2123
KHAI THÁC M THC TNH BC LIÊU QUA GÓC NHÌN
CA DU LCH VĂNA
Thi Th Ngc Ái, Trn Anh Đức, Trương Văn Đức,
Phm Thu Tho, Trn Như Ý
Khoa Qun tr Du lch - Nhà hàng - Khách sn, Trường Đại hc Công ngh TP. H Chí Minh
GVHD: ThS. Trnh Minh Chánh
TÓM TT
Bn sc văn hóa luôn vn đề đưc quan m trong s phát trin du lch nói riêng, đất
c nói chung. Bn sc văn hóa ca mi dân tc, mi vùng min th hin qua trú,
phong tc tp quán, l hi, ngh thut mt yếu t quan trng không th thiếu m thc.
Ăn ung nhu cu thiết yếu nhm duy trì s sng ca con người, tuy nhiên ăn ung không
đơn thun tha mãn nhu cu đói khát ca con ngưi cao hơn na đó đưc coi
văn hóa văn hóa m thc. Văn hóa m thc chính s kết hp gia văn hóa vt cht
văn hóa tinh thn, th hin ct cách, phm hnh cùng vi nhng nét đặc trưng ca con
ngui vùng min y. Mi min, mi dân tc đều mang trong mình mt nét đặc sc riêng,
n cha c tâm nh, c đạo , c triết t cách chế biến cho đến cách trình bày thưởng
thc. Đên vi tnh Bc Liêu mnh đất thuc vùng Đồng bng sông Cu Long, nơi đặc
bit s giao thoa văn hóa ca nhiu dân tc, ni bt dân tc Kinh Hoa Khmer nên
m thc nơi đây rt phong phú, đa dng. Vi ý nghĩa này, bài viết đã tp trung khai thác m
thc ca tnh Bc Liêu qua góc nhìn văn hóa, ri t đó gi ý nhng gii pháp để đưa m
thc Bc Liêu đến gn hơn vi du khách trong ngoài c.
T khóa : m thc, du lch văn hóa, góc nhìn, khai thác, tnh Bc Liêu.
1 ĐẶT VN ĐỀ
m thc mt trong nhng thành t quan trng ca văn hóa, lĩnh vc văn hóa thường
đưc nhc đến đầu tiên trong h thng phân loi: văn hóa ăn - văn hóa mc - văn hóa -
văn hóa đi li - văn hóa tiêu dùng - văn hóa lao động sn xut - văn hóa trang - văn hóa
tâm linh - văn hóa gii trí… m thc Vit Nam rt đa dng vi nhiu loi, nhiu khu v
phong cách khác nhau, đưc phân bit khá bi vùng min, dân tc. Trong đó ni bt lên
nn m thc ca tnh Bc Liêu bi đây vùng đất s cng cư, giao thoa bn sc
văn hóa ca nhiu dân tc anh em, to nên s đa dng phong phú trong m thc. Đây
chính góc độ nhìn nhn thông qua du lch văn hóa.
2124
Bàn v du lch văn hóa, nếu chúng ta hình dung lp lang văn hóa Vit như nhng va tng
ca m qung t du lch văn hóa phi chăng nhng người th m? Ngược vi quy trình
khai thác m làm gim đi tr ng tài nguyên, thì đây, nhng va tng trm tích ca m
qung văn hóa Vit c giàu có mãi bi s khai thác ca du lch văn hóa. Du lch văn hóa ly
văn hóa làm đim ta, hay nói cách khác chính ly nhng tp tc, l hi, làng ngh, kiến
trúc, tôn giáo đặc bit m thc để làm tin đề, t đó truyn ti các giá tr văn hóa ca
mt địa phương, mt quc gia đến du khách để h đưc km phá, thưởng ngon, hc tp,
giao lưu,...
Chính nhng do đó, th nói rng m thc thông qua góc nhìn ca du lch văn hóa
hin lên cùng chân thc sng động, giúp con ngưi ta cm nhn đưc nét v li
sng, cách thc sinh hot, phong tc tp quán, tín ngưỡng đặc bit s giao thoa văn
hóa ca c mt vùng x s. Vy để hiu sâu hơn v nhng vn đề đã nêu trên, hãy cùng
nhóm nghiên cu chúng tôi “Khai thác m thc tnh Bc Liêu thông qua góc nhìn ca du lch
văn hóa”.
2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CU
Phương pháp nghiên cu tài liu: chúng tôi s dng phương pháp này cho c hai giai
đon nghiên cu lun giai đon nghiên cu thc tin. Ni dung ca phương pháp này
tìm tòi nghiên cu các tài liu t nhiu ngun khác nhau liên quan ti đề tài nghiên
cu như qua sách báo, tp chí, các bài lun, bài nghiên cu khoa hc, các bài viết trên
website... T đó đi đến nhng báo cáo đánh giá chính xác thc tế nht.
Phương pháp nghiên cu điu tra bng h i: chúng tôi tiến hành s dng phương pháp
dùng bng hi da trên nhng s sau: Thiết kế bng hi: nh thành ni dung b các
câu hi kho sát online. Kho sát th: Nhm hoàn thin bng hi, xác định độ tin cy độ
giá tr ca bng hi để chnh sa nhng câu hi không đạt yêu cu. Tiến hành điu tra chính
thc: nghiên cu thc trng v cm nhn ca du khách v m thc ca tnh Bc Liêu thông
qua góc nhìn ca du lch văn hóa. X phân tích đữ liu thu đưc qua SPSS để phân
tích s liu thu đưc nhm ch ra thc trng thc trng, nguyên nhân các yếu t nh
ng đến m thc tnh Bc Liêu ca du khách. Phân tích định ng bng phương pháp
thng toán hc. Da trên thang đo đã đưc hóa cho tng câu hi.
Phương pháp nghiên cu ph ng vn sâu: chúng tôi s dng phương pháp này để b
sung, kim tra làm thông tin đã thu thp đưc thông qua phương pháp nghiên cu tài
liu, làm s b sung thông tin cho phương pháp điu tra bng hi, qua đó thy cm
nhn ca tng nhân. Thông qua phng vn các ngh nhân; ch các nhà hàng, quán ăn
ni tiếng liên quan đến m thc; doanh nghip l hành.
3 THC TRNG
3.1 Tim năng du lch
Tài nguyên thiên nhiên: tài nguyên đất: đất đai ca tnh đưc chia thành nhiu nhóm: nhóm
đất mn chiếm 32,6% qu đất, nhóm đất phèn chiếm 59,9%, nhóm đất cát chiếm 0,18%, bãi
bi đất khác chiếm 4,4%, sông rch chiếm 2,9% qu đất. Tng din tích đất t nhiên ca
2125
tnh 258.247 ha. Trong đó, đất ng nghip 98.309 ha; đất nuôi trng thu sn đất
mui 120.714 ha; đất lâm nghip rng 4.832 ha; đất chuyên dùng 11.323 ha; đất
4.176 ha, còn li đất chưa s dng. Đất kh năng trng lúa, cây lâu năm, màu cây
công nghip hàng năm 98.295 ha, chiếm 38,1% tng din tích đất; đất kh năng trng
rng, nuôi tôm, làm mui 125.546 ha, chiếm 48,62%. Phn ln đất đai ca Bc Liêu đất
phù sa bi đắp lâu năm n định, thích hp vi vic phát trin nn nông nghip toàn din.
Tài nguyên rng : Din tích rng đất rng chiếm 1,87% din tích đất t nhiên, trong đó
ch yếu rng phòng h (4.657 ha). Rng Bc Liêu rng ngp mn, úng phèn năng
sut sinh hc cao, giá tr ln v phòng h môi trường. Tp đoàn cây gm ch yếu
cây tràm, cây đưc. Tài nguyên bin: b bin dài 56 km, din tích vùng bin 4 vn km2.
Động vt bin bao gm 661 loài , 319 ging thuc 138 h, trong đó nhiu loi tr ng
giá tr cao như tôm, hng, gc, cá sao, thu, cá chim, cá đường… Tôm bin có 33
loài khác nhau, th đánh bt hơn 10.000 tấn/năm. Tr ng đáy ni hơn
100.000 tấn/năm, th tr thành nơi xut, nhp.
Do đặc đim th nhưỡng, khí hu ôn hòa đã to nên nhng đặc sn riêng cho Bc Liêu v
nguyên liu chế biến món ăn. Bên cnh vic thưởng thc, bn ngoài tnh v đây còn
hc hi vic đánh bt, trng trt, ch chế biến tìm mua nhng món qngon đ tng
ngưi thân.
Tài nguyên văn hóa: xuyên sut trong chiu dài lch s, quá trình cng sinh, cng giao
thoa bn sc văn hóa ca nhiu dân tc anh em, ch yếu dân tc Kinh, Khmer, Hoa luôn
đoàn kết, thy chung góp sc dng xây trên vùng đất Bc Liêu giàu tim năng đã trãi qua
nhiu thế k, to nên s đa dng, phong phú v m thc độc đáo t nguyên liu, vt dng
chế biến đến ngh thut thưởng thc, t cách th hin trong sinh hot gia đình thường nht
đến trong l hi, ma chay cưới hi mang đậm sc thái dân tc, tôn giáo. Ngày nay khi du lch
tr thành ngành kinh tế không khói ngun lc góp phn thúc đẩy phát trin kinh tế hi
thì ngh thut m thc ngày càng đưc chú trng đưc ph biến nhiu hơn đến vi bn
du khách gn xa to sc hút mi l. Tuy mc mc, đơn sơ, ít cu k trong cách chế biến
nhưng m thc Bc Liêu luôn mang hương v rt riêng điu y đã to nên n ng khó
quên trong lòng các thc khách. Đin hình trong văn hóa m thc Bc Liêu nhng món
ăn rt ni tiếng thu hút thc khách như : Lu mm-món ăn Bc Liêu ni tiếng nht; Bánh
tm Ngan Da món bánh tm thơm ngon, do; bún cay-món ăn kết hp ca người
Vit, Hoa, Khmer; bánh c ci: món ăn đặc sn Bc Liêu cho nhng ba chiu lót bng; Đặc
sn bánh xèo Bc Liêu “siêu to khng lồ” ăn hoài không chán; năn bp món ăn đặc sn
Bc Liêu “lc trời”. Bc Liêu nơi hi t 3 dân tc anh em: Kinh, Hoa, Khmer nên l hi, tết
c truyn ca tng dân tc cũng cùng phong phú, đặc sc: L hi Nghinh Ông Gành
Hào; L hi Quán Âm Nam Hi; L hi Oóc Om Bók; L hi K Yên; L hi Đờn Ca Tài T;
L hi Du n đồng Nc Nng. V du lch văn hóa - lch s: Đền th Ch tch H Chí Minh;
Chùa Xiêm Cán; Phước Đức C Miếu (Còn gi Chùa Bang); Đồng Nc Nng; Ngôi tháp
c gia đồng bng Nam B; Khu du lch Pht Nam Hi. V du lch sinh thái: n chim
Bc Liêu; n Nhãn Bc Liêu.
2126
Bên cnh đó, nh nh an ninh chính tr, hi n định, quc phòng an ninh đưc gi vng,
to môi trường thun li cho phát trin kinh tế. Vic thc hin nhim v quc phòng công
tác quân s đa phươngnhiu tiến b. Thế trn quc phòng toàn dân luôn đưc cng c;
công tác t chc b máy chế lãnh đạo, qun nhim v quc phòng, quân s đa
phương ca cp u chính quyn ngày càng đi vào n nếp.
Hơn na trong hoàn cnh hi hin nay, ý thc ca hu hết người dân đã đưc nâng cao,
h đãtrách nhim hơn trong công tác bo v phát huy nhng truyn thng văn hóa tt
đẹp có t lâu đời ca dân tc. Đó cũng chính mt trong nhng nn tng giúp m thc Vit
Nam nói chung m thc Bc Liêu nói riêng đưc phát trin ph sóng rng rãi hơn.
3.2 Hn chế
Trước hết cn nhìn nhn, các s, h gia đình sn xut kinh doanh m thc Bc Liêu
đa s quy nh siêu nh, ch dng mc độ mua bán hàng ngày hoc theo mùa
v. Do đó, chưa tht s quan tâm đầu đến các vn đề chng nhn thương hiu, nhãn
mác, xây dng mu hàng hóa, ci thin cht ng sn phm… Trong khi tâm ca du
khách đặc bit quan tâm đến nhng yếu t này nên chưa th hài lòng vi các sn phm,
hàng hóa phc v du lch.
Bc Liêu chưa xây dng đưc đim dng chân quy ln như mt s tnh, thành trong
khu vc nên không th tp trung các sn phm, hàng hóa, đặc sn m thc để gii thiu,
mua bán. Mc Bc Liêu nhiu món ăn hp dn, mang đậm cht riêng ca tnh nhưng
vn chưa đưc nhiu người biết ti do hot động qung bá, xúc tiến chưa tt. Ngun nhân
lc ca Bc Liêu di dào nhưng cht ng món ăn làm ra vn chưa đủ độc đáo, hp dn du
khách, đồng thi hương v truyn thng trong các món ăn chưa đưc th hin nét.
Tuy nhiên, đến thi đim hin ti, vn còn mt s món ăn trong địa phương tnh vn chưa
đưc biết đến rng rãi nhiu nguyên nhân khách quan tác động. Vy nên, để m thc Bc
Liêu phát trin hơn na thì vic làm cn thiết cp bách nht ca chúng ta hin nay c
gng duy trì phát huy nhng truyn thng tt đẹp v văn hóa m thc đã có t nhiu đời
trước, thích ng tiếp thu chn lc nhng tiếp biến ca thi đại để phù hp vi hoàn
cnh ca đất c.
4 GII PHÁP
Mt , chính quyn s ti Bc Liêu cn quan tâm đầu hơn na cho công tác qung
bá, gii thiu văn hóa m thc ti các s kin v du lch, m thc trong ngoài tnh. T đó
đưa m thc Bc Liêu đến gn vi du khách hơn phát trin hơn.
Hai , đẩy mnh công tác tuyên truyn, vn động ng dn các s, h gia đình thiết
kế nhãn hàng, chng nhn thương hiu sn phm; nghiên cu có chính sách h tr để mi
s chuyên sn xut mt sn phm ch lc nhưng đủ sc cnh tranh vi th trường trong
khu vc. Khai thác các phương tin truyn thông trong vic nâng cao hình nh, qung
m thc Bc Liêu.
2127
Ba , xây dng phát trin nhng khu ph đi b, ch đêm trên địa bàn tnh Bc Liêu để
thu hút người dân địa phương đến đây mua bán, gii thiu các đặc sn đặc trưng, tng
c hình thành mt địa ch độc đáo v du lch m thc. Đồng thi cũng to ra mt ngun
thu nhp khác cho người dân địa phương.
Bn , t chc quy hoch sn phm du lch gn lin vi m thc, trong đó đặc bit quan
tâm đến cht ng v sinh an toàn thc phm như: tun l văn hóa m thc, liên hoan
m thc, hi ch m thc. Thông qua các hot động này thì nhng sn phm m thc s
đưc thc khách các doanh nghip biết đến nhiu hơn, t đó s thu hút đưc thêm rt
nhiu t khách nhà đầu t cho m thc, du lch tnh Bc Liêu.
Năm , cn thiết kế các chương trình du lch trong đó đim nhn ca các chương trình này
m thc. Thêm vào đó, cn đẩy mnh các hot động tri nghim thc tế cho khách du lch
trong ngoài c như: tham gia vào quá trình chế biến món ăn, t to ra món ăn,... Đồng
thi, các nhà hàng các quán ăn cn đưa nhiu hơn na nhng đặc sn địa phương vào
thc đơn trong chương trình du lch để đưa m thc Bc Liêu đến gn n vi thc khách.
Qua đó, nhng truyn thng văn hóa, nhng phong tc tp quán cũng như nếp sng ca
con ngưi Bc Liêu đưc hin lên mt cách nét chân thc.
5 KT LUN
m thc Vit Nam mt bc tranh đầy màu sc, nêu bt lên bn sc riêng ca tng dân
tc, vùng min nhưng chúng vn mang trong mình ct cách, linh hn Vit đồng nht, đậm đà
v dân tc không th xóa nhòa. Bc Liêu cũng vy, m thc đây th hin tâm hn k
cht ca ch th sinh ra nó, va cái dân dã, va cái hin đại. Đồng thi, qua góc nhìn
ca du lch văn hóa, ta th nhn xét rng đây chính phương tin để các giá tr ca mt
quc gia, mt địa phương đưc hin lên mt cách nét, t đó góp phn đánh thc làm
sng dy các giá tr văn hóa dân tc, nhân loi trong lòng mi người dân Vit Nam. Hơn
na, m thc còn đưc như si dây bến cht kết ni tình cm con người vi quê
hương, gia đình, h hàng,... to s gn kết gn gũi trong cng đồng. Đó cũng mt
phn ct lõi đưc nhìn nhn thông qua góc nhìn ca du lch văn hóa. Chính m thc
mang trong mình nhng giá tr to ln như vy nên mi nhân, tp th cn phinhiu kế
hoch, phương pháp để hn chế nhng cái xu còn tn đọng li, đồng thi cũng phi gi
gìn phát huy thêm nhng điu tt đẹp v m thc ca tnh. Như vy thì nn m thc ca
tnh Bc Liêu s đưc tiến gn hơn vi thc khách trong ngoài c, t đó đưa nn m
thc ngày mt phát trin mnh m, kéo theo đó s phát trin ca du lch văn hóa nói riêng
du lch Vit Nam nói chung.
TÀI LIU THAM KHO
[1] Trn Ngc Thêm (2013). Văn hóa người Vit vùng Tây Nam B”. NXB. Văn hóa văn
ngh.
[2] Trn Thúy Anh (Ch biên), Triu Thế Vit, Nguyn Thu Thy, Phm Th Bích Thy,
Phan Quang Anh (2014). “Giáo trình du lch văn hóa nhng vn đề lun nghip
v”. NXB. Giáo dc Vit Nam.