An D ng V ng

Th i kì ờ

ươ

ươ

ữ ươ (ch Hán Th cụ

ị ướ Âu L cạ và cũng

ị ( (cid:156) ), tên th t là ậ c ậ c này. Âu L c là nhà n ạ

: ( ), là v vua l p nên n ướ sau nhà n ị ử ệ ứ ướ c c ướ Văn Lang đ uầ

An D ng V ng ươ : Phán (ch Hán ữ là v vua duy nh t cai tr nhà n ấ t Nam l ch s Vi th hai trong ị vua Hùng. tiên c a các ủ

Niên đ iạ

ủ ạ ị ượ ệ

ệ ử

Niên đ i tr vì c a An D ng V ng đ khác nhau. S cũ nh ử Vi t s thông giám c kéo dài 50 năm, t c các tài li u ghi ư, Khâm đ nhị t s ký toàn th ờ ằ [1]. ươ ươ ư Đ i Vi ệ ử ạ ng m c ụ cho r ng th i gian ông làm vua ươ 257 TCN đ n 208 TCN ế ừ

ứ

ạ c S ký T Mã Thiên ư ươ ằ

kho ng 208 TCN đ n 179 TCN, i t ướ ế

ạ ồ ạ ừ [2]. Các s gia hi n đ i căn c vào là tài li uệ ử ử ệ ươ ờ ạ ướ Âu L cạ nh t, cho r ng An D ng V ng g n th i đ i n ấ ầ c Âu L c t n t và n ả t c là g n 30 năm ầ ứ

Ngu n g c ồ ố

ớ ươ ươ ề

T i nay có các thuy t khác nhau v An D ng V ng nói chung và ngu n g c c a An D ng V ng nói riêng. ế ố ủ ươ ươ ồ

Ng i Âu Vi t ườ ệ t phía b c L c Vi ắ ạ ệ

ồ ạ ở ồ

vùng ố H ng Bàng ờ ườ L c Vi ạ ộ vào th i kỳ ẽ ớ

t l p ra i ộ ộ ồ

B c Bắ i Cùng t n t t tệ s ng xen k v i ng b t c ệ và ng ộ ộ Âu Vi Thái. Cu i th i kỳ H ng Bàng, các b t c Âu Vi ệ ậ ờ ố m n đông b c c a n c Th c ộ ụ ở ạ ướ đông nam Qu ng Tây ngày nay), nh ng v n th ườ ả , có các iườ ắ ủ Văn Lang (thu c khu v c ự ng xuyên ẫ ư

ệ t. Đ n đ i ế

, đã chi m h t đ t ế ấ ế ệ t ổ ố

ờ Th c Phán ụ Hùng V ngươ , th ng nh t nó v i lãnh th Âu Vi ớ ấ ụ t). Th c t và L c Vi c ướ Âu L cạ (ghép tên Âu Vi ệ ạ ệ 257 TCN, hi u là An D ng V ng, x ng là vua năm ươ ươ ệ ự ư ệ Đông Anh - ở Phong Khê (nay là vùng C Loa, huy n ổ

giao l u v i L c Vi ư ớ ạ đai c a các ủ thành n Phán t đóng đô Hà N iộ ).

Con cháu n c Th c Trung Hoa ướ ụ ở

ế

ằ c Th c th i Chi n Qu c ờ ụ ậ ạ

ờ Chi n Qu c ế

ạ ụ ổ ủ ườ

t Nam) gây d ng l c l ệ ủ ố , ch y v phía Nam đ ề ố và khi nhà T n n i ổ ầ ệ ệh) i Âu Vi ự ạ i ng quân s t ự ắ

Có thuy t cho r ng gia đình Th c Phán là h u du c a các vua ụ ể Khai Minh n ế ướ tránh b o lo n vào cu i th i ố ạ t ( lên. Th c Phán đã đ n vùng lãnh th c a ng ế (nay là đông nam Qu ng Tây, tây nam Qu ng Đông, Trung ả ả Qu c và đông b c Vi ự ượ ệ ố đây.

ị

t Nam ả ứ ệ

ứ ả

c Th c b T n di ụ ị ầ t Nam Vi ở ệ

ờ Tuy nhiên, thuy t này b nhi u nhà nghiên c u nghi ng . ế ề là kho ngả i ớ mi n B c Vi Kho ng cách t t ừ T Xuyên ắ ề ệ khi n 3000 km*, và kho ng th i gian t t ờ ướ ừ (316 TCN) đ n khi An D ng V ng lên ngôi ươ ươ ế (257 TCN) là g n 60 năm. ầ

ị ầ ượ

ử ủ c Th c b T n di ụ ị ầ c dòng l ch s " c a GS ệ ượ cho Tr n Qu c V ng ố t, con nh vua Th c là ụ ỏ

ụ ề

ế ượ ậ ế ệ ư ế ẫ

ụ ố

ụ t c a h ... Sách "Ng r ng sau khi n ướ ằ c l p lên ngôi, l u vong v phía đông nam. Tuy Th c Ch đ nhiên qua th h Th c Ch v n ph i l n tr n tr c s truy nã ả ẩ ố ướ ự ụ ố c Th c cũ. Cu i c a T n và không có c h i khôi ph c n ầ ụ ụ ướ ơ ộ ủ i con Th c Ch là Th c Phán thì hình thành qu c gia cùng t ế ớ ệ ủ ọ H ng Bàng phía b c L c Vi n m ắ ằ ở ạ ồ

Nghi v nấ

ỗ ế ữ ỗ

i Vi ọ ọ ệ ẫ ề i đ u công nguyên th i ớ ầ ư

ấ ươ ộ ấ

ạ ộ

ế

ể ở ứ ầ ấ ạ

i Âu Vi ệ ố ớ

ệ

ườ t tiêu di ủ

ụ ể ụ ủ ụ ư

thuy t nên trên đ u có nh ng ch đáng ng và ch M i gi ờ ả ỗ đáng ng chung là: Cho t ờ Hai Bà ờ ụ c a An h Th c t v n ch a có h . Do đó Tr ngư , ng ủ ườ D ng V ng là m t v n đ nghi v n. T u chung, c hai ả ự ề ươ ễ i thành m t di n thuy t đ u có ch đúng và có th ghép l ỗ ế ề ụ ( T Xuyên ngày nay) m t năm ỗ N c Th c bi n xâu chu i: ấ ướ 316 TCN. Sau vài l n ch ng T n th t b i (xem bài n c ướ ầ ố phía Th cụ ), con cháu ch y xu ng phía đông nam và đóng ở ố ạ c Văn Lang, s ng v i ng b c n ờ t. Sau m t th i ộ ắ ướ ệ t. t thôn tính L c Vi gian đ ng v ng, th lĩnh Âu Vi ạ ệ ủ ứ ữ ng h p này, không h n th lĩnh Âu Vi Trong tr t đã là dòng ệ ườ ẳ ợ ng lĩnh, c Th c cũ mà có th ch là con cháu c a t dõi n ủ ướ ể ỉ ướ i cũ c a Th c, x ng làm h Th c đ thu ph c nhân quan l ụ ọ ạ tâm vùng Âu Vi t.ệ

ờ ươ ươ ấ

c Sử ắ ớ i ỉ

B s lâu đ i nh t và g n th i An D ng V ng nh t là ộ ử ờ i n ký T Mã Thiên ắ ớ ướ Âu L cạ mà không nh c t ư An D ng V ng hay h Th c. ụ ươ ươ ấ ầ ch nh c t ọ

ậ

ề cho r ng truy n ằ ậ ng th 18 l p ứ

Lê M nh Thát ạ ứ ươ ươ ạ ệ c Âu L c ch là m t phiên b n c a chuy n ả ủ ướ ộ ỉ

ư ộ truy n sang. Và thành C Loa ch a [3] Nhà nghiên c u, tu sĩ Ph t giáo thuy t An D ng V ng đánh b i Hùng v ươ ế nên nhà n ạ ừ n ĐẤ Mahabharata t ề ch c đã là thành do An D ng V ng cho xây d ng nên. ươ ổ ự ươ ắ

L ch s và truy n thuy t ế ử ề ị

L p qu c ố ậ

Đ n th An D ng V ng g n Hà N i ộ ươ ươ ề ầ ờ

ệ ử

t S ký Toàn th ắ ư chép: Vua Hùng V ọ

ố

ươ ỵ ươ ươ Th c mu n l y n ạ

ầ

ụ ấ ượ i con cháu ph i di ố ấ ướ ỵ ươ ệ

ặ ạ ờ ụ ư ế ươ ế ươ ụ ụ

c Văn Lang. Nh ng Vua Hùng V ư

i, đã đánh b i quân Th c. Vua Hùng V ướ ạ ỏ

ầ ợ

ụ c Th c không s hay sao? ướ ệ ị ở

ươ

ầ ị

ầ ả

ườ i ng có ng Đ i Vi ạ ướ c con gái nhan s c tuy t v i tên g i là M N ng. Vua n ệ ờ ả Th c nghe tin, sai s c u hôn. Vua Hùng V ng mu n g ứ ầ ỉ ượ c ta, ch m n nh ng L c H u can r ng: ằ ầ c M N ng, Th c ụ ti ng c u hôn đó thôi . Không l y đ t Văn Lang mà ng căm gi n, d n l V ả ậ ng là Th c Phán m y l n ấ ầ c. Đ i cháu Th c V chi m l y n ấ ướ ươ ng đem quân sang đánh n ướ ươ ng ng sĩ gi có t Bèn ch say nói: Ta có s c th n, n ỉ ụ ứ ụ ạ i s a y n ti c không lo vi c binh b . B i th , khi quân Th c l ế ệ ư ế ng còn trong c n kéo sang đánh n ơ c Văn Lang, vua Hùng V say. Quân Th c đ n g n, Vua Hùng tr tay không k p ph i b ả ỏ ở ế . T ng sĩ đ u hàng. Th là t ch y r i nh y xu ng sông t ự ử ướ ạ ồ c Văn Lang m t. Giáp Thìn, năm th 1 [257 TCN], vua đã n ướ thôn tính đ ổ ứ c Văn Lang, đ i qu c hi u là Âu L c ố ướ ụ ế ố ấ c n ượ ướ ạ [4] ệ

Ch ng T n ố ầ

Mũi tên đ ng t i Thành C Loa ồ ạ ổ

ờ ủ

ờ ế ề

ế ế Bách Vi

ườ sát nh p 6ậ c sau nhi u năm h n chi n th i chi n qu c. Ông ti p t c ế ụ ố ộ ộ tệ , vùng đ t đai c a các b t c ệ ố

ọ i Vi ạ

ấ ắ Đ Thồ ả ặ

ng kì c a T ổ ướ ế

Trung Hoa, T n Th y Hoàng Cùng th i kỳ này, bên ầ n ỗ ướ tham v ng xâm chi m ủ t Nam ngày phía nam Trung Qu c và b c Vi ng ệ t ở ư ch huy đã mon c nhà T n do nay. Đ o quân xâm l ỉ ầ ượ men vào lãnh th Âu L c nh ng g p ph i cu c kháng chi n ế ộ ư ạ ồ ng Th c Phán. Sau 10 năm giao chi n, Đ tr Th b m ng và quân T n ph i ch y v n c. ủ ườ ư ỏ ạ ề ướ ụ ầ ả ạ

ị ố ệ ử ọ

ướ

ạ ạ ố ộ ể ế

ệ ủ ụ ạ t Nam (Vi n s h c - 1991): Năm 218 c công nguyên, T n Th y Hoàng huy đ ng 50 v n quân t. Đ ti n xu ng mi n ề ệ t, đ o quân th nh t ph i đào con ứ ấ

ả ố

ng th c. Nh v y,

ưở ế

ạ ướ ụ ụ

ư th ng lĩnh đã vào đ ờ ậ Đ Thồ ố ng, chi m đ t r i ti n vào L c Vi ấ ồ ế ng suy tôn làm lãnh t ư ồ

ụ ệ ố

ườ ệ

n không nhà tr ng ế ươ ầ

ệ ứ ầ

ồ ỉ

Theo cu n L ch s Vi ử ệ tr ầ chia làm 5 đ o đi chinh ph c Bách Vi Nam, đi sâu vào đ t Vi ấ ngươ (vùng An H ngư , Trung Qu c ngày nay) kênh n i ố sông L ượ c đ ch l ự ể ở ươ t. đ t ấ Tây Âu, gi t tù tr ệ ạ ế ỉ chung ch c các L c t Th c Phán đ ượ huy cu c kháng chi n này. Khi Đ Th đem quân ti n sâu vào ế ế ộ t, Th c Phán lãnh đ o nhân dân ch ng gi c. Quân đ t L c Vi ấ ạ ặ ố đ nế v T n đi đ n đâu, Nhân dân Vi ế ầ đó. Quân T n d n lâm vào tình tr ng thi u l ng th c tr m ầ ự ầ ng, thì Quân dân tr ng. Khi quân T n đã ki ế ươ ọ t, do Th c Phán ch huy, m i b t đ u xu t tr n. Đ Th Vi ư ấ ậ ụ ệ ầ ng, quân T n đã ph i b m ng trong tr n này. M t ch t ạ t làm ạ t s c,vì thi u l ớ ắ ầ ấ ả ỏ ạ ủ ướ ậ

ở ườ

ng tháo ch y v n ệ ế

hoang mang m đ kháng chi n, nhân dân Âu Vi l p. Th c Phán c ng c và xây d ng l ậ c. Sau g n 10 năm ề ướ ầ ạ t giành đ ượ ộ c đ c t – L c Vi ệ ạ ạ ấ ướ [5]. c i đ t n ủ ự ụ ố

Xây thành C Loa ổ

S đ thành C Loa ơ ồ ổ

ướ ng c quân T n, An D ng V ng quy t ế ươ ươ nh m c ng c ằ ổ ủ

ề ằ

ủ ổ ệ

ề ư i nhi u vòng d hi n lên, bò ươ i chân thành. Th c An D ng ự ụ th n Kim Quy ầ ụ ạ

ướ ấ ươ

ổ ữ ừ ể ươ ỷ

ươ i h i, t o l ợ ạ ạ ợ ự ữ i th quân s v ng ế

Sau chi n th ng tr ắ ế ầ ố ướ Cao Lỗ xây thành C Loa đ nh giao cho t ị thêm kh năng phòng th quân s . T c truy n r ng thành xây ả nhi u l n nh ng đ u đ . Sau có ề ầ quanh bò l ề V ng bèn cho xây theo d u chân Rùa vàng. T đó, thành xây không đ n a. An D ng V ng cũng phát tri n thu binh và cho ch t o nhi u vũ khí l ề ế ạ ch c cho C Loa. ắ ổ

ẫ ủ

ư ạ ề

ươ

các th i kỳ ả ằ ở i đây v n ti p t c làm sáng t ế ụ ươ n m ạ ờ ỏ

i cho đ n nay, cách Di tích c a thành C Loa v n còn l u l ế ổ ờ ắ Đ n thề trung tâm Hà N iộ kho ng 20 km v phía đông b c. trung tâm di tích này. Các nghiên An D ng V ng ả ổ ọ t c u ứ kh o c h c ẫ l ch s mà thành đã tr i qua. ị ử ả

M c k thông gia và s p đ ắ ế ụ ổ

t ậ ệ

ạ ẩ ự ố ả (Qu ng Đông ừ qu n Nam H i ả ị

ệ ươ ệ

ố ằ ả ữ

Tr ngọ . Sau khi n mắ

M Châu ỵ ươ ự ủ ậ

ụ ệ

, k t thúc th i kỳ An t ự ử ế ươ ươ ờ

bây gi )ờ Ít lâu sau, Tri u Đà t, An D ng ươ sang đánh Âu L c. Nh vào chu n b quân s t ờ c hi u qu . Tri u Đà bu c ph i dùng V ng đã ch ng c đ ả ộ ự ượ b ng cu c k t hôn gi a con trai mình, k ế n i gián ộ ế ộ Th yủ , và con gái An D ng V ng là ươ ươ c bí m t quân s c a An D ng V ng thông qua con đ ươ ượ trai, Tri u Đà đã thành công trong vi c chinh ph c Âu L c, ạ ệ bu c An D ng V ng b ch y và t ỏ ạ D ng V ng. ộ ươ ươ

ạ ề ề ấ ủ

ươ t Nam ( Đ i Vi ạ

t sệ ử

c năm ươ

ướ ạ

t Nam căn c vào ấ t n ệ ướ ử ạ

ệ ế ướ ế ậ

ề

ả ầ ề ư

208 c a ủ Tư S Kýử ư ậ c Âu L c m t năm 179 TCN. S dĩ nh v y ở ậ c Âu L c "Sau khi Lã H u ấ c Âu L c m t ạ ỏ 179 TCN. Truy n thuy t An D ng V ng, N ế ươ t có c Vi ệ ặ ầ , m c d u ế ử ệ t s Vi t ử

V năm m t c a tri u đ i An D ng V ng, các tài li u ghi ệ ươ ệ ử chép khác nhau. Đa ph n sách s Vi t S ký ử ệ ầ Toàn thư, Khâm đ nh Vi ụ , Vi t s Thông giám C ng m c ươ ị ệ ử Tiêu án) đ u chép là An D ng V ng m t n ấ ướ ươ ề TCN. Sách giáo khoa c a Vi ứ ệ ủ Mã Thiên ghi n vì S Ký chép là Tri u Đà di ch t", mà Lã H u ch t năm 180 TCN, do đó n kho ng năm ươ Th n, và con trai Tri u Đà là Tr ng Thu r n ỷ ở ể ướ ệ ọ c a ủ T Mã Thiên ớ S Kýử nhi u ch không h p v i ợ ỗ S Ký là ngu n t li u s m nh t mà các nhà vi ồ ư ệ ớ ấ c đ tham kh o. Nam có đ ả ượ ể

ị ươ

ươ ị

ng có Cao Thông (

ụ chép d nẫ t s Thông giám C ng m c ạ c a Nh c t chí ủ ệ ng cai tr Giao Châu, Úy Đà đem ươ ộ ỡ

ế t đ n ba v n. t hàng v n ng Sách Khâm đ nh Vi ệ ử theo sách Thái bình hoàn vũ ký, ph n ầ Nam Vi S ử nhà T ngố : An D ng V ươ quân sang đánh. An D ng V giúp đ , ch ra cái n , b n m t phát gi Vi ườ Cao Lỗ) t ch t quân [Nam] ạ Tri u Đà ệ ươ ỏ ắ i, b n ba phát gi ắ ế ế ế ế ạ ệ

ề

ủ ươ t rõ duyên c , li n lui v đóng ớ ề ế ọ ươ

ườ

ề

ng có ng ươ ề ỏ ầ ả ị

ườ ủ

ươ ế ệ

ỏ ỏ ồ

ắ ệ ượ c ử ẫ

ệ ấ ớ t vào m t trong nh ng d ng chi n tranh gián đi p r t s m ạ

ữ t Nam. Vũ Ninh, r i cho con là bi ồ ở Tr ng Th y sang làm tin, xin hòa h o v i nhau. V sau, An ề ả ớ c h u, Cao ng đ i x v i Cao Thông không đ D ng V ượ ậ ố ử ớ Thông b đi. An D ng V i con gái là M Châu, ị ỏ ươ ủ th y Tr ng Th y đ p trai, li n ph i lòng. V sau, Tr ng Th y ọ ủ ẹ ọ ấ d d M Châu đòi xem n th n, M Châu đem cho xem. Tr ng ọ ụ ỗ ị ổ Th y nhân đ y b h ng cái l y n , r i l p t c sai ng i ru i ấ ẻ ỏ ẫ ỏ ồ ậ ứ i đem quân sang đánh úp. v báo tin cho Tri u Đà. Tri u Đà l ạ ệ ề ệ ư ng đem n ra b n nh Khi quân Tri u kéo đ n, An D ng V ỏ ươ c, nh ng n h ng r i! Quân Th c ch y tan tác. Tri u Đà tr ạ ụ ướ ụ . Ngày nay, m u truy n l ch s này đã đ phá đ ệ ị ượ li ế ệ c a l ch s Vi ủ ị ư c Th c ộ ử ệ