Đảng.
- Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam đã gắn cách mạng Việt Nam trở thành
một bộ phận khăng khít của phong trào cách mạng thế giới.
- Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là sự chuẩn bị đầu tiên có tính tất yếu, quyết
định cho những bước phát triển nhảy vọt về sau của cách mạng và lịch sử dân tộc
Việt Nam.
Câu 1.1: Hãy phân tích sự chuẩn bị của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về chính trị, tư
tưởng và tổ chức cho sự ra đời của Đảng CSVN?
Nguyễn Ái Quốc (1890-1969) là bút hiệu được dùng kí đại diện cho Hội những
người An Nam yêu nước. Nguyễn Ái Quốc là tên mới mà Nguyễn Tất Thành ( Hồ
Chí Minh) tự gọi mình từ tháng 9 năm 1919 và được sử dụng trong suốt 23 năm
sau đó. Người sinh ra ở xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Xuất thân
trong một gia đình nhà nho yêu nước nên Người có lòng yêu nước nồng nàn. Cuộc
đời người cống hiến cho công cuộc giải phóng đất nước trong đó có công cuộc xây
dựng Đảng Cộng sản Việt Nam. Nguyễn Ái Quốc đã có sự chuẩn bị về các mặt:
*Về chính trị :
- Người đã xác định nhiệm vụ cách mạng là giải phóng dân tộc đi đến giải phóng
giai cấp. Trong đó Người nhấn mạnh đến vấn đề giành độc lập cho dân tộc.
- Mối quan hệ giữa cách mạng thuộc địa và cách mạng thế giới: Cách mạng giải
phóng dân tộc là một bộ phận của cách mạng Thế giới, phải liên hệ chặt chẽ với
cách mạng chính quốc.
- Lực lượng cách mạng: “ Cách mạng là việc chung của cả dân chúng” trong đó
“công-nông là gốc cách mệnh”
- Đảng: CM trước hết phải Đảng cách mệnh, Đảng có vững thì cách mệnh mới
thành công
*Về tư tưởng:
- Từ giữa năm 1921, Người tham gia thành lập Hội liên hiệp thuộc địa, sáng lập
báo “Người cùng khổ” viết bài báo đầu tiên trên báo Nhân đạo, Tạp chí Cộng sản,
… Người bắt đầu viết tác phẩm “Bản án chế độ thực dân Pháp” và xuất bản năm
1925.
- Năm 1922, Người phụ trách Tiểu ban nghiên cứu Đông Dương của Đảng Cộng
sản Pháp, Người tiếp tục nghiên cứu chủ nghĩa Mác-Lê nin
- Năm 1927, xuất bản tác phẩm “Đường Kách Mệnh”, tác phẩm đã phản ánh
đường lối cứu nước cơ bản đồng thời Người khẳng định vai trò quan trọng của chủ
nghĩa Mác-Lê nin : “Đảng muốn vững phải có chủ nghĩa làm nòng cốt”, tiếp tục
truyền bá chủ nghĩa Mác-Lê nin .
Các hoạt động trên của Người đã tích cực tố cáo tội ác của chủ nghĩa thực dân 🡺
nói chung và của thực dân Pháp nói riêng, thức tỉnh nhân dân bị áp bức đứng lên
đấu tranh và tích cực tuyên truyền Chủ nghĩa Mác-Lê nin
*Về tổ chức:
- Sau thời gian hoạt động tại Liên Xô, cuối 1924, Người sang Trung Quốc
- Tháng 6.1925, Người đã lập hội VN CM thanh niên, Hội đã xuất bản tờ Thanh
niên làm cơ quan ngôn luận của tổ chức. Người đã mở các lớp huấn luyện cán bộ
Cách mạng. Đây là tổ chức tiền thân quá độ, là sự chuẩn bị cho sự ra đời của Đảng
CSVN. => Sự ra đời của Hội VN Cách mạng thanh niên là sự chuẩn bị trực tiếp về
tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản VN ( Từ 1928, Hội đẩy mạnh phong trào
“vô sản hóa” )
- Năm 1927, trên cơ sở các bài giảng của Nguyễn Ái Quốc, cuốn “Đường cách
mệnh” đã được xuất bản, đây là cuốn sách chính trị đầu tiên của CM VN, có ý
nghĩa quan trọng về chính trị.
Dưới sự hoạt động tích cực của Nguyễn Ái Quốc và Hội VN CM thanh niên đã 🡺
thúc đẩy phong trào CM VN mạnh mẽ, dẫn đến sự ra đời của 3 tổ chức Cộng sản:
Đông Dương CS Đảng, An Nam CS Đảng và Đông Dương CS Liên đoàn. Sự ra
đời của các tổ chức đã đáp ứng xu thế phát triển tất yếu của CM VN. Việc thống
nhất các tổ chức CS thành 1 Đảng duy nhất trở thành một yêu cầu bức thiết lúc
này. Dưới sự chỉ đạo của Quốc tế CS, NAQ đã từ Xiêm (Thái Lan) sang Hương
Cảng (Trung Quốc) triệu tập và chủ trì hội nghị hợp nhất 3 tổ chức CS, thành lập
Đảng CS VN và thông qua cương lĩnh chính trị đầu tiên.
Câu 2: Hãy phân tích nội dung và đánh giá ý nghĩa của cương lĩnh Chính trị đầu
tiên?
*Phân tích nội dung Cương lĩnh Chính trị đầu tiên :
- Bối cảnh lịch sử: Cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 các phong trào yêu nước CM
trước khi Đảng ra đời từ lập trường Cần Vương đến lập trường Dân chủ tiểu tư sản
qua khảo nghiệm của lịch sử đều lần lượt thất bại , vượt qua những hạn chế của
những sĩ phu yêu nước lâm thời NAQ quyết trí ra đi tìm đường cứu nước. Trải qua
qúa trình bôn ba khắp các châu lục để tìm đường cứu nước thì NAQ đã đến với CN
Mác-lênin và tìm đc cho dân tộc VN con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc,
đó là con đường độc lập dân tộc gắn với CNXH con đường CM vô sản .Sau 1 thời
gian chuẩn bị đầy đủ về chính trị, tư tưởng, tổ chức thì NAQ thay mặt cho quốc tế
cộng sản chuẩn bị hội nghị thành lập Đảng. Tại hội nghị 6/1-7/2/1930 ở Hương
Cảng (Trung Quốc) thì các đại biểu dự hội nghị đã nhất trí thành lập ĐCSVN và
thông qua Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt do NAQ soạn thảo, nó đã phản
ánh đúng tư tưởng cơ bản mà NAQ đã trình bày trong tác phẩm “ Đường kách
mệnh”. Những văn kiện đó hợp thành Cương lĩnh Chính trị đầu tiên của Đảng.
- Về nội dung:
+) Xác định mục tiêu chiến lược: Chủ trương làm tư sản dân quyền Cách mạng
và thổ địa Cách mạng để đi tới xã hội Cộng sản.
+) Nhiệm vụ chủ yếu trước mắt là chống đế quốc để giành độc lập dân tộc,
chống phong kiến để dành ruộng đất cho dân cày. Trong đó, chống đế quốc giành
độc lập dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu. Mục tiêu CM thể hiện qua các lĩnh vực:
(i) Về chính trị: đánh đổ đế quốc và phong kiến giành độc lập dân tộc, thành
lập Chính phủ công nông binh và tổ chức quân đội công nông.
(ii) Về kinh tế: tịch thu toàn bộ sản nghiệp và ruộng đất của đế quốc giao
cho Chính phủ công nông binh quản lý, chia cho dân cày nghèo, tích cực mở
mang, phát triển kinh tế.
(iii) Về văn hóa-xã hội: được tự do tổ chức, nam nữ bình quyền, phổ thông
giáo dục theo hướng công nông hóa.
- Lực lượng CM: Công nhân, nông dân là lực lượng cơ bản, trong đó công nhân là
giai cấp lãnh đạo, bên cạnh đó phải hết sức lôi kéo tiểu tư sản, trí thức và các tầng
lớp khác.
- Phương pháp CM: bằng con đường bạo lực CM của quần chúng vào con đường
đấu tranh CM.
- Đoàn kết quốc tế: CM VN liên hệ mật thiết và là 1 bộ phận của CM Thế giới. Vì
vậy phải đoàn kết chặt chẽ với các dân tộc bị áp bức và vô sản thế giới, nhất là vô
sản Pháp.
- Vai trò lãnh đạo của Đảng: Đảng là đội tiên phong của vô sản giai cấp, phải thu
phục được đại bộ phận giai cấp mình, phải làm giai cấp mình lãnh đạo được dân
chúng.
Đánh giá ý nghĩa Cương lĩnh Chính trị đầu tiên:🡺
- Cương lĩnh đã phản ánh một cách súc tích các luận điểm cơ bản của NAQ
trong tác phẩm “ Đường kách mệnh” và vạch ra đường lối CM đúng đắn, sáng tạo
mà không chịu ảnh hưởng bởi quan điểm tả khuynh của quốc tế CS.
- Cương lĩnh đã thể hiện tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo trong việc đánh giá
đặc điểm tính chất, mâu thuẫn cơ bản trong xã hội VN.
- Cương lĩnh đã đánh giá đúng vai trò, vị trí của các giai cấp tầng lớp đối với
cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.
- Cương lĩnh đã thể hiện sự đúng đắn, sáng tạo trong việc giải quyết mối quan
hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp, là cơ sở dẫn đến thắng lợi của cách
mạng sau này.
>>Vì sao cương lĩnh chính trị có tính dân tộc sâu sắc quan điểm đúng đắn về
giai cấp?
1. Tính đúng đắn
- Về cơ sở lý luận: Cương lĩnh dựa trên nền tảng của chủ nghĩa Mác -Lê Nin, một
hệ thống tiến bộ và khoa học. Thể hiện ở lực lượng cách mạng:
+ Cương lĩnh đã xác định được nội dung cơ bản nhất của cách mạng Việt Nam.
+ Phù hợp với xu thế phát triển thời đại mới, giải quyết được đường lối và giai
cấp lãnh đạo đã trở thành ngọn cờ tập hợp các tầng lớp cách mạng đấu tranh chống
Pháp.
+ Đánh dấu bước phát triển về chất của cách mạng Việt Nam, chứng tỏ giai cấp
công nhân và đội tiên phong là Đảng đủ sức lãnh đạo cách mạng Việt Nam đi đến
thắng lợi.
2. Điểm sáng tạo
- Thể hiện ở phương hướng:
+ Cương lĩnh chủ trương: Làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng
để đi tới xã hội cộng sản.
- Nhiệm vụ:
+ Cương lĩnh giải quyết được mâu thuẫn: Xã hội Việt Nam tồn tại 2 mâu thuẫn đó
là mâu thuẫn giai cấp giữa nông dân và địa chủ phong kiến, mâu thuẫn dân tộc
giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với đế quốc Pháp.
+ Chỉ ra mâu thuẫn dân tộc là quan trọng nhất cần được giải quyết trước, sau khi
giải quyết được mâu thuẫn dân tộc mới giải quyết mâu thuẫn giai cấp.
+ Cương lĩnh cũng đã giải quyết được đường lối cách mạng đó là cách mạng vô
sản, kết thúc bằng khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền.
Cương lĩnh chính trị có tính dân tộc sâu sắc và có quan điểm đúng đắn về
giai cấp vì:
Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng còn coi cách mạng nước ta là một bộ phận
của cách mạng vô sản thế giới, đứng về phía mặt trận cách mạng gồm các dân tộc
thuộc địa bị áp bức và giai cấp công nhân trên thế giới.
Như vậy, Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng là cương lĩnh cách mạng giải
phóng dân tộc đúng đắn và sáng tạo, nhuần nhuyễn về quan điểm giai cấp, thấm
đượm tính dân tộc và tính nhân văn với tư tưởng cốt lõi là Độc lập – Tự do cho dân
tộc.
Nội dung con đường cứu nước của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc là con đường cách
mạng vô sản, do giai cấp công nhân lãnh đạo, lực lượng nòng cốt là công – nông,
đồng thời phải đoàn kết với tiểu tư sản, trí thức, trung , tiểu địa chủ, tư sản dân tộc
và phú nông, dùng bạo lực cách mạng.
Câu 3: Bối cảnh lịch sử, phân tích nội dung và đánh giá ý nghĩa của sự chuyển
hướng chiến lược của Đảng được thể hiện trong Hội nghị TW lần thứ 8 (tháng
5/1941)
*Bối cảnh lịch sử:
- Tình hình thế giới:
+) T9/1939, chiến tranh thế giới thứ 2 bùng nổ, Phát xít Đức tấn công các nước
Châu Âu.
+) T6/1940, nước Pháp bị phát xít Đức chiếm đóng, chính phủ Pháp đầu hàng
Đức.