Giáo trình Kế toán hành chính sự nghiệp: Phần 2 (Dùng cho đào tạo Đại học, Cao đẳng)

Trong bối cảnh quản lý tài chính công ngày càng phức tạp, việc nắm vững các nguyên tắc và phương pháp kế toán là điều thiết yếu đối với các đơn vị hành chính sự nghiệp (HCSN). Các đơn vị này không chỉ quản lý ngân sách nhà nước mà còn tham gia vào các hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ và giao dịch quốc tế, đòi hỏi một hệ thống kế toán chính xác và minh bạch. Chương này tập trung làm rõ tầm quan trọng của việc hạch toán nguồn vốn, quỹ và xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái, những yếu tố then chốt ảnh hưởng đến sức khỏe tài chính và khả năng thực hiện nhiệm vụ của đơn vị. Mục tiêu là cung cấp một khuôn khổ toàn diện, giúp người đọc hiểu rõ bản chất, quy trình và ứng dụng thực tiễn của các nghiệp vụ kế toán này.

Sinh viên ngành kế toán, tài chính; kế toán viên, cán bộ quản lý tài chính làm việc tại các đơn vị hành chính sự nghiệp tại Việt Nam.

Chương này cung cấp một hướng dẫn toàn diện về kế toán nguồn vốn, quỹ và chênh lệch tỷ giá hối đoái trong các đơn vị hành chính sự nghiệp (HCSN). Đầu tiên, nó định nghĩa và trình bày các nguyên tắc kế toán cơ bản cho nguồn vốn kinh doanh, bao gồm các nguồn hình thành từ ngân sách nhà nước, quỹ nội bộ và vốn góp từ bên ngoài. Chương làm rõ tầm quan trọng của việc hạch toán chi tiết từng loại nguồn vốn và ghi nhận theo số thực tế, đồng thời liệt kê các chứng từ và tài khoản kế toán cụ thể như TK 411 - Nguồn vốn kinh doanh, kèm theo các bút toán mẫu cho các nghiệp vụ chủ yếu như nhận vốn, bổ sung vốn và hoàn trả vốn.

Phần tiếp theo tập trung vào kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái, một yếu tố ngày càng quan trọng do các giao dịch ngoại tệ phát sinh trong HCSN. Các nguyên tắc quy đổi ngoại tệ ra đồng Việt Nam được trình bày rõ ràng, dựa trên các tỷ giá khác nhau tùy thuộc vào loại hình giao dịch. Việc sử dụng TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đoái và TK 007 - Ngoại tệ các loại được giải thích chi tiết, bao gồm cả phương pháp hạch toán cho các nghiệp vụ mua bán ngoại tệ, thanh toán công nợ và đặc biệt là đánh giá lại số dư cuối kỳ cho hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ. Cuối cùng, chương đề cập đến kế toán thặng dư, thâm hụt của các hoạt động, định nghĩa thặng dư/thâm hụt lũy kế và các công việc kế toán cần thực hiện cuối kỳ trước khi phân phối, như kết chuyển quỹ cải cách tiền lương và trích lập quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp. TK 421 - Thặng dư (thâm hụt) lũy kế và các tiểu khoản liên quan được giới thiệu, cùng với các phương pháp hạch toán kết chuyển doanh thu, chi phí và phân phối kết quả hoạt động. Các kiến thức này là nền tảng vững chắc giúp các đơn vị HCSN quản lý tài chính hiệu quả, minh bạch và tuân thủ các quy định.