B GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TO VIN HÀN LÂM KHOA HC
VÀ CÔNG NGH VIT NAM
HC VIN KHOA HC VÀ CÔNG NGH
-------------------------------------
TRNH MINH VIT
NGHN CU X LÝ AMONI NNG Đ CAO TRONG NƯC
THI BNG THIT B LI M HIỆU NĂNG CAO HP2R
(HIGH-PERFORMANCE ROTATING REACTOR)
Chuyên ngành: K thuật môi trường
Mã s: 9 52 03 20
TÓM TT LUN ÁN TIẾN SĨ K THUẬT MÔI TRƯỜNG
Hà Ni 2025
Công trình đưc hoàn thành ti: Hc vin Khoa hc và Công ngh -
Vin Hàn lâm Khoa hc và Công ngh Vit Nam
Người hướng dn khoa học 1: PGS.TS. Đỗ Văn Mạnh
Người hướng dn khoa hc 2: TS. Ngô Thanh Long
Phn bin 1: …………………….……
Phn biện 2: ………………………….
Phn biện 3: ………………………….
Lun án s được bo v trước Hội đồng chm lun án tiến sĩ, họp ti
Hc vin Khoa hc và Công ngh - Vin Hàn lâm Khoa hc và Công
ngh Vit Nam vào hồi … giờ ..’, ngày … tháng … năm 202….
Có th tìm hiu lun án ti:
- Thư viện Hc vin Khoa hc và Công ngh
- Thư viện Quc gia Vit Nam
1
M ĐẦU
1. Tính cp thiết ca lun án
Amoni là cht ô nhim ph biến và khó x trong nước thi t
công nghip, nông nghip và x lý cht thi rắn, đặc bit c thi
chăn nuôi c r c bãi chôn lp. Nhiu công ngh đã được nghiên
cu áp dụng như sinh học, keo t hóa hc, hp phụ, trao đi ion,
màng lọc stripping. Tuy nhiên, đa số ch hiu qu khi nồng độ
amoni < 200 mg/L. nồng độ cao, hiu sut x, kh năng vận hành
tính kinh tế đều gim mnh. Quá trình sinh hc b ảnh ng do
mt cân bng C/N, gây c chế vi sinh vt. Hp ph và trao đổi ion đòi
hi thay vt liệu thường xuyên, làm tăng chi phí. Keo t hóa hc tiêu
tn nhiu hóa cht, phát sinh bùn th cp. Màng lc yêu cu h module
ln, chi phí cao gặp khó khăn xử dòng đặc. Stripping, da trên
vic tách NH3 bằng điều chnh pH và nhiệt độ, phù hợp hơn với nước
thải giàu amoni. Tuy nhiên, để đạt hiu sut cao công sut ln, thiết
b truyn thng cần kích thước ln hoc nhiu tháp song song, làm
tăng chi phí và chiếm din tích.
Nguyên lý lực ly tâm cường độ cao (HiGee) đã được ng dng
để tăng tốc độ truyn khi, gim th tích thiết b, rút ngn thi gian
lưu nâng cao hiu qu x lý. Thiết b HiGee gii pháp thay thế
tiềm năng cho tháp stripping truyền thng, khc phc hn chế v kích
thước, chi phí và hiu sut. Nghiên cứu này đánh g quá trình
stripping amoni bng thiết b phn ng hiu năng cao dạng quay (High
Performance Rotating Reactor HP2R), ng dng nguyên lý HiGee,
đối vi ba loại nước thi: mô phỏng, chăn nuôi và nước r rác. Các thí
nghim tp trung kho sát ảnh ng ca tốc độ ly tâm, lưu lượng k
(QG), lưu lượng nước (QL), pH nhiệt độ, đồng thi tính toán h s
2
truyn khi (KLa) hiu sut stripping (η) để xây dng hình d
đoán. Nghiên cứu cũng đánh giá khả năng thu hồi NH3N sau
stripping, hướng ti phát trin quy trình x thu hồi theo định
hướng kinh tế tun hoàn và bn vng.
2. Mc tiêu nghiên cu ca lun án
- Khảo sát và đánh gmột s yếu t ảnh hưởng ti quá trình stripping
và thu hi NH3-N nồng độ cao t nước thi s dng thiết b HP2R.
- Chuẩn hóa được điều kin vn hành thiết b HP2R trong xvà thu
hi amoni nồng độ cao t c thải. Đề xut h thng công ngh để
ng dng trong x nước thi và thu hi vt chất theo hướng kinh
tế tun hoàn.
3. Các ni dung nghiên cu chính ca lun án
- Kho sát các yếu t ảnh hưởng ca quá trình stripping amoni bng thiết
b HP2R t c thi mô phỏng, nước thải chăn nuôi và nước r rác.
- Tính toán hiu sut stripping, h s chuyn khi tng quát pha lng và
tính toán hình d đoán hiu qu stripping amoni bng thiết b HP2R.
- Th nghim x kết hp thu hi amoni t c thi phng
nước r rác bng thiết b HP2R.
- Tính toán hiu sut stripping, hiu sut thu hi amoni hình
động hc ca quá trình x lý kết hp thu hi amoni t nước thi
phỏng và nước r rác bng thiết b HP2R
- Tính toán bộ hiu qu kinh tế - k thuật và đề xut mô hình ng
dng ca nguyên lý tiếp xúc ly tâm trong x lý và thu hi amoni trong
nước thi quy mô thc tế
3
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN
1.1. Tng quan v amoni trong nước thi
1.1.1. Tng quan v amoni/amoniac
Tng quan v amoni/amoniac (NH4+/NH3), vai trò đặc tính
hóa lý, cũng như sự phân b trong chu trình sinh địa hóa nitơ. Nội
dung cũng trình bày các yếu t ảnh hưởng đến cân bằng NH₄⁺/NH₃,
tác động của chúng đến môi trường và sc khe.
1.1.2. Amoni trong nước thi
Khái quát đặc tính, vai trò và cơ chế cân bng NH4+/NH3 trong
môi trường nưc; các yếu t ảnh hưởng và tác đng ti sinh thái, sc
khỏe. Đồng thi, trình bày tính cht ô nhim amoni trong nước thi t
nông nghip và bãi chôn lp.
1.1.3. Tác hi của amoni trong môi trường nước
NH4+ gây tác động tiêu cc ti h thy sinh, sc khe con người
chất lưng nguồn nước thông qua đc tính trc tiếp, hiện tưng phú
ng và nguy hình thành nitrosamine gây ung t.
1.2. Các công ngh x lý amoni trong nước thi
1.2.1. X lý sinh hc
Ưu điểm của các phương pháp sinh học là chi phí x lý thp do
ch yếu da vào kh năng phân hu ca các vi sinh vt. Tuy nhiên,
hn chế của phương pháp này thời gian nuôi cy dài, thời gian lưu
đáng kể, và nhy cm vi s thay đổi ca nhiệt độ, nồng độ cht thi
đầu vào và t l C/N trong nước thi.
1.2.2. Kết ta hoá hc
Kết ta struvite hiu sut x NH4+ cao, din ra nhanh, ổn định
và cho phép thu hi N, P dưới dng phân n nh chậm. Phương pháp
hoạt động tt pH trung tínhkim nh, ít b nh hưởng bởi MgO
nhưng phụ thuc nhiu vào t l mol N:P nồng độ PO43- trong c
thi. S hin din ca Ca2+ hoc thiếu P làm giảm đáng k hiu qu.