CHƯƠNG XIII
TỔ CHỨC THỰC HIỆN VÀ KIỂM TRA
CÁC HOẠT ĐỘNG MARKETING
I. TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHIẾN LƯỢC VÀ CHƯƠNG
TRÌNH MARKETING
Tổ chức thực hiện marketing là tiến trình chuyển các chiến lược và chương
trình marketing thành những hoạt động marketing trên thực tế nhằm thành đạt các
mục tiêu marketing đã đề ra một cách có hiệu quả. Trong khi việc phân tích và
hoạch định chiến lược marketing là xác định một cách rõ ràng cái gì và tại sao của
những hoạt động marketing, thì việc thực hiện nhắm tìm câu trả lời: ai, ở đâu, khi
nào, và làm thế nào để biến các ý tưởng chiến lược trở thành hiện thực.
Chiến lược và việc thực hiện có quan hệ mật thiết với nhau. Thứ nhất, chiến
lược xác định những hoạt động thực thi nào là cần thiết. Chẳng hạn, quyết định "thu
hoạch" một sản phẩm nào đó phải được chuyển thành những việc làm cụ thể như
phân phối ngân sách ít hơn cho sản phẩm đó, chỉ thị cho nhân viên bán có thể tăng
giá lên, và tập trung các nỗ lực quảng cáo cho những sản phẩm khác. Thứ hai, sự
lựa chọn chiến lược tùy thuộc rất nhiều vào khả năng đảm bảo các nguồn lực của
doanh nghiệp để thực thi chiến lược. Thành tích nghèo nàn có thể là kết quả từ
những chiến lược nghèo nàn, hoặc từ những chiến lược tốt nhưng được thực hiện
một cách kém cỏií.
1. Nguyên nhân dẫn đến việc thực thi kém hiệu qủa
Việc thực hiện chiến lược kém hiệu quả là do những nguyên nhân sau đây.
- Việc hoạch định biệt lập. Kế hoạch chiến lược của doanh nghiệp thường do
"các chuyên viên kế hoạch" cấp doanh nghiệp thảo ra, mà những người này có thể
không liên hệ chặt chẽ với những người quản trị marketing vốn phải thực thi chiến
lược.
- Những cân nhắc chọn lựa giữa các mục tiêu lâu dài và trước mắt. Các doanh
nghiệp thiết kế chiến lược marketing nhằm tạo ra lợi thế cạnh tranh dài hạn. Thế
nhưng những người quản trị marketing, những người thực thi các chiến lược đó
thường được thưởng vì doanh số, sự phát triển, hoặc lợi nhuận ngắn hạn. Khi đối
diện với sự chọn lựa giữa chiến lược dài hạn và thành tích trước mắt, những người
quản trị marketing thường thiên về lợi ích ngắn hạn. Có thể họ đã đáp ứng được
những mục tiêu thành tích ngắn hạn và đã nhận được những sự đánh giá cao, nhưng
việc làm của họ sẽ làm tổn hại đến chiến lược dài hạn và vị thế của doanh nghiệp.
- Chống lại sự thay đổi. Những hoạt động hiện tại của doanh nghiệp đều được
phải được thiết kế nhằm đảm bảo thực thi thành công các chiến lược. Thế nhưng ở
nhiều doanh nghiệp, những chiến lược mới không phù hợp với các khuôn mẫu và
tập quán đã có của nó sẽ bị chống lại. Và chiến lược càng khác biệt nhiều với cái
cũ, sự chống lại việc thực thi nó càng lớn. Đối với những chiến lược mới, việc thực
thi có thể phá vỡ các mô hình tổ chức truyền thống trong doanh nghiệp và cả những
cấu trúc hoạt động đã có của các nhà cung cấp và các tổ chức khác của kênh phân
phối.
- Thiếu những kế hoạch thực hiện cụ thể. Một số chiến lược được thực thi
nghèo nàn là do những người lập kế hoạch không triển khai các kế hoạch thực thi
chi tiết và thiếu sự kết hợp đồng bộ các kế hoạch bộ phận thành một chương trình
toàn diện triển khai theo kế hoạch tiến độ để đạt những mục tiêu chuyên biệt, và
phân công trách nhiệm không rõ ràng cho những người thực hiện.
2. Tiến trình thực hiện
Mọi người ở tất cả các cấp của hệ thống marketing đều phải phối hợp với nhau
để thực thi các chiến lược marketing. Bên trong bộ phận marketing, những người
làm quảng cáo, bán hàng, nghiên cứu thị trường, và triển khai sản phẩm đều phải
thực hiện các hoạt động hỗ trợ cho kế hoạch chiến lược. Những nhân viên
marketing này phải phối hợp công việc của mình với những người ở các bộ phận
khác trong doanh nghiệp - nghiên cứu và phát triển, sản xuất, thu mua, tài chính,...
Các cá nhân và tổ chức thuộc hệ thống marketing bên ngoài doanh nghiệp như
những người cung cấp, nhữn người bán sỉ và bán lẻ, các cơ sở quảng cáo, những
nhóm bảo vệ lợi ích công chúng, chính quyền đều có thể hỗ trợ hay gây trở ngại cho
những cố gắng thực thi các chiến lược marketing của doanh nghiệp. Doanh nghiệp
phải triển khai những cấu trúc và hệ thống hiệu quả nhằm phối hợp tất cả những
hoạt động này lại với nhau thành một phương án hành động hiệu quả.
Tiến trình thực thi được trình bày trong hình 9.1, bao gồm năm hoạt động
tương tác: Triển khai chương trình hành động, xây dựng cơ cấu tổ chức, thiết kế các
hệ thống quyết định và tưởng thưởng, phát triển nguồn lực con người, và thiết lập
một bầu không khí quản trị cũng như phong cách của doanh nghiệp.
a. Triển khai chương trình hành động
Để thực thi các chiến lược marketing, mọi thành viên ở tất cả các cấp của hệ
thống marketing đều phải đưa ra những quyết định và hoàn thành những nhiệm vụ
nhất định. Những người quản trị marketing cộng tác với những người quản trị khác
của doanh nghiệp để đảm bảo nguồn lực cần thiết và ưu tiên cho những sản phẩm
mới có nhiều triển vọng thành công. Họ thảo luận với bộ phận nghiên cứu và phát
triển về thiết kế sản phẩm, với bộ phận sản xuất về cấp độ chất lượng, sản xuất và
lưu kho, với bộ phận tài chiïnh về kinh phí, với bộ phận pháp lý về đăng ký phát
minh và những vấn đề an toàn sản phẩm, với bộ phận nhân sự về việc huấn luyện
và bố trí nhân viên.
CHIẾN LƯỢC MARKETING
Thực hiện chiến lược
Triển khai chương trình hành động chi
tiết (xác định, phân công và lập kế
hoạch tiến độ công việc và tổ chức thực
hiện)
Xây dựng cơ cấu tổ chức hiệu
quả (chuyên môn hoá và phối
hợp hoạt động của các bộ
phận)
Thiết kế các hệ thống quyết
định và thưởng (Thủ tục và
tiêu chuẩn hoá các quyết định và
công việc thực hiện)
Triển khai nguồn nhân lực cần
thiết (tuyển mộ, phát triển, phân
công và động viên nhân viên)
Thiết lập bầu không khí và phong
cách phù hợp (xác định môitrường
quyết định và nhiệm vụ, xây dựng các
giá trị của doanh nghiệp)
KếT QUả MARKETING
Hình 13.1. Tiến trình thực hiện marketing
Để thực hiện thành công các chiến lược, doanh nghiệp phải triển khai một
chương trình hành động chi tiết. Chương trình này định rõ những quyết định và
công việc chủ yếu cần thiết để biến các chiến lược marketing thành những hoạt
động thực tế trên thị trường. Chương trình hành động cũng phân công trách nhiệm
về việc quyết định và công việc cho các bộ phận và thành viên của doanh nghiệp.
Cuối cùng,chương trình hành động còn bao gồm một kế hoạch tiến độ chỉ rõ khi
nào thì phải đưa ra các quyết định, khi nào thì phải thực hiện các công việc và khi
nào thì những điểm mốc chiếc lược phải được thực hiện, ai sẽ làm điều đó và các
quyết định cũng như hành động sẽ được phối hợp ra sao để đạt được những mục
tiêu chiến lược của doanh nghiệp.
b. Xây dựng cơ cấu tổ chức hiệu quả
Cơ cấu tổ chức chính thức của doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong
việc thực hiện chiến lược marketing. Cơ cấu tổ chức xác định và phân chia nhiệm
vụ cho từng bộ phận và nhân viên cụ thể, thiết lập những tuyến thẩm quyền và mối
liên hệ, phối hợp các quyết định cũng như công việc trong doanh nghiệp.
Các doanh nghiệp với những chiến lược khác nhau thì cần đến các cơ cấu tổ
chức khác nhau. Doanh nghiệp cần thiết kế một cơ cấu tổ chức phù hợp với việc
triển khai ý đồ chiến lược, các đặc điểm của doanh nghiệp, khách hàng mục tiêu và
đối thủ cạnh tranh. Cơ cấu tổ chức phân chia nhiệm vụ của doanh nghiệp thành
những công việc được xác định rõ ràng và có thể quản lý được cho các bộ phận và
nhân viên nhằm tạo được hiệu quả thông qua việc chuyên môn hoá chức năng hoạt
động của họ. Cơ cấu tổ chức còn tạo nên sự phối hợp những quyết định và hoạt
động chuyên môn hoá này bằng cách xác định các mối quan hệ chính thức giữa các
nhân viên và các bộ phận, cũng như những mối quan hệ quyền hạn và hệ thống
thông tin quản trị.
c. Thiết kế hệ thống ra quyết định và động lực thúc đẩy
Doanh nghiệp cũng phải thiết kế những hệ thống quyết định và động lực thúc
đẩy hỗ trợ cho các chiến lược marketing của mình. Các hệ thống ấy bao gồm những
thể thức hoạt động chính thức và bán chính thức có tác dụng hướng dẫn và tiêu
chuẩn hoá những hoạt động như lập kế hoạch, thu thập và sử dụng thông tin, dự
tính các nguồn lực vật chất và con người, tuyển chọn và huấn luyện, đo lường và
kiểm tra thành tích, đánh giá và động viên, thúc đẩy nhân viên.
d. Phát triển nguồn lực con người
Các chiến lược marketing được thực hiện bởi nhiều người trong và ngoài
doanh nghiệp. Việc thực thi thành công đòi hỏi phải hoạch định cẩn thận nguồn lực
con người. Ở tất cả các cấp, doanh nghiệp cần bố trí vào cấu trúc và các hệ thống
của mình những người có khả năng, động cơ và phẩm chất cần thiết cho việc thực
thi chiến lược.
Doanh nghiệp cũng phải quyết định về tỷ lệ các nhà quản trị và nhân viên ở
các cấp quản trị. Nhiều doanh nghiệp tiến hành cắt giảm các chức vụ ở cấp doanh
nghiệp và bộ phận khác, để giảm bớt chi phí hành chính và đưa quyết định đến
những người trực tiếp thi hành. Sự tuyển lựa và phát triển các nhà quản trị có tính
chất quyết định đặc biệt đối với việc thực thi chiến lược. Những chiến lược khác
nhau đòi hỏi phải có những nhà quản trị khác nhau với những phẩm chất và kỹ năng
khác nhau. Những chiến lược mạo hiểm cần những quản trị viên có kỹ năng nhạy
bén, những chiến lược duy trì đòi hỏi các nhà quản trị phải có các kỹ năng về tổ
chức và quản lý, và những chiến lược phòng ngự đòi hỏi các nhà quản trị kỹ năng
về cắt giảm chi phí. Thế nên doanh nghiệp phải biết bố trí các nhà quản trị phù hợp
với các yêu cầu của chiến lược đang được thực hiện.
e. Thiết lập bầu không khí và nền văn hoá của doanh nghiệp
Bầu không khí và nền văn hoá của doanh nghiệp có ảnh hưởng rất quan trọng
đến tư duy và hành động và cách thức ứng xử của những người ra quyết định và
thực thi chiến lược.
Bầu không khí của tổ chức thể hiện cách thức mà các nhà quản trị hợp tác với
những người khác trong công việc chung. Một số nhà quản trị có phong cách độc
đoán, họ ra lệnh, ít chịu ủy quyền, kiểm soát chặt chẽ và chú trọng đến sự liên lạc -
báo cáo thông qua những kênh thông tin chính thức. Những người khác thì có
phong cách dân chủ hơn, họ giao nhiệm vụ và quyền hạn, cộng tác hơn là ra lệnh,
khuyến khích các cộng sự có sáng kiến và liên lạc một cách thân mật không câu nệ
nghi thức. Không có phong cách quản trị nào tốt nhất cho tất cả mọi tình huống.
Những chiến lược khác nhau có thể cần đến những phong cách lãnh đạo khác nhau,
và nó thay đổi tuỳ vào cấu trúc, nhiệm vụ, con người và hoàn cảnh của doanh
nghiệp và môi trường.
Nền văn hoá của doanh nghiệp là một hệ thống những giá trị và niềm tin mà
mọi người trong một tổ chức cùng chia xẻ. Nó thể hiện bản sắc, triết lý kinh doanh
và ý nghĩa cộng đồng trong doanh nghiệp. Nền văn hoá định hướng cách thức ứng
xử sự của mọi người trong tất cả các cấp của doanh nghiệp.
Phong cách quản trị và nền văn hoá của doanh nghiệp là những chuẩn mực giá
trị được các thành viên của doanh nghiệp thừa nhận và chia xẻ, nó định hướng và
thúc đẩy họ trong việc ra quyết định và thực hiện nhiệm vụ. Những chiến lược
không phù hợp với phong cách quản trị và văn hoá của doanh nghiệp sẽ khó có khả
năng thực thi một cách thành công.
g. Các mối quan hệ giữa nhiệm vụ, cơ cấu, hệ thống, nhân sự và nền
văn hoá
Để thực hiện có hiệu quả, tất cả các hoạt động của hệ thống đều phải hỗ trợ
cho chiến lược mà doanh nghiệp đang theo đuổi. Những chương trình hành động,
cơ cấu tổ chức, các hệ thống quyết định và động lực thúc đẩy, phong cách quản trị
và nền văn hoá của doanh nghiệp phải thống nhất với nhau. Nhân sự của doanh
nghiệp phải có những kỹ năng cần thiết để ra quyết định và hoàn thành các nhiệm
vụ cần cho việc thực thi chiến lược. Các động lực thúc đẩy phải động viên được
nhân viên nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ của chiến lược. Nhân sự sẽ làm việc hiệu quả
hơn nếu họ đồng nhất với phong cách quản trị và nền văn hoá của doanh nghiệp.
II. TỔ CHỨC MARKETING
1. Sự phát triển của bộ phận marketing
Trong qúa trình phát triển của mình, marketing đã từ một chức năng bán hàng
đơn giản trở thành một nhóm các hoạt động phức tạp, mà không phải bao giờ cũng
kết hợp tốt với nhau và với các bộ phận khác của doanh nghiệp.
Bộ phận marketing ngày nay là sản phẩm của cả một quá trình phát triển lâu
dài, trải qua năm giai đoạn với các hình thức tổ chức khác nhau.
Giám đốc Giám đốc
Phó giám đốc
tiêu thụ Phó giám đốc
tiêu thụ
Lực lượng bán
hàng
Các chức năng
marketing khác
Lực lượng bán
hàng
Trưởng bộ phận
marketing Các
chức năng
marketing khác
a. Giai đoạn 1 b. Giai đoạn 2
Giám đốc Giám đốc
Phó giám đốc điều
hành marketing
