BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
HUỲNH THỊ DIỄM
TIỂU THUYẾT ĐƯƠNG ĐẠI ẤN ĐỘ
TỪ GÓC NHÌN SINH THÁI
LUẬN ÁN TIẾN SĨ
NGÔN NGỮ, VĂN HỌC VÀ VĂN HÓA NƯỚC NGOÀI
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - 2025
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
HUỲNH THỊ DIỄM
TIỂU THUYẾT ĐƯƠNG ĐẠI ẤN ĐỘ
TỪ GÓC NHÌN SINH THÁI
Chuyên ngành : Văn học Nước ngoài
Mã số : 9220242
LUẬN ÁN TIẾN SĨ
NGÔN NGỮ, VĂN HỌC VÀ VĂN HÓA NƯỚC NGOÀI
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
1. GS.TS. PHAN THỊ THU HIỀN
2. TS. PHAN THU VÂN
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - 2025
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các dữ liệu,
kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa từng công bố trong bất kỳ
công trình nghiên cứu nào khác.
Tác giả
Huỳnh Thị Diễm
MỤC LỤC
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các sơ đồ
DẪN NHẬP.................................................................................................................1
1. Lí do nghiên cứu......................................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu............................................................................................... 2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.............................................................................2
4. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu.................................................................4
5. Đóng góp của luận án.............................................................................................. 5
6. Bố cục của luận án...................................................................................................6
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN............................................ 8
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu.......................................................................... 8
1.1.1. Những công trình lí luận về phê bình sinh thái ......................................... 8
1.1.2. Những công trình nghiên cứu văn học sinh thái ......................................12
1.1.3. NhữngcôngtrìnhnghiêncứutiểuthuyếtđươngđạiẤnĐộtừgócnhìn sinhthái..... 14
1.1.4. Khoảng trống nghiên cứu và hướng triển khai luận án.......................... 17
1.2. Các khái niệm cơ bản.......................................................................................... 20
1.2.1. Sinh thái, văn học sinh thái và cảm quan sinh thái ................................. 20
1.2.2. Chủ đề và diễn ngôn.................................................................................23
1.2.3. Thi pháp học .............................................................................................27
1.3. Các lí thuyết nghiên cứu...................................................................................... 29
1.3.1. Phê bình sinh thái.....................................................................................30
1.3.2. Phân tích chủ đề và phân tích diễn ngôn .................................................33
Tiểu kết.......................................................................................................................37
CHƯƠNG 2. BỐI CẢNH CHO CẢM QUAN SINH THÁI TRONG
TIỂU THUYẾT ĐƯƠNG ĐẠI ẤN ĐỘ................................................................. 39
2.1. Đặc điểm môi trường tự nhiên của Ấn Độ............................................................ 39
2.1.1. Tính đa dạng.............................................................................................39
2.1.2. Sự kết hợp của những đối cực ..................................................................42
2.2. Nhữngnềntảngtriết-mỹvàtruyềnthốngsinhtháitrongvănhóa,vănhọcẤnĐộ..........44
2.2.1. Những nền tảng triết học - tôn giáo.........................................................44
2.2.2. Những nền tảng mỹ học ............................................................................48
2.2.3. Truyền thống văn học sinh thái từ Veda đến Tagore................................51
2.3. Những biến đổi về sinh thái và quan tâm sinh thái trong bối cảnh Ấn Độ
đương đại..................................................................................................................55
2.3.1. Những biến đổi trong bối cảnh hiện đại hóa và đô thị hóa.....................55
2.3.2. Những biến đổi xã hội và quá trình hội nhập toàn cầu...........................60
2.4. Quá trình hình thành, phát triển tiểu thuyết đương đại Ấn Độ và khái quát về đề
tài sinh thái................................................................................................................62
2.4.1. Quá trình hình thành, phát triển tiểu thuyết đương đại Ấn Độ...............62
2.4.2. Khái quát tiểu thuyết đương đại Ấn Độ về đề tài sinh thái..................... 65
Tiểu kết.......................................................................................................................67
CHƯƠNG 3. CẢM QUAN SINH THÁI TRONG TIỂU THUYẾT
ĐƯƠNG ĐẠI ẤN ĐỘ QUA HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT..................................69
3.1. Cảm quan sinh thái qua các loại hình nhân vật..................................................... 69
3.1.1. Nhân vật hủy diệt và tái tạo môi trường..................................................69
3.1.2. Nhân vật giác ngộ và bảo hộ thiên nhiên................................................ 84
3.1.3. Nhân vật phi nhân trong mối quan hệ giữa con người với
thiên nhiên................................................................................................ 90
3.2. Cảm quan sinh thái qua tương quan giữa các nhân vật.................................... 100
3.2.1. Tương quan về giới................................................................................ 100
3.2.2. Tương quan về thế hệ .............................................................................106
3.2.3. Tương quan về đẳng cấp........................................................................ 110
3.2.4. Tương quan về học vấn và địa vị xã hội ................................................ 114
3.3. Đặc điểm cảm quan sinh thái trong tiểu thuyết đương đại Ấn Độ qua hình
tượng nhân vật.........................................................................................................119
3.3.1. Tái định hình bản thể sinh thái...............................................................119
3.3.2. Phản kháng và đối thoại ........................................................................ 122
Tiểu kết.....................................................................................................................127
