ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
PHẠM XUÂN NGUYÊN
GIẢI QUYẾT ĐIỂM NÓNG KHIẾU KIỆN LIÊN QUAN ĐẾN
ĐẤT ĐAI
Ở NÔNG THÔN ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ TRONG THỜI KỲ
CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ
Chuyên ngành: Chính trị học
Mã số: 603120
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC
Người hướng dẫn khoa học: PGS, TS Nguyễn Bình Ban
HÀ NỘI, 2009
1
MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU
3
Chương 1: MỘT SỐ NHẬN THỨC VỀ “ĐIỂM NÓNG” VÀ GIẢI QUYẾT
“ĐIỂM NÓNG” KHIẾU KIỆN LIÊN QUAN ĐẾN ĐẤT ĐAI Ở NÔNG THÔN
8
1.1. Nhận thức về “điểm nóng” khiếu kiện liên quan đến đất đai ở nông
thôn
8
1.2. Nhận thức về giải quyết “điểm nóng” khiếu kiện liên quan đến đất
đai ở nông thôn
23
Chương 2: THỰC TRẠNG “ĐIỂM NÓNG” VÀ GIẢI QUYẾT “ĐIỂM
NÓNG” KHIẾU KIỆN LIÊN QUAN ĐẾN ĐẤT ĐAI Ở NÔNG THÔN
ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
41
2.1. Thực trạng “điểm nóng” khiếu kiện liên quan đến đất đai ở nông
thôn đồng bằng Bắc Bộ
41
2.2. Thực trạng giải quyết “điểm nóng” khiếu kiện liên quan đến đất
đai ở nông thôn đồng bằng Bắc Bộ
63
Chương 3: DỰ BÁO VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI
QUYẾT “ĐIỂM NÓNG” KHIẾU KIỆN LIÊN QUAN ĐẾN ĐẤT ĐAI Ở
NÔNG THÔN ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ, THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HOÁ,
HIỆN ĐẠI HOÁ
78
3.1. Dự báo tình hình chung liên quan đến ANNT
78
3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết “điểm nóng” khiếu kiện liên
quan đến đất đai ở nông thôn đồng bằng Bắc Bộ
83
3.3. Một số kiến nghị
108
KẾT LUẬN
111
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
113
2
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hơn 20 năm tiến hành sự nghiệp đổi mới, nƣớc ta đã thoát khỏi khủng
hoảng kinh tế - xã hội và đạt đƣợc những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử.
Kinh tế tăng trƣởng khá nhanh, đời sống nhân dân đƣợc cải thiện rõ rệt. Hệ
thống chính trị và khối đại đoàn kết toàn dân tộc không ngừng đƣợc củng cố và
phát triển. Thoát khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế - xã hội, ổn định đời sống
nhân dân, song sự ổn định đó chƣa vững chắc, chƣa đáp ứng yêu cầu xã hội ở
trình độ cao. Bƣớc vào thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nƣớc, nhiệm vụ bảo vệ
ANTT hết sức khó khăn, phức tạp, đặc biệt là ở vùng nông thôn. Dƣới tác động
của nền kinh tế thị trƣờng và hội nhập quốc tế, quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH
nông nghiệp, nông thôn hiện nay đang gặp nhiều lúng túng, tự phát, thiếu tính
bền vững. Nhiều vấn đề bức xúc trong nông nghiệp, nông thôn, nông dân chƣa
đƣợc giải quyết, tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí còn rất nghiêm trọng. Ổn
định chính trị - xã hội ở nông thôn vừa là điều kiện đảm bảo đẩy mạnh CNH,
HĐH nông nghiệp, nông thôn; vừa trực tiếp góp phần quyết định việc giữ vững
ổn định chính trị - xã hội trên phạm vi cả nƣớc. Ở một số tỉnh nhƣ Thái Bình, Hà
Nội, Nam Định, Đồng Nai, Cần Thơ... tình hình ANNT có lúc, có nơi trở thành
“điểm nóng” đã tác động, ảnh hƣởng rất xấu đến tình hình an ninh trong cả nƣớc.
Các thế lực thù địch vẫn tiếp tục đẩy mạnh chiến lƣợc “Diễn biến hoà bình”, gây
bạo loạn, lật đổ; sử dụng các chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền”, “dân tộc”, “tôn
giáo”…hòng làm thay đổi chế độ chính trị ở nƣớc ta, làm cho tình hình chính trị
- xã hội ở nông thôn càng trở nên phức tạp, khó lƣờng.
3
Muốn ổn định chính trị - xã hội ở nông thôn, đòi hỏi phải tiến hành nhiều
biện pháp, trong đó phải chú trọng đến công tác nghiên cứu, tổng kết vấn đề
ANNT nói chung và việc tranh chấp, khiếu kiện của nhân dân nói riêng. Vì vậy,
việc nghiên cứu một cách có hệ thống vấn đề “Giải quyết điểm nóng khiếu kiện
liên quan đến đất đai ở nông thôn đồng bằng Bắc Bộ trong thời kỳ Công nghiệp
hoá, hiện đại hoá” là cần thiết cả về mặt lý luận và thực tiễn.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Vấn đề giữ vững ổn định chính trị - xã hội nói chung và việc giải quyết
“điểm nóng” khiếu kiện ở nông thôn đồng bằng Bắc Bộ trong thời kỳ CNH, HĐH
nói riêng là vấn đề rất quan trọng, nóng hổi, thu hút nhiều nhà khoa học và cán bộ
thực tiễn quan tâm nghiên cứu, trong đó phải kể đến một số công trình, bài viết nhƣ:
- “Báo cáo tình hình nguyên nhân và những biện pháp, bài học về giải quyết
điểm nóng tại Thái Bình” của Ban Nội chính Tỉnh uỷ Thái Bình, số 85/CB/NC ngày
19/10/1998.
- “Hệ thống chính trị và sự ổn định chính trị trong những năm đổi mới -
thành quả và kinh nghiệm” của tác giả Hoàng Chí Bảo đăng trên Tạp chí Lý luận
chính trị, số 4.2005 [09, tr.45-49].
- “An ninh nông thôn trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta
hiện nay” của Bộ Công an do Nhà xuất bản Công an nhân dân ấn hành.
- “Một số nhân tố chủ yếu có khả năng gây mất ổn định chính trị ở nước
ta hiện nay” trong Kỷ yếu đề tài khoa học cấp bộ của Học viện chính trị quốc gia
Hồ Chí Minh.
- “Công an tỉnh với việc tham gia giải quyết các vụ việc về đất đai giải phóng
mặt bằng” trong Tập san của Công an tỉnh Hà Nam số 1-2007 [08, tr.5-7].
4
- “Kinh nghiệm phối hợp giữa ngành Công an và Kiểm sát tỉnh Thái Bình
trong điều tra, xử lý các vụ vi phạm pháp luật ở điểm nóng” đăng trên Tạp chí
Công an nhân dân số 12-2000 [15, tr.29-30].
- “Một số biện pháp giải quyết tình trạng khiếu nại, tố cáo vượt cấp hiện
nay” của tác giả Nhật Nguyệt đăng trên Tạp chí Công an nhân dân số 10-2006
[10, tr.57-59].
Nghiên cứu nội dung các công trình trên thấy các tác giả đã phân tích, lý
giải một số vấn đề về ổn định, mất ổn định; vai trò của ổn định chính trị đối với
việc đẩy mạnh CNH, HĐH; những nhân tố đảm bảo ổn định chính trị, nguyên
nhân và một số kinh nghiệm giải quyết... Song vấn đề phòng ngừa, ngăn chặn, xử
lý “điểm nóng” khiếu kiện liên quan đến đất đai ở nông thôn đồng bằng Bắc Bộ
chƣa đƣợc các tác giả nghiên cứu một cách toàn diện, cụ thể, sâu sắc. Vì vậy, đề
tài “Giải quyết điểm nóng khiếu kiện liên quan đến đất đai ở nông thôn đồng bằng
Bắc Bộ trong thời kỳ CNH, HĐH” với tƣ cách là một luận văn Thạc sĩ Chính trị
học là công trình đầu tiên nghiên cứu về vấn đề này.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
- Mục đích của luận văn:
Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về “điểm nóng” khiếu
kiện liên quan đến đất đai ở nông thôn, luận văn đƣa ra phƣơng hƣớng và giải
pháp nhằm phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý có hiệu quả “điểm nóng” khiếu kiện
liên quan đến đất đai ở nông thôn đồng bằng Bắc Bộ trong thời kỳ đẩy mạnh
CNH, HĐH.
- Nhiệm vụ của luận văn:
+ Làm rõ một số vấn đề lý luận về “điểm nóng” và giải quyết “điểm
nóng” khiếu kiện liên quan đến đất đai ở nông thôn.