Hệ thống chữ viết thời kỳ văn hóa Đông Sơn: Có hay không một hệ thống hoàn chỉnh?

CÓ HAY KHÔNG M T H TH NG CH VI T HOÀN CH NH TH IỘ Ệ Ố Ữ Ế Ỉ Ờ

KỲ VĂN HÓA ĐÔNG S N?Ơ

Theo các c li u l ch s thì chính nh ng đ o quân xâm l c ph ng B c đã mang ch Hán vào n c ta vào kho ng năm 111ứ ệ ị ử ữ ạ ượ ươ ắ ữ ướ ả

tr c CN nh m truy n bá văn hóa và đào t o nên m t s quan l i ph c v cho chính quy n đô h . V y v n đ đ t ra là tr c đóướ ằ ề ạ ộ ố ạ ụ ụ ề ộ ậ ấ ề ặ ướ

n c ta đã có h th ng ch vi t ch a? và nó nh th nào?ướ ệ ố ữ ế ư ư ế

Theo h c gi Nguy n Đ ng Chi trong Vi t Nam c văn h c s đã kh ng đ nh r ng: Ng i Vi t c h n có ch vi t vì “nói r ngọ ả ễ ổ ệ ổ ọ ử ẳ ị ằ ườ ệ ổ ẳ ữ ế ằ

không thì s là h nghi m t dân t c đông và ti n hoa nh dân t c Vi t Nam l nào l i không có m t th văn t riêng trong khi baẽ ồ ộ ộ ế ư ộ ệ ẽ ạ ộ ứ ự

b b n bên ng i Tàu, Lào, Chàm ai n y đ u có c . L i n a M ng, Th là di ch ng c a Vi t Nam cũng đ u có ch vi t dùng tề ố ườ ấ ề ả ạ ữ ườ ổ ủ ủ ệ ề ữ ế ừ

c x a cho đ n gi ”. Ngoài ra trong sách Thanh Hóa quan phong c a V ng Duy Trinh có vi t: “T nh Thanh Hóa là m t châu Quanổ ư ế ờ ủ ươ ế ỉ ộ

có ch là ch Th p châu đó. Ng i ta th ng nói r ng: “N c ta không có ch ”. Tôi nghĩ r ng không ph i, Th p châu v n là đ tữ ữ ậ ườ ườ ằ ướ ữ ằ ả ậ ố ấ

n c ta, trên châu còn có ch , l nào d i ch l i không. L i ch châu là l i ch n c ta đó”. Đ ch ng minh đi u hai h c gi trênướ ữ ẽ ướ ợ ạ ố ữ ố ữ ướ ể ứ ề ọ ả

nêu ra là vi c không ph i d dàng vì không có nh ng c li u l ch s rõ ràng và ch c ch n. Chúng ta tin r ng ng i Vi t c mà ệ ả ễ ữ ứ ệ ị ử ắ ắ ằ ườ ệ ổ ở

đây là m t s dân t c trong các c dân thu c Bách Vi t có th đã có m t lo i văn t riêng và truy n bá nó cho nhau nh ng do nhộ ố ộ ư ộ ệ ể ộ ạ ự ề ư ả

h ng c a chính sách cai tr tàn kh c c a ng i Hán cùng v i chính sách đ ng hóa nên nó đã d n b mai m t và m t đi. Còn ưở ủ ị ố ủ ườ ớ ồ ầ ị ộ ấ ở

n c ta, đi ng c l i dòng l ch s chúng ta th y l ch s hình thành và phát tri n qu c gia dân t c Vi t Nam là h qu c a vi c tướ ượ ạ ị ử ấ ị ử ể ố ộ ệ ệ ả ủ ệ ổ

ch c xã h i Vi t Nam mà s t ch c xã h i này đ c b t ngu n t ba y u t c b n đó là: thành ph n dân s ch y u là nôngứ ộ ệ ự ổ ứ ộ ượ ắ ồ ừ ế ố ơ ả ầ ố ủ ế

dân; kinh t ch y u là d a vào nông nghi p v i ph ng th c chính là tr ng lúa n c; nh ng c dân Vi t s ng qu n t trong m tế ủ ế ự ệ ớ ươ ứ ồ ướ ữ ư ệ ố ầ ụ ộ

đ n v xã h i là làng.ơ ị ộ

H qu c a vi c t ch c xã h i Vi t Nam d a vào ba y u t c b n nêu trên ph n nào tác đ ng và quy t đ nh t i t duy văn hóaệ ả ủ ệ ổ ứ ộ ệ ự ế ố ơ ả ầ ộ ế ị ớ ư

và khoa h c c a ng i Vi t. Chúng ta có th so sánh xã h i ng i Vi t v i xã h i c a Trung Hoa lúc đó.ọ ủ ườ ệ ể ộ ườ ệ ớ ộ ủ

Cách đây trên d i 3000 năm, v c b n, Trung Hoa d i th i Th ng Chu, ru ng công g n nh không còn, ng i nông dânướ ề ơ ả ở ướ ờ ươ ộ ầ ư ườ

chuy n thành tá đi n, l thu c vào đ a ch , vào các th lĩnh đ a ph ng (t ng t nh lãnh chúa ph ng Tây). Chính quy nể ề ệ ộ ị ủ ủ ị ươ ươ ự ư ở ươ ề

trung ng cai qu n đ t n c thông qua các ông ch có quy n th c s v kinh t này. Ng i nông dân h u nh không còn có khươ ả ấ ướ ủ ề ự ự ề ế ườ ầ ư ả

năng t duy sáng t o v văn hóa, ngh thu t, khoa h c…Đ b o v ch đ quân ch chuyên ch này, s m đ nh hình nh ng h tư ạ ề ệ ậ ọ ể ả ệ ế ộ ủ ế ớ ị ữ ệ ư

t ng, xã h i l n, mà Nho giáo là m t đi n hình và m t văn hóa ngh thu t, khoa h c nhi u khi mang n ng tính áp ch , chính vìưở ộ ớ ộ ể ở ặ ệ ậ ọ ề ặ ế

có s c m nh và ti m l c v kinh t trong tay nên Trung Qu c đã s m xu t hi n m t t ng l p quý t c, lãnh chúa, chính t ng l pứ ạ ề ự ề ế ở ố ớ ấ ệ ộ ầ ớ ộ ầ ớ

này là b đ , là nh ng M nh Th ng Quân cho n n văn hóa Trung Hoa vì v y ch vi t xu t hi n Trung Hoa khá s m (theoệ ỡ ữ ạ ườ ề ậ ữ ế ấ ệ ở ớ

truy n thuy t là t th i vua Vũ)…Còn Vi t Nam t th k XVII tr v tr c, ru ng công v n là ch y u và đ c làng phân chiaề ế ừ ờ ở ệ ừ ế ỷ ở ề ướ ộ ẫ ủ ế ượ

theo su t đinh nên không th xu t hi n t ng l p quý t c, đ i đ a ch vì v y văn hóa, ngh thu t, khoa h c n c ta mang n ng tínhấ ể ấ ệ ầ ớ ộ ạ ị ủ ậ ệ ậ ọ ướ ặ

dân dã thi u đi ch t hàn lâm - y u t c b n đ huy đ ng tri th c, vì v y vi c sáng t o ra m t b ch vi t riêng c a dân t c là m tế ấ ế ố ơ ả ể ộ ứ ậ ệ ạ ộ ộ ữ ế ủ ộ ộ

vi c quá khó khăn. Vi c này đòi h i s n l c c a ki n trúc th ng t ng.Th c t này đ c coi là lý do c b n đ d n t i k t lu nệ ệ ỏ ự ỗ ự ủ ế ượ ầ ự ế ượ ơ ả ể ẫ ớ ế ậ

nh sau: vùng lãnh th t tiên ng i Vi t Nam sinh s ng tr c khi b ng i Hán đô h không t n t i m t h th ng ch vi t hoànư Ở ổ ổ ườ ệ ố ướ ị ườ ộ ồ ạ ộ ệ ố ữ ế

ch nh, b i n u có thì theo ý ki n riêng c a ng i vi t ti u lu n này thì nó nh t đ nh ph i xu t hi n trên các tr ng đ ng mà chúng taỉ ở ế ế ủ ườ ế ể ậ ấ ị ả ấ ệ ố ồ

khai qu t đ c. Vì tr ng đ ng là m t v t thiêng c a c dân Vi t th i kỳ văn hóa Đông S n, h dùng tr ng làm ph ng ti n giaoậ ượ ố ồ ộ ậ ủ ư ệ ờ ơ ọ ố ươ ệ

ti p v i th n linh trong các l h i và các nghi l mang tính tín ng ng thì không lý nào n u c dân Đông S n có m t b ch riêngế ớ ầ ễ ộ ễ ưỡ ế ư ơ ộ ộ ữ

c a mình mà nó l i không đ c ch m kh c hay đúc trên chi c tr ng này. H n n a theo m t s nhà nghiên c u: c dân Đông S nủ ạ ượ ạ ắ ế ố ơ ữ ộ ố ứ ư ơ

ch y u s ng b ng săn b t, đánh cá, hái l m, tuy có n n nông nghi p nh ng ch là d ng lúa ma (lúa n c t m c nh đ ngủ ế ố ằ ắ ượ ề ệ ư ỉ ạ ướ ự ọ ư ở ồ

b ng sông C u Long tr c kia) còn vi c ch đ ng cày c y thì r t ít, và trên di n tích r t nh . Cái g i là nhà n c Văn Lang vàằ ử ướ ệ ủ ộ ấ ấ ệ ấ ỏ ọ ướ

Hùng V ng cũng ch là truy n thuy t vì vùng Phú Th các nhà kh o c cho đ n nay v n ch a tìm đ c các d u tích v thànhươ ỉ ề ế ở ọ ả ổ ế ẫ ư ượ ấ ề

trì - đi u ki n t t y u đ m t ch đ phong ki n đ c hình thành, vì v y đ i s ng c a nh ng c dân Đông S n này mang n ngề ệ ấ ế ể ộ ế ộ ế ượ ậ ờ ố ủ ữ ư ơ ặ

tính th t c ch a h i đ các y u t đ có th huy đ ng các nhân l c, tài l c cho vi c sáng t o ra m t h th ng ch vi t riêng.ị ộ ư ộ ủ ế ố ể ể ộ ự ự ệ ạ ộ ệ ố ữ ế

Cái đ c đáo có l l i n m ch dù b 1000 năm B c thu c nh ng nhân dân ta v n không b đ ng hóa v ti ng nói, m c dù s tộ ẽ ạ ằ ở ỗ ị ắ ộ ư ẫ ị ồ ề ế ặ ố ừ

Hán Vi t có chi m m t ph n trong s t v ng c a chúng ta, nh v y chúng ta nói ti ng Vi t nh ng l i dùng văn t c a Trung Hoa,ệ ế ộ ầ ố ừ ự ủ ư ậ ế ệ ư ạ ự ủ

chính đi u này là minh ch ng cho vi c uy n chuy n trong ti p nh n văn hóa dân t c khác c a ng i dân Vi t, khi ng i dân b nề ứ ệ ể ể ế ậ ộ ủ ườ ệ ườ ả

đ a ch a có h th ng ch vi t hoàn ch nh thì vi c vay m n h th ng ch c a dân t c khác nh m nâng cao văn hóa c a dân t cị ư ệ ố ữ ế ỉ ệ ượ ệ ố ữ ủ ộ ằ ủ ộ

mình cũng chính là s c n thi t và phù h p. Nh ng ng i dân Vi t không ti p nh n m t cách th đ ng, vi c sau th i t ch cácự ầ ế ợ ư ườ ệ ế ậ ộ ụ ộ ệ ờ ự ủ