Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase, xanthine oxidase của cây rau đắng đất (Glinus oppositifolius (L.) A. DC.), họ Rau đắng đất (Molluginaceae)

Bệnh Gout và Đái tháo đường là những vấn đề sức khỏe toàn cầu đáng báo động, với Gout liên quan đến tăng acid uric máu do hoạt động quá mức của enzyme xanthine oxidase (XO), và Đái tháo đường týp 2 đặc trưng bởi rối loạn chuyển hóa glucose liên quan đến enzyme α-glucosidase. Việc tìm kiếm các phương pháp điều trị mới, đặc biệt từ nguồn gốc tự nhiên, ngày càng trở nên cấp thiết do hiệu quả đa dạng và ít tác dụng phụ. Cây Rau đắng đất (Glinus oppositifolius), một dược liệu phổ biến, đã được ghi nhận có nhiều hoạt tính sinh học nhưng dữ liệu về khả năng ức chế enzyme XO và α-glucosidase còn hạn chế. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu đánh giá thành phần hóa học và hoạt tính ức chế của cây Rau đắng đất đối với hai enzyme quan trọng này, từ đó cung cấp cơ sở khoa học và tiềm năng ứng dụng trong điều trị các bệnh trên.

Các nhà khoa học, nghiên cứu sinh, và chuyên gia trong lĩnh vực hóa dược, dược lý, hóa học các hợp chất tự nhiên, và y học cổ truyền quan tâm đến tiềm năng điều trị bệnh đái tháo đường và gout từ dược liệu.

Luận án tập trung vào nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của cây Rau đắng đất (Glinus oppositifolius) trong việc ức chế enzyme α-glucosidase và xanthine oxidase, hai đích phân tử quan trọng trong điều trị Đái tháo đường týp 2 và Gout. Công trình được thúc đẩy bởi sự cấp thiết tìm kiếm các hợp chất tự nhiên an toàn và hiệu quả hơn. Mục tiêu chính là đánh giá tác động ức chế của các cao chiết và hợp chất phân lập, xác định cấu trúc hóa học của chúng, và dự đoán cơ chế tác dụng thông qua dược lý mạng và docking phân tử. Về phương pháp, phần trên mặt đất của cây Rau đắng đất thu hái tại Tây Ninh được chiết xuất bằng cồn 70% và sau đó được phân tách thành các phân đoạn bằng phương pháp chiết phân bố. Từ các phân đoạn có hoạt tính, nhiều hợp chất đã được phân lập và tinh chế bằng sắc ký cột đa dạng (silica gel, Sephadex LH-20, C-18). Cấu trúc của các hợp chất tinh khiết được xác định chi tiết bằng các kỹ thuật phổ hiện đại như MS, NMR, IR và UV. Hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase được đánh giá in vitro bằng phương pháp quang phổ, sử dụng p-nitrophenyl-α-D-glucopyranoside làm cơ chất. Kết quả của luận án hứa hẹn sẽ làm sáng tỏ các hợp chất tự nhiên có hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase và xanthine oxidase từ Rau đắng đất, cung cấp các dẫn chất tiềm năng cho việc phát triển thuốc mới. Ứng dụng dược lý mạng và docking phân tử sẽ giúp hiểu rõ hơn về cơ chế đa mục tiêu của các hợp chất này, mở ra hướng đi mới trong việc nâng cao giá trị sử dụng của dược liệu truyền thống Việt Nam trong điều trị các bệnh chuyển hóa phức tạp như Đái tháo đường và Gout, đồng thời đóng góp vào kho tàng tri thức về cây thuốc bản địa.