BỘ VĂN HOÁ, THỂ THAO VÀ DU LỊCH BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC VĂN HOÁ HÀ NỘI
********
NGUYỄN THỊ TUYẾT NHUNG
NGHỆ THUẬT TRÌNH DIỄN NGHI LỄ THEN CỦA NGƯỜI TÀY
Ở HUYỆN BẮC SƠN, TỈNH LẠNG SƠN
LUẬN ÁN TIẾN SĨ VĂN HÓA HỌC
HÀ NỘI, 2017
BỘ VĂN HOÁ, THỂ THAO VÀ DU LỊCH BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC VĂN HOÁ HÀ NỘI
********
NGUYỄN THỊ TUYẾT NHUNG
NGHỆ THUẬT TRÌNH DIỄN NGHI LỄ THEN CỦA NGƯỜI TÀY
Ở HUYỆN BẮC SƠN, TỈNH LẠNG SƠN
Chuyên ngành: Văn hóa học
Mã số: 62310640
LUẬN ÁN TIẾN SĨ VĂN HÓA HỌC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Thị Yên
HÀ NỘI, 2017
LỜI CAM ĐOAN
Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của chính tác giả dưới sự
hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Nguyễn Thị Yên. Các kết quả nghiên cứu và các
kết luận trong luận án này là trung thực. Việc tham khảo các nguồn tài liệu đã được
thực hiện trích dẫn và ghi nguồn tài liệu tham khảo đúng quy định.
Tác giả luận án
Nguyễn Thị Tuyết Nhung
1
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC .................................................................................................................... 1
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ................................................................................. 2
MỞ ĐẦU ...................................................................................................................... 3
Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KHÁI
QUÁT VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU, ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU .......................... 8
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và những vấn đề đặt ra ....................................... 8
1.2. Cơ sở lý luận ........................................................................................................... 18
1.3. Tổng quan về tỉnh Lạng Sơn và người Tày ở huyện Bắc Sơn tỉnh Lạng Sơn .... 29
1.4. Khái quát về Then của người Tày ở Bắc Sơn ....................................................... 39
Tiểu kết chương 1 .......................................................................................................... 44
Chƣơng 2: NHỮNG YẾU TỐ CẤU THÀNH NGHỆ THUẬT TRÌNH DIỄN NGHI
LỄ THEN CỦA NGƢỜI TÀY Ở HUYỆN BẮC SƠN, TỈNH LẠNG SƠN ................ 45
2.1.Tập hợp các yếu tố trong nghệ thuật trình diễn nghi lễ Then ............................... 45
2.2. Đại lễ tăng sắc- Một nghi lễ tổng hợp các yếu tố của nghệ thuật trình diễn nghi
lễ Then ............................................................................................................................ 59
Tiểu kết chương 2 .......................................................................................................... 82
Chƣơng 3: ĐẶC ĐIỂM VÀ GIÁ TRỊ CỦA NGHỆ THUẬT TRÌNH DIỄN NGHI LỄ
THEN CỦA NGƢỜI TÀY Ở HUYỆN BẮC SƠN, TỈNH LẠNG SƠN ...................... 83
3.1. Đặc điểm nghệ thuật trình diễn nghi lễ Then Bắc Sơn ........................................ 83
3.2. Giá trị của nghệ thuật trình diễn nghi lễ Then Bắc Sơn ..................................... 106
Tiểu kết chương 3 ........................................................................................................ 118
Chƣơng 4: SỰ BIẾN ĐỔI VÀ VIỆC KHAI THÁC, PHÁT HUY GIÁ TRỊ NGHI LỄ
THEN TRONG ĐỜI SỐNG ĐƢƠNG ĐẠI................................................................. 119
4.1. Sự biến đổi và nguyên nhân biến đổi của nghệ thuật trình diễn nghi lễ Then .... 119
4.2. Về việc khai thác, phát huy nghệ thuật trình diễn nghi lễ Then trong cuộc sống
đương đại ...................................................................................................................... 133
Tiểu kết Chương 4 ....................................................................................................... 154
KẾT LUẬN .............................................................................................................. 155
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NCKH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
LUẬN ÁN ................................................................................................................ 158
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................................... 159
PHỤ LỤC ................................................................................................................. 168
2
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt
Chữ viết đầy đủ
CTQG
CKCĐ
Chính trị quốc gia
Cố kết cộng đồng
ĐHQG
Đại học Quốc gia
Gs
Giáo sư
KHXH
Khoa học xã hội
Nxb
NTTD
PGS
Nhà xuất bản
Nghệ thuật trình diễn
Phó giáo sư
Tp
Thành phố
tr.
Trang
UNESCO
Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc
VHDL
Văn hóa du lịch
VHDT
Văn hóa dân tộc
VHNT
Văn hóa Nghệ thuật
VHTT
Văn hóa thông tin
VHTTDL
Văn hóa Thể thao và Du lịch