Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase, xanthine oxidase của cây rau đắng đất (Glinus oppositifolius (L.) A. DC.), họ Rau đắng đất (Molluginaceae)

Trong bối cảnh tỷ lệ mắc bệnh đái tháo đường týp 2 và gout ngày càng gia tăng trên toàn cầu, việc tìm kiếm các giải pháp điều trị hiệu quả từ các nguồn tự nhiên là hết sức quan trọng. Cây rau đắng đất (Glinus oppositifolius), một loài dược liệu phổ biến ở Việt Nam, đã được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền nhưng tiềm năng ức chế enzyme alpha-glucosidase và xanthine oxidase cùng cơ chế tác dụng phức tạp của nó chưa được làm rõ. Nghiên cứu này nhằm mục đích khảo sát thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của rau đắng đất, đồng thời ứng dụng phương pháp dược lý mạng để làm sáng tỏ cơ chế tác dụng, từ đó cung cấp cơ sở khoa học vững chắc cho việc khai thác và phát triển các sản phẩm trị liệu từ cây thuốc này.

Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực hóa dược, dược lý học, hóa học tự nhiên, y học cổ truyền, và các chuyên gia quan tâm đến phát triển thuốc từ dược liệu.

Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu toàn diện thành phần hóa học và hoạt tính ức chế enzyme của cây rau đắng đất (Glinus oppositifolius) đối với alpha-glucosidase và xanthine oxidase, các enzyme then chốt trong bệnh sinh đái tháo đường týp 2 và gout. Nghiên cứu đã thực hiện quy trình chiết xuất, phân lập và xác định cấu trúc của nhiều hợp chất từ cây rau đắng đất, bao gồm một số hợp chất mới và các hợp chất lần đầu tiên được phân lập từ loài này. Kết quả thử nghiệm in vitro cho thấy các cao phân đoạn và hợp chất tinh khiết biểu hiện hoạt tính ức chế đáng kể đối với cả hai enzyme mục tiêu, với một số hợp chất như G-6, G-11 và G-20 cho thấy hoạt tính ức chế alpha-glucosidase mạnh, và G-17 ức chế xanthine oxidase. Đặc biệt, luận án đã tiên phong ứng dụng dược lý mạng và docking phân tử để dự đoán và làm sáng tỏ cơ chế tác dụng đa đích của rau đắng đất trong điều trị đái tháo đường týp 2 và gout. Phân tích này chỉ ra rằng rau đắng đất có thể tác động thông qua nhiều con đường sinh học, bao gồm giảm đề kháng insulin, chống viêm, chống oxy hóa và giảm acid uric, thông qua các hoạt chất quan trọng như 3-oxo-olean-12-ene-28,30-dioic acid, các flavonoid và acid trans-ferulic. Những phát hiện này không chỉ cung cấp bằng chứng khoa học cho việc sử dụng truyền thống của rau đắng đất mà còn mở ra tiềm năng phát triển các tác nhân trị liệu mới từ nguồn tự nhiên, đóng góp vào kho tàng dược liệu Việt Nam.