Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính kháng viêm in vitro của hai loài Aglaia odorata và Aphanamixis polystachya, họ Xoan (Meliaceae)

Trong bối cảnh toàn cầu ngày càng gia tăng các bệnh lý phức tạp như ung thư, viêm mạn tính và kháng thuốc kháng sinh, nhu cầu tìm kiếm các hợp chất tự nhiên có hoạt tính sinh học mạnh mẽ trở nên cấp thiết. Việt Nam, với sự đa dạng sinh học phong phú, là kho tàng dược liệu tiềm năng nhưng chưa được khai thác đầy đủ. Họ Xoan (Meliaceae), đặc biệt là các chi Aglaia và Aphanamixis, nổi bật với sự phong phú của các hợp chất thứ cấp như triterpenoid và flavagline, đã được sử dụng trong y học cổ truyền và cho thấy hoạt tính sinh học mạnh. Tuy nhiên, các nghiên cứu về thành phần hóa học và hoạt tính kháng viêm của các loài này tại Việt Nam còn rời rạc. Luận án này nhằm bổ sung cơ sở khoa học về hai loài Aglaia odorata và Aphanamixis polystachya, góp phần vào việc phát triển thuốc từ thiên nhiên.

Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực hóa học các hợp chất thiên nhiên, dược liệu học, hóa dược, dược lý học, và các sinh viên sau đại học quan tâm đến dược phẩm nguồn gốc thực vật và hoạt tính sinh học.

Nghiên cứu này tập trung vào việc khám phá thành phần hóa học và đánh giá hoạt tính kháng viêm in vitro của hai loài thực vật tiềm năng thuộc họ Xoan (Meliaceae) là Aglaia odorata và Aphanamixis polystachya, thu hái tại Việt Nam. Bối cảnh nghiên cứu được đặt trong thực tiễn y học hiện đại đối mặt với nhiều thách thức, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khai thác các hợp chất tự nhiên. Luận án thực hiện phân lập các hợp chất chính từ cả hai loài, sau đó xác định cấu trúc hóa học của chúng một cách chi tiết bằng các phương pháp vật lý hiện đại như phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR), khối phổ phân giải cao (HR-ESI-MS), và phổ lưỡng sắc tròn điện tử (ECD) để xác định cấu hình tuyệt đối. Đặc biệt, hoạt tính kháng viêm của các hợp chất phân lập được đánh giá toàn diện thông qua khả năng ức chế sự sản sinh nitric oxide (NO) trên dòng tế bào RAW264.7, cũng như khả năng ức chế các cytokine tiền viêm quan trọng như IL-6 và TNF-α, và biểu hiện iNOS. Kết quả từ nghiên cứu này không chỉ làm phong phú thêm kho tàng tri thức về các hợp chất thiên nhiên từ hệ thực vật Việt Nam mà còn mở ra những cơ hội ứng dụng mới trong phát triển dược phẩm có nguồn gốc tự nhiên, đặc biệt là các thuốc kháng viêm mới.