SỞ GD VÀ ĐT QUẢNG TRỊ ĐỀ KIỂM TRA GIỮA KÌ I NĂM HỌC 2022 - 2023
TRƯỜNG PTDTNT TỈNH MÔN: NGỮ VĂN LỚP 11
Thời gian làm bài: 90 phút, không kể thời gian phát đề
Họ và tên học sinh …………………………………Lớp/SBD……………………….
I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc bài thơ:
THƠ KHUYÊN HỌC
(Nguyễn Khuyến)
Đen thì gần mực, đỏ gần son,
Học lấy cho hay, con hỡi con!
Cái bút, cái nghiên là của quý,
Câu kinh, câu sử, ấy mùi ngon!
Vàng mua chứa để, vàng hay hết,
Chữ bán dư ăn, chữ hãy còn.
Nhờ Phật một mai nên đấng cả,*
Bõ công cha mẹ mới là khôn.
(Theo https://www.thivien.net/Nguyễn Khuyến/Thơ khuyên học)
* Đấng cả: Đấng bậc (người) có địa vị cao sang, có tiếng tăm. Ở đây ý nói đỗ đạt làm
quan.
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 2. Câu thơ đầu tiên gợi cho anh/chị liên tưởng đến câu tục ngữ nào?
Câu 3. Nêu hiệu quả của phép đối được sử dụng trong hai câu thơ sau:
Vàng mua chứa để, vàng hay hết,
Chữ bán dư ăn, chữ hãy còn.
Câu 4. Sau khi đọc bài thơ trên, anh/chị rút ra được bài học gì cho bản thân mình?
II. LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Anh/Chị hãy viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 150 chữ) trình bày ý kiến của
bản thân về tầm quan trọng của việc tự học.
Câu 2 (5,0 điểm)
Hãy trình bày cảm nhận của anh/chị về bài thơ Thương vợ của Trần Tế Xương:
Quanh năm buôn bán ở mom sông,
Nuôi đủ năm con với một chồng.
Lặn lội thân cò khi quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
Một duyên hai nợ, âu đành phận,
ĐỀ CHÍNH THỨC
(Gồm 02 trang)
Năm nắng mười mưa, dám quản công.
Cha mẹ thói đời ăn ở bạc,
Có chồng hờ hững cũng như không.
( Thương vợ- Trần Tế Xương, Ngữ văn 11, Tập một,
NXB Giáo dục Việt Nam, 2020, tr.29-30)
…………………………….-HẾT-..........................................
SỞ GD & ĐT QUẢNG TRỊ
TRƯỜNG PTDTNT TỈNH
ĐÁP ÁN VÀ HƯỚNG DẪN CHẤM
Môn: Ngữ văn, lớp 11
(Hướng dẫn chấm gồm 03 trang)
Phần
Câu
Nội dung
Điểm
I
ĐỌC HIỂU
3,0
1
Thể thơ: thất ngôn bát cú Đường luật.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như Đáp án hoặc trả lời thể thơ thất ngôn bát
cú: 0,75 điểm
- Học sinh trả lời thể thơ thất ngôn: 0,5 điểm
0,75
2
Câu thơ đầu tiên gợi liên tưởng đến câu tục ngữ: Gần mực thì đen,
gần đèn thì sáng(rạng).
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như đáp án: 0,75 điểm
- Học sinh không trả lời như đáp án: không cho điểm
0,75
3
- Phép đối: Vàng - Chữ; mua – bán; hết - còn... (Hoặc đối giữa hai
câu)
- Hiệu quả:
+ Tạo sự cân xứng, đăng đối, âm điệu nhịp nhàng
+ Khẳng định tầm quan trọng của tri thức, học vấn đối với đời sống
của con người.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh chỉ ra và nêu được tác dụng của biện pháp đối: 1,0 điểm
-Nếu chỉ nêu tác dụng: 0,5
1,0
4
- HS nêu được bài học cụ thể.
- Giải thích ngắn gọn, hợp lí.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời được 2 ý: 0,5 điểm
- Học sinh trả lời được 1 ý: 0.25 điểm
0,5
II
LÀM VĂN
7,0
1
Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày quan điểm về tầm quan
trọng của việc tự học
2,0
a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn
Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp,
tổng – phân – hợp, móc xích hoặc song hành.
0,25
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Cách thể hiện lòng yêu nước.
0,25
c. Triển khai vấn đề nghị luận
0,75
Học sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai
vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ suy nghĩ, quan
điểm của bản thân về tầm quan trọng của việc tự học. Có thể theo
hướng sau:
- Tự học là sự chủ động, tích cực, độc lập tìm hiểu, lĩnh hội tri thức
và hình thành kỹ năng cho mình. (Hoặc: Tự học là tự mình tìm
hiểu nghiên cứu, thu nhặt các kiến thức tự luyện tập để có kỹ
năng....)
- Tự học giúp ta lĩnh hội tri thức một cách chủ động, toàn diện,
hứng thú; giúp nhớ lâu và vận dụng những kiến thức đã học một
cách hữu ích hơn trong cuộc sống; giúp con người trở nên năng
động, sáng tạo, không ỷ lại, không phụ thuộc vào người khác....để
tự hoàn thiện bản thân...
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng; dẫn chứng
tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và dẫn chứng (0,75
điểm).
- Học sinh lập luận chưa thật chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng
nhưng không có dẫn chứng hoặc dẫn chứng không tiêu biểu (0,5
điểm)
- Học sinh lập luận không chặt chẽ, thiếu thuyết phục: lí lẽ không
xác đáng, không liên quan mật thiết đến vấn đề nghị luận, không có
dẫn chứng hoặc dẫn chứng không phù hợp (0,25 điểm).
Lưu ý:Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải
phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
d. Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt
Hướng dẫn chấm: Không cho điểm nếu bài làm mắc quá nhiều lỗi
chính tả, ngữ pháp
0,25
e. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới
mẻ.
Hướng dẫn chấm: huy động được kiến thức và trải nghiệm của bản
thân khi bàn luận; có cái nhìn riêng, mới mẻ về vấn đề; có sáng tạo
trong diễn đạt, lập luận, làm cho lời văn có giọng điệu, hình ảnh,
đoạn văn giàu sức thuyết phục.
- Đáp ứng được 2 yêu cầu trở lên: 0,5 điểm.
- Đáp ứng được 1 yêu cầu: 0,25 điểm.
0,5
2
Phân tích bài thơ Thương vợ của Trần Tế Xương
5,0
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
0,25
Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài
khái quát được vấn đề
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: bài thơ Thương vợ của Trần
Tế Xương
0,5
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt
các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm
bảo các yêu cầu sau:
* Giới thiệu khái quát về tác giả Trần Tế Xương, bài thơ Thương vợ
Hướng dẫn chấm:giới thiệu tác giả: 0,25 điểm; giới thiệu tác
phẩm: 0,25 điểm
0,5
* Phân tích nội dung bài thơ:
- Hai câu đề: Lời kể về công việc làm ăn và gánh nặng gia đình mà
bà Tú phải đảm đương.
- Hai câu thực : Đặc tả cảnh làm ăn vất vả để mưu sinh của bà Tú.
Qua đó ông Tú cảm thông sâu sắc trước sự tần tảo của vợ.
- Hai câu luận : Bình luận về cảnh đời oái oăm mà bà Tú gánh chịu
- Hai câu kết: Tiếng chửi: tự chửi mình, chửi thói đời đen bạc
* Nghệ thuật:
- Vận dụng sáng tạo ngôn ngữ và thi liệu văn hóa dân gian;
- Kết hợp nhuần nhuyễn giữa trữ tình và trào phúng.
Hướng dẫn chấm:
- Phân tích chi tiết, làm rõ nội dung và nghê thuật bài thơ: 2,0 điểm
- 2,5 điểm
- Phân tích được nội dung và nghê thuật bài thơ nhưng chưa thật
chi tiết, đầy đủ: 1,0 điểm - 1,75 điểm.
- Phân tích chung chung, chưa làm rõ nội dung và nghê thuật bài
thơ: 0,25 điểm - 0,75 điểm.
2,5
* Đánh giá
- Bài thơ thể hiện chân dung người vợ trong cảm xúc yêu thương
cùng tiếng cười tự trào của Tú Xương;
- Bài thơ thể hiện một cách nhìn về thân phận người phụ nữ của Tú
Xương.
Hướng dẫn chấm:
-Trình bày được 2 ý: 0,5 điểm.
-Trình bày được 1 ý: 0,25 điểm.
0,5
d. Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt
Không cho điểm nếu bài làm mắc quá nhiều lỗi chính tả, ngữ pháp
0,25
e. Sáng tạo
0,5