TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÀ RỊA VŨNG TÀU
KẾ TOÁN QUẢN TRỊ 1
CHỦ BIÊN
ThS PHẠM THỊ PHƯỢNG
GIÁO TRÌNH NỘI BỘ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÀ RỊA VŨNG TÀU
KẾ TOÁN QUẢN TRỊ 1
CHỦ BIÊN
ThS PHẠM THỊ PHƯỢNG
GIÁO TRÌNH NỘI BỘ
3
LỜI NÓI ĐẦU
Kế toán quản trị là một môn khoa học đang được giảng dạy ở hầu hết các trường
đại học thuộc ngành kinh tế trên toàn thế giới. Kế toán quản trị đóng vai trò ngày càng
quan trọng trong nghề nghiệp kế toán nói riêng và trong sự phát triển kinh tế nói chung.
Mở rộng và nâng cao vai trò của kế toán quản trị trong việc triển khai chiến lược kinh
doanh là xu hướng đậm nét trong sự phát triển nghề nghiệp kế toán trên thế giới những
năm cuối thế kỷ 20. Hàng loạt các tổ chức nghề nghiệp kế toán trên thế giới đã đưa kế
toán quản trị trở thành một nội dung quan trọng của nghề nghiệp, thành lập các bộ phận
chuyên biệt về kế toán quản trị và phát triển các nghiên cứu ứng dụng về kế toán quản trị
vào trong thực tiễn hoạt động của các doanh nghiệp, thành lập các bộ phận chuyên biệt về
kế toán quản trị và phát triển các nghiên cứu ứng dụng về kế toán quản trị vào trong thực
tiễn hoạt động của các doanh nghiệp. Ngày nay, kế toán quản trị đã trở thành một bộ phận
không thể tách rời của bộ phận quản trị doanh nghiệp.
Với mục đích cung cấp những thông tin cơ bản, đáp ứng nhu cầu của sinh viên
chuyên ngành kinh tế học tập, nghiên cứu. Tác giả đã biên soạn và cho ra quyển giáo trình
nội bộ “Kế toán quản trị 1”. Trên cơ sở tiếp thu, thừa kế những kiến thức về kế toán quản
trị cũng như kinh nghiệp giảng dạy qua rất nhiều năm, giáo trình này đã trình bày những
vấn đề từ cơ bản đến nâng cao mang tính logic cao. Đối với Việt Nam, đây là lĩnh vực
tương đối mới nên trong quá trình biên soạn chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót.
Tác giả hy vọng sẽ nhận được nhiều ý kiến đóng góp của quý bạn đọc để giáo trình này
ngày càng tốt hơn. Tác giả giáo trình nội bộ
ThS.Phạm Thị Phượng
4
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ..................................................................................................................... 3
MỤC LỤC ........................................................................................................................... 4
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ................................................................................... 6
CHƯƠNG I. TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ ................................................ 8
1.1 TỔ CHỨC VÀ CHỨC NĂNG CỦA NHÀ QUẢN TRỊ ....................................................... 8
1.1.1 Thế nào là tổ chức ............................................................................................ 8
1.1.2 Chức năng của nhà quản trị ............................................................................. 8
1.2 KẾ TOÁN VÀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ ............................................................................. 9
1.2.1 1.2.1 Kế toán và bản chất của kế toán ............................................................. 9
1.2.2 Kế toán quản trị và thông tin kế toán quản trị ................................................. 9
1.2.3 So sánh giữa kế toán quản trị với kế toán tài chính ....................................... 10
1.3. CÁC KỸ THUẬT CƠ BẢN DÙNG TRONG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ ................................... 11
1.4. ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CỦA KẾ TOÁN QUẢN TRỊ: ................................................ 11
1.5. SỰ ỨNG XỬ ĐẠO ĐỨC CỦA NHỮNG NGƯỜI HÀNH NGHỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TRỊ VÀ
QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH. ..................................................................................................... 12
1.5.1 Báo cáo về những cách ứng xử đạo đức nghề nghiệp của IMA.................... 13
1.5.2 Nguyên tắc ........................................................................................................ 13
1.5.3 Chuẩn mực........................................................................................................ 13
CHƯƠNG II. CHI PHÍ VÀ PHÂN LOẠI CHI PHÍ ..................................................... 32
2.1. KHÁI NIỆM VỀ CHI PHÍ VÀ KHÁI QUÁT CÁC TIÊU THỨC PHÂN LOẠI CHI PHÍ. ...... 32
2.2. PHÂN LOẠI CHI PHÍ THEO CHỨC NĂNG HOẠT ĐỘNG ............................................. 32
2.2.1 Chi phí sản xuất ................................................................................................. 32
2.2.2 Chi phí ngoài sản xuất ....................................................................................... 33
2.3. PHÂN LOẠI CHI PHÍ THEO MỐI QUAN HỆ GIỮA CHI PHÍ VỚI LỢI NHUẬN XÁC ĐỊNH
TỪNG KỲ ......................................................................................................................... 34
2.4 PHÂN LOẠI CHI PHÍ THEO CÁCH ỨNG XỬ CỦA CHI PHÍ .......................................... 35
2.4.1 Chi phí khả biến (Variable costs) ...................................................................... 36
2.4.2 Chi phí bất biến (Fixed costs) ........................................................................... 38
2.4.3 Chi phí hỗn hợp (Mixed costs) .......................................................................... 40
2.5 CAC CACH PHAN LOẠI CHI PHI SỬ DỤNG TRONG KIỂM TRA VA RA QUYẾT DỊNH .. 45
2.5.1 Chi phí kiểm soát được và chi phí không kiểm soát được ................................. 45
2.5.2 Chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp ................................................................. 46
2.5.3 Chi phí lặn (sunk costs) ..................................................................................... 46
2.5.4. Chi phí chênh lệch (differential costs) ............................................................. 46
2.5.5 Chi phí cơ hội (Opportunity costs) .................................................................... 47
CHƯƠNG III. PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ CHI PHÍ- SẢN LƯỢNG - LỢI
NHUẬN .............................................................................................................................. 79
5
3.1 NỘI DUNG CỦA PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ CHI PHÍ - KHỐI LƯỢNG - LỢI NHUẬN ... 79
3.1.1. Những vấn đề chung về phân tích mối quan hệ chi phí - sản lượng - lợi nhuận
.................................................................................................................................... 79
3.1.2. Các giả thuyết khi phân tích chi phí - sản lượng - lợi nhuận ........................... 80
3.2 PHÂN TÍCH ĐIỂM HÒA VỐN ...................................................................................... 80
3.2.1. Khái niệm về điểm hòa vốn .............................................................................. 81
3.2.2. Phương pháp xác định điểm hòa vốn ............................................................... 81
3.3. LẬP KẾ HOẠCH TIÊU THỤ VÀ LỢI NHUẬN TRONG PHÂN TÍCH MỐI
QUAN HỆ CHI PHÍ - SẢN LƯỢNG - LỢI NHUẬN ................................................... 88
3.3.1. Doanh thu và kế hoạch lợi nhuận của doanh nghiệp ....................................... 88
3.3.2. Lợi nhuận và ảnh hưởng do thay đổi chi phí, sản lương ................................. 90
3.4 ĐÒN BẨY KINH DOANH: ........................................................................................... 95
CHƯƠNG IV. DỰ TOÁN NGÂN SÁCH ..................................................................... 118
4.1 Ý NGHĨA, NỘI DUNG CỦA DỰ TOÁN TỔNG THỂ DOANH NGHIỆP ........................... 119
4.1.1. Ý nghĩa của dự toán tổng thể doanh nghiệp ................................................... 119
4.1.2. Nội dung của dự toán tổng thể doanh nghiệp ................................................ 119
4.2 DỰ TOÁN TIÊU THỤ CỦA DOANH NGHIỆP .............................................................. 120
4.2.1. Vai trò của công tác dự toán tiêu thụ của doanh nghiệp ............................... 120
4.2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác dự báo tiêu thụ ................................... 121
4.2.3. Các phương pháp dự báo tiêu thụ .................................................................. 121
4.3 TRÌNH TỰ XÂY DỰNG DỰ TOÁN TỔNG THỂ DOANH NGHIỆP ................................. 123
4.3.1. Dự toán tiêu thụ .............................................................................................. 124
4.3.2. Dự toán sản xuất ............................................................................................ 126
4.3.3. Dự toán chi phí sản xuất ................................................................................ 127
4.3.4. Dự toán chi phí bán hàng ............................................................................... 133
4.3.6. Dự toán chi phí tài chính ................................................................................ 134
4.3.7. Dự toán báo cáo kết quả kinh doanh ............................................................. 134
4.3.8. Dự toán vốn bằng tiền .................................................................................... 135
4.4 DỰ TOÁN LINH HOẠT ............................................................................................. 143
4.4.1. Sự cần thiết của dự toán linh hoạt .................................................................. 143
4.4.2. Trình tự lập dự toán linh hoạt ........................................................................ 144
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................................................................ 162