TRẦN LỆ LINH - LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC - NĂM 2025
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ
ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRẦN LỆ LINH
KHẢO SÁT ẢNH HƯỞNG CỦA PHƠI NHIỄM
Ô NHIỄM KHÔNG K LÊN TRẺ BỊ HEN
QUA DIỆN TÍCH CARBON TRONG ĐÀM,
IL-8, TNF-α và IFN- α
LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2026
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ
ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRẦN LỆ LINH
KHẢO SÁT ẢNH HƯỞNG CỦA PHƠI NHIỄM
Ô NHIỄM KHÔNG K LÊN TRẺ BỊ HEN
QUA DIỆN TÍCH CARBON TRONG ĐÀM,
IL-8, TNF-α và IFN- α
NGÀNH: KHOA HỌC Y SINH
MÃ SỐ: 9720101
LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
1. PGS.TS. ĐỖ ĐỨC MINH
2. GS.TS. PHẠM LÊ AN
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2026
i
LỜI CM ƠN
Tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các Thầy hướng dẫn:
Thầy PGS.TS. Đỗ Đức Minh
Thầy GS.TS. Phạm Lê An
Sự chỉ dẫn hỗ trợ của các Thầy đã giúp i thể hoàn thành được công
trình nghiên cứu.
Tôi xin chân thành cảm ơn Quý Thầy trong Ban Giám Hiệu Đại học Y
Dược TP.HCM, Ban Chủ Nhiệm trường Y và Phòng Sau Đại học, Bộ môn Sinh lý
Sinh bệnh Miễn dịch đã tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình
học tập, thực hiện và bảo vệ luận án.
Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến Tiến Sĩ Lê Huỳnh Thị Cẩm Hồng và Giáo
Peter Sly cùng các cộng sự từ Trường Đại Học Queensland, Úc về những hợp tác và
hỗ trợ ý ởng; cảm ơn Tiến Norrice Liu Giáo Jonathan Grigg từ Đại học
Queen Mary, London, ơng quốc Anh, đã hỗ trợ đào tạo kỹ thuật về phân tích
carbon trong đàm. Và, tôi xin ghi nhận sự đóng góp của Trung Tâm Y Sinh Học Phân
Tử, trường Đại học Y Dược TP.HCM trong việc xử lý mẫu trong nghiên cứu.
Hơn nữa, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến những người tham gia trong
nghiên cứu, bao gồm các em học sinh, gia đình, giáo viên, nhà trường, nhân viên y tế
tại cơ sở y tế đã tự nguyện tham gia và hỗ trợ.
Nếu không có sự hỗ trợ, động viên từ các Thầy và mọi người, nghiên cứu này
đã không thể thực hiện được. Xin gửi lời cảm ơn chân thành đến tất cả các Thầy Cô,
gia đình, đồng nghiệp và những cộng tác viên vì những đóng góp to lớn.
TP. Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 01 năm 2026
Tác giả
Trần Lệ Linh
ii
LỜI CAM ĐOAN
Tôi tên Trần Lệ Linh, là nghiên cứu sinh ngành Khoa Học Y Sinh Sinh
Lý, khóa 2021 2024, xin cam đoan:
(1)
Luận án do chính bản thân tôi thực hiện, dưới sự hướng dẫn khoa học
của PGS.TS. Đỗ Đức Minh và GS.TS. Phạm Lê An, không do người khác làm thay;
(2)
Các tài liệu tham khảo được tôi xem xét, chọn lọc kỹ ỡng, trích dẫn
và liệt kê tài liệu tham khảo đầy đủ;
(3)
Kết quả trình bày trong luận án được hoàn thành dựa trên các kết quả
nghiên cứu của bản thân tôi và các kết quả của nghiên cứu này chưa được dùng cho
bất cứ đề tài cùng cấp nào khác.
Tôi xin cam kết luận án này được hoàn thành dựa trên một phần kết quả trong
khuôn khổ của dự án “Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của việc đeo khẩu trang đến việc
giảm thiểu phơi nhiễm ô nhiễm không khí khi tham gia giao thông cải thiện sức
khỏe hô hấp ở trẻ em” do Thầy Hướng Dẫn GS.TS. Phạm Lê An là chủ nhiệm đề tài,
dự án được tài trợ bởi Quỹ Phát triển Khoa học Công nghệ Quốc gia (NAFOSTED)
Hội đồng Nghiên cứu Y tế Sức khỏe Quốc gia Úc (NHMRC) số 108.03
2018.04. Dự án quyền sử dụng kết quả của luận án này để phục vụ cho mục tiêu
báo cáo của dự án.
Người hướng dẫn 1
Đỗ Đức Minh
TP. Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 01 năm 2026
Tác giả thực hiện
Trần Lệ Linh
Người hướng dẫn 2
Phạm Lê An
iii
MỤC LỤC
LỜI CM ƠN ............................................................................................................. i
LỜI CAM ĐOAN ..................................................................................................... ii
DANH MC CH VIT TT VÀ THUT NG ANH-VIT ............................. vi
DANH MC CÁC BNG ..................................................................................... vii
DANH MC CÁC HÌNH ......................................................................................... ix
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ VÀ BIU Đ ................................................................ x
ĐẶT VN Đ ........................................................................................................... 1
Chương 1. TNG QUAN TÀI LIU ..................................................................... 4
1.1 Một số khái niệm và tình hình về ô nhiễm không khí ......................................... 4
1.2 Phân loại ô nhiễm không khí................................................................................ 5
1.3 Các thông số dùng để đánh giá ô nhiễm .............................................................. 6
1.4 Tác động của ô nhiễm không khí lên hệ hô hấp .................................................. 9
1.5 Các phương pháp đánh giá phơi nhiễm ô nhiễm không khí .............................. 10
1.6 Một s khái niệm về cytokine ............................................................................ 12
1.7 Tổng quan về hen ............................................................................................... 15
1.8 Các nghiên cứu tương tự trên thế giới và tại Việt Nam ..................................... 19
Chương 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ...................... 28
2.1 Thiết kế nghiên cứu ............................................................................................ 28
2.2 Đối ng nghiên cứu ........................................................................................ 28
2.3 Thời gian và địa điểm nghiên cứu ...................................................................... 28
2.4 Cỡ mu nghiên cứu ............................................................................................ 28
2.5 Xác định các biến số độc lập và phụ thuộc ........................................................ 32
2.6 Phương pháp, công cụ đo lường, thu thập số liệu .............................................. 43
2.7 Quy trình nghiên cứu ......................................................................................... 54
2.8 Phương pháp phân tích dữ liệu .......................................................................... 56
2.9 Đạo đức trong nghiên cứu .................................................................................. 59
Chương 3. KT QU NGHIÊN CU ................................................................. 60
3.1 Mối liên quan giữa các yếu tố phơi nhiễm ô nhiễm không khí trong nhà và ngoài