Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu phân tích và bước đầu đánh giá sự phát thải dioxin tại một số làng nghề tái chế kim loại ở tỉnh Bắc Ninh

Ô nhiễm các chất hữu cơ bền vững như dioxin/furan là mối quan tâm môi trường cấp bách toàn cầu do độc tính cao, khả năng tích lũy sinh học và bền vững trong môi trường. Đặc biệt, tại Việt Nam, các làng nghề tái chế kim loại truyền thống, với công nghệ sản xuất thô sơ, được xác định là nguồn tiềm ẩn phát thải dioxin/furan đáng kể. Tuy nhiên, các báo cáo môi trường trước đây thường chưa đề cập cụ thể đến vấn đề này ở các khu vực làng nghề. Nghiên cứu này nhằm mục đích phân tích và bước đầu đánh giá sự phát thải dioxin tại một số làng nghề tái chế kim loại ở tỉnh Bắc Ninh, góp phần lấp đầy khoảng trống dữ liệu quan trọng.

Các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, cán bộ quản lý môi trường và sinh viên sau đại học trong lĩnh vực hóa học phân tích, khoa học môi trường, và công nghệ môi trường, đặc biệt quan tâm đến ô nhiễm dioxin và quản lý chất thải tại các làng nghề truyền thống.

Luận án này tập trung vào việc nghiên cứu, phân tích và đánh giá sự phát thải dioxin/furan, một nhóm chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy và cực độc, tại các làng nghề tái chế kim loại ở tỉnh Bắc Ninh. Dựa trên thực trạng ô nhiễm môi trường và sự thiếu hụt dữ liệu cụ thể, nghiên cứu đã tối ưu hóa các điều kiện chiết tách dioxin/furan từ nhiều nền mẫu môi trường (đất, trầm tích, tro bay, tro đáy) bằng kỹ thuật chiết gia tốc dung môi (ASE) kết hợp với phương pháp định tính và định lượng chính xác trên thiết bị HRGC/HRMS. Các kết quả cho thấy kỹ thuật ASE không chỉ đảm bảo hiệu suất chiết cao mà còn vượt trội so với phương pháp Soxhlet truyền thống về hiệu quả “xanh” như tiết kiệm thời gian, dung môi và năng lượng. Nghiên cứu đã xác định hàm lượng và đặc điểm ô nhiễm dioxin/furan trong các mẫu thu thập, đồng thời đánh giá bước đầu rủi ro sinh thái tại các làng nghề chịu ảnh hưởng. Những phát hiện này cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học cần thiết cho việc ứng dụng công nghệ phân tích tiên tiến và hỗ trợ các nhà quản lý trong việc xây dựng biện pháp kiểm soát các chất ô nhiễm hữu cơ bền vững, bảo vệ môi trường, hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng dân cư tại các làng nghề truyền thống.