VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
NGUYỄN ANH DŨNG
THU HÚT ODA CỦA VIỆT NAM
TRONG BỐI CẢNH MỚI
Ngành: Kinh tế quốc tế
Mã số: 9 31 01 06
LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. PGS.TS. Cù Chí Lợi
2. TS. Nguyễn Thị Thu Hà
Hà Nội - 2025
ii
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi, các số
liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng
được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tác giả luận án
Nguyễn Anh Dũng
iii
LỜI CẢM ƠN
Trước tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và chân thành nhất tới PGS.TS.
Cù Chí Lợi, người thầy đã tận tình hướng dẫn, định hướng khoa học, truyền cảm hứng
nghiên cứu và luôn đồng hành, động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án.
Những góp ý sắc sảo và sự nghiêm khắc trong học thuật của Thầy chính là nền tảng
giúp tôi hoàn thiện luận án một cách nghiêm túc và có hệ thống.
Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn TS. Nguyễn Thị Thu Hà - người cô đã tận tình
hỗ trợ, tư vấn và chia sẻ những kinh nghiệm quý báu trong suốt quá trình nghiên cứu.
Sự khích lệ và chỉ dẫn từ Cô là nguồn động lực to lớn giúp tôi vượt qua những khó
khăn trong hành trình học tập và hoàn thiện luận án này.
Tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc tới Học viện Khoa học Xã hội Việt Nam, cùng
các thầy cô trong khoa Kinh tế Quốc tế và các đơn vị liên quan đã tạo điều kiện thuận
lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và bảo vệ luận án.
Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã luôn
đồng hành, ủng hộ và chia sẻ cùng tôi trong suốt chặng đường nghiên cứu đầy thử
thách nhưng cũng rất đáng nhớ này.
Hà Nội, ngày ... tháng ... năm
Tác giả luận án
Nguyễn Anh Dũng
iv
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ
TÀI LUẬN ÁN ......................................................................................................... 11
1.1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án .................................. 11
1.1.1 Các nghiên cứu về sự hình thành của ODA ............................................ 11
1.1.2 Các nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút ODA ................. 13
1.1.3 Các nghiên cứu về vai trò của ODA đối với các nước tiếp nhận ............ 15
1.1.4 Các nghiên cứu về tình hình thu hút ODA của một số nước trên thế giới
và của Việt Nam ........................................................................................................ 20
1.1.5 Các nghiên cứu về thu hút ODA và ngừng thu hút ODA của Việt Nam
trong bối cảnh mới .................................................................................................... 25
1.2. Đánh giá khoảng trống của các công trình nghiên cứu và hướng tiếp cận
nghiên cứu của luận án ........................................................................................... 28
1.2.1 Đánh giá khoảng trống của các công trình nghiên cứu .......................... 28
1.2.2 Hướng tiếp cận nghiên cứu của luận án ................................................. 30
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 ......................................................................................... 31
CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THU HÚT ODA TRONG
BỐI CẢNH MỚI ..................................................................................................... 33
2.1. Các khái niệm liên quan đến thu hút ODA trong bối cảnh mới ............. 33
2.1.1 Khái niệm ODA ....................................................................................... 33
2.1.2 Khái niệm thu hút ODA ........................................................................... 35
2.1.3 Khái niệm bối cảnh mới .......................................................................... 36
2.1.4 Khái niệm thu hút ODA trong bối cảnh mới ........................................... 37
2.1.5 Khái niệm ngừng thu hút ODA ................................................................ 37
2.2. Vai trò của thu hút ODA và sự cần thiết của thu hút ODA trong bối cảnh
mới .......................................................................................................................... 38
2.2.1 Vai trò của thu hút ODA đối với sự phát triển của nước tiếp nhận trong
bối cảnh mới .............................................................................................................. 38
2.2.2 Sự cần thiết của việc thu hút ODA đối với các nước tiếp nhận trong bối
cảnh mới .................................................................................................................... 40
v
2.2.3 Mặt trái của thu hút ODA đối với nước tiếp nhận trong bối cảnh mới .. 43
2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc thu hút ODA ......................................... 47
2.3.1 Các nhân tố trong nước ........................................................................... 47
2.3.2 Các nhân tố ngoài nước .......................................................................... 50
2.4. Các tiêu chí đánh giá mức độ thu hút ODA và mức độ ngừng thu hút
ODA. ......................................................................................................................... 53
2.4.1 Các tiêu chí đánh giá mức độ thu hút ODA ............................................ 53
2.4.2 Các tiêu chí đánh giá mức độ ngừng thu hút ODA ................................. 57
2.5. Kinh nghiệm thu hút ODA ở một số nước và bài học cho Việt Nam ...... 59
2.5.1 Kinh nghiệm thu hút ODA của một số nước ........................................... 59
2.5.2 Bài học cho Việt Nam từ kinh nghiệm của các nước .............................. 66
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 ......................................................................................... 71
CHƯƠNG 3. THỰC TRẠNG THU HÚT ODA CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI
CẢNH MỚI .............................................................................................................. 73
3.1. Khung pháp lý và chính sách thu hút ODA của Việt Nam giai đoạn 2010-
2024 .......................................................................................................................... 74
3.1.1 Khung pháp lý quy định thu hút ODA của Việt Nam .............................. 74
3.1.2 Quan điểm thu hút ODA của Việt Nam ................................................... 75
3.1.3 Định hướng thu hút ODA của Việt Nam ................................................. 77
3.2. Thực trạng thu hút ODA của Việt Nam trong bối cảnh mới giai đoạn
2010-2024.................................................................................................................. 78
3.2.1 Khái quát tình hình thu hút ODA của Việt Nam giai đoạn trước 2010 (từ
1993 đến 2009) .......................................................................................................... 78
3.2.2 Tình hình thu hút ODA của Việt Nam trong bối cảnh mới giai đoạn 2010-
2024 ........................................................................................................................... 82
3.2.3 Sự khác biệt giữa thu hút ODA của Việt Nam trong giai đoạn 1993-2009
và bối cảnh mới 2010-2025 ....................................................................................... 96
3.2.4 Một số đóng góp của thu hút ODA đối với sự phát triển kinh tế - xã hội
của Việt Nam ........................................................................................................... 100
3.3. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút ODA của Việt Nam trong
bối cảnh mới giai đoạn 2010-2024 ....................................................................... 104