Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu hóa học, hoạt tính sinh học của loài Elsholtzia winitiana Craib. và xây dựng chỉ tiêu hóa lý đặc trưng cho sản phẩm Mật ong Bạc hà Hà Giang

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và nhu cầu ngày càng tăng về xác thực nguồn gốc sản phẩm tự nhiên, việc đảm bảo tính xác thực và chất lượng của các đặc sản địa phương trở nên cấp thiết. Cao nguyên đá Đồng Văn ở Hà Giang, Việt Nam, nổi tiếng với đa dạng sinh học và sản phẩm “mật ong bạc hà Hà Giang” độc đáo. Loại mật ong này được tạo ra chủ yếu từ loài cây Elsholtzia winitiana Craib., một nguồn mật hoa đặc hữu mang lại những đặc tính quý giá. Tuy nhiên, thách thức về gian lận thương mại và thiếu cơ chế kiểm chứng đáng tin cậy đã làm giảm niềm tin thị trường. Nghiên cứu này nhằm mục đích lấp đầy khoảng trống đó bằng cách đi sâu vào hóa học và hoạt tính sinh học của E. winitiana cũng như xây dựng các chỉ tiêu hóa lý đặc trưng, từ đó nâng cao giá trị và bảo vệ thương hiệu cho sản phẩm mật ong đặc sản này.

Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực hóa học tự nhiên, dược học, khoa học thực phẩm và công nghệ phân tích; các nhà quản lý chất lượng, thương hiệu sản phẩm địa lý; và các nhà sản xuất mật ong đặc sản.

Luận án này thực hiện nghiên cứu toàn diện về hóa học và hoạt tính sinh học của loài Elsholtzia winitiana Craib. – cây nguồn mật chính của “mật ong bạc hà Hà Giang” nổi tiếng. Nhận thấy sự thiếu hụt các phương pháp xác thực nguồn gốc đáng tin cậy cho các sản phẩm đặc sản, nghiên cứu đã đặt ra mục tiêu xây dựng một khung phân tích tích hợp để đảm bảo chất lượng và chống gian lận. Phương pháp tiếp cận bao gồm việc phân tích chiết xuất tinh dầu từ các bộ phận hoa và thân-lá của E. winitiana để xác định thành phần hóa học và đánh giá các hoạt tính sinh học tiềm năng như chống oxy hóa, kháng khuẩn và độc tế bào. Đồng thời, luận án tập trung vào việc thiết lập các chỉ tiêu hóa lý đặc trưng cho mật ong bạc hà Hà Giang thông qua việc xác định mối liên hệ chỉ dấu hóa học giữa cây nguồn mật và sản phẩm mật ong. Các kỹ thuật tiên tiến như HS-SPME/GC-MS, phổ Raman và TLC/HPTLC đã được tích hợp để tạo ra hồ sơ hóa học đặc trưng, thiết lập ma trận marker cây – mật ong và chuẩn hóa các tiêu chí thẩm định phương pháp. Kết quả không chỉ cung cấp cơ sở khoa học vững chắc về tiềm năng khai thác của E. winitiana trong y dược và mỹ phẩm, mà còn đề xuất một quy trình chuẩn (SOP) đáng tin cậy cho việc kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và quản lý chỉ dẫn địa lý, góp phần nâng cao giá trị thương mại và niềm tin của người tiêu dùng đối với “mật ong bạc hà Hà Giang”.