BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
NGUYỄN NGỌC ĐAN GIAO
NHÂN VẬT TRẺ EM
TRONG TRUYỆN VIẾT CHO THIẾU NHI MIỀN NAM
GIAI ĐOẠN 1954 – 1975
LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ, VĂN HỌC
VÀ VĂN HÓA VIỆT NAM
Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2025
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
NGUYỄN NGỌC ĐAN GIAO
NHÂN VẬT TRẺ EM
TRONG TRUYỆN VIẾT CHO THIẾU NHI MIỀN NAM
GIAI ĐOẠN 1954 – 1975
NGÀNH: VĂN HỌC VIỆT NAM
MÃ SỐ: 9220121
LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ, VĂN HỌC
VÀ VĂN HÓA VIỆT NAM
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS BÙI THANH TRUYỀN
Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2025
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi. Tất cả nội dung
trình bày trong luận án là kết quả làm việc của tôi và chưa được công bố ở bất cứ
công trình nào.
Nghiên cứu sinh
Nguyễn Ngọc Đan Giao
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài ......................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu .............................................................................................. 3
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .......................................................................... 3
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................................. 5
5. Phương pháp nghiên cứu ........................................................................................ 5
6. Đóng góp mới của luận án ..................................................................................... 6
7. Cấu trúc của đề tài .................................................................................................. 7
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ HƯỚNG TIẾP
CẬN CỦA ĐỀ TÀI ................................................................................................... 8
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu .......................................................................... 8
1.1.1. Tình hình nghiên cứu về văn học thiếu nhi Việt Nam nói chung ..................... 9
1.1.2. Tình hình nghiên cứu về văn học thiếu nhi miền Nam giai đoạn 1954 - 1975
.............................................................................................................................. 12
1.1.3. Tình hình nghiên cứu về nhân vật trẻ em trong văn học thiếu nhi miền Nam
giai đoạn 1954 - 1975 ........................................................................................... 17
1.1.4. Đánh giá chung ........................................................................................... 21
1.2. Hướng tiếp cận của đề tài .................................................................................. 22
1.2.1. Hướng tiếp cận văn học sử ......................................................................... 22
1.2.2. Hướng tiếp cận thi pháp học ..................................................................... 22
1.2.3. Hướng tiếp cận xã hội học văn học ............................................................ 22
1.3. Khái lược về văn học thiếu nhi và nhân vật trẻ em ........................................... 23
1.3.1. Quan niệm về văn học thiếu nhi ................................................................. 23
1.3.2. Đặc trưng cơ bản của văn học thiếu nhi ..................................................... 27
1.3.3. Văn học thiếu nhi Việt Nam từ cái nhìn toàn cảnh ..................................... 28
1.3.4. Trẻ em và nhân vật trẻ em trong văn học ................................................... 35
* Tiểu kết .................................................................................................................. 39
CHƯƠNG 2. TRUYỆN VIẾT CHO THIẾU NHI MIỀN NAM GIAI ĐOẠN 1954
- 1975: DIỆN MẠO VÀ ĐẶC ĐIỂM .................................................................... 40
2.1. Bối cảnh của văn học thiếu nhi miền Nam giai đoạn 1954 – 1975 ................... 40
2.1.1. Bối cảnh văn hóa - xã hội ........................................................................... 40
2.1.2. Bối cảnh văn học ........................................................................................ 43
2.1.3. Quan niệm nghệ thuật và cảm hứng của của nhà văn ................................ 47
2.2. Diện mạo truyện viết cho thiếu nhi miền Nam giai đoạn 1954 – 1975 ............. 52
2.2.1. Những chặng đường phát triển ................................................................... 52
2.2.2. Đội ngũ sáng tác ......................................................................................... 57
2.2.3. Công chúng tiếp nhận ................................................................................. 61
2.2.4. Những bộ phận chính ................................................................................. 63
2.3. Đặc điểm của truyện viết cho thiếu nhi miền Nam giai đoạn 1954 – 1975 ...... 66
2.3.1. Đề tài đa dạng, phong phú .......................................................................... 66
2.3.2. Chất liệu hiện thực, tính thời sự được đề cao ............................................. 70
2.3.3. Lối viết gần gũi với trẻ thơ ......................................................................... 72
* Tiểu kết .................................................................................................................. 73
CHƯƠNG 3. NHÂN VẬT TRẺ EM TRONG TRUYỆN VIẾT CHO THIẾU NHI
MIỀN NAM GIAI ĐOẠN 1954 - 1975 NHÌN TỪ NỘI DUNG PHẢN ÁNH ... 75
