Luận văn Thạc sĩ: Ẩn dụ ý niệm về thời gian trong Thơ mới

Ẩn dụ ý niệm (ADYN) là một khái niệm trung tâm trong ngôn ngữ học tri nhận, không chỉ là biện pháp tu từ mà còn là phương thức tư duy cơ bản của con người, giúp hình dung và khái niệm hóa những ý niệm trừu tượng. Việc khám phá ADYN mở ra cánh cửa hiểu biết sâu sắc về thế giới tinh thần, trí tuệ và văn hóa. Phong trào Thơ mới (1932-1945) đánh dấu một bước chuyển mình mạnh mẽ trong tư duy và ngôn ngữ thi ca Việt Nam, với khao khát khẳng định cái "tôi" cá nhân. Dù Thơ mới đã được nghiên cứu rộng rãi, cách tiếp cận từ góc độ ngôn ngữ học tri nhận, đặc biệt là ẩn dụ ý niệm về thời gian, vẫn chưa được khai thác một cách hệ thống. Nghiên cứu này nhằm mục đích làm rõ cách thức các thi nhân trong phong trào Thơ mới đã kiến tạo và lý giải phạm trù thời gian, góp phần làm sâu sắc thêm sự hiểu biết về đặc trưng ngôn ngữ và tư duy nghệ thuật của họ.

Giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Ngôn ngữ học, Văn học Việt Nam và những người quan tâm đến phong trào Thơ mới dưới góc độ ngôn ngữ học tri nhận.

Luận văn này khám phá sâu sắc ẩn dụ ý niệm về thời gian trong phong trào Thơ mới (1932-1945), một mảng nghiên cứu chưa được khai thác toàn diện từ góc độ ngôn ngữ học tri nhận. Nghiên cứu tập trung vào việc nhận diện, miêu tả và giải thích các mô hình ẩn dụ ý niệm về thời gian có miền nguồn là con người (như THỜI GIAN LÀ KẺ HỦY DIỆT, THỜI GIAN LÀ CÔ GÁI ĐẸP, THỜI GIAN LÀ CON NGƯỜI BIẾT HÀNH ĐỘNG) và các sự vật, hiện tượng khác (bao gồm THỜI GIAN LÀ SÔNG NƯỚC, VẬT THỂ, LỬA, MÀU SẮC, SỰ CHUYỂN ĐỘNG, THỰC VẬT). Qua đó, luận văn làm rõ cách các nhà Thơ mới tri nhận và khái niệm hóa thời gian, phản ánh thế giới quan và tư tưởng nghệ thuật của họ. Về phương pháp luận, nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê và phân loại để định lượng tần suất và đặc điểm của các biểu thức ngôn ngữ. Phương pháp miêu tả được áp dụng để phân tích cấu trúc, miền nguồn, miền đích, ánh xạ, và cơ sở trải nghiệm của ẩn dụ ý niệm. Thủ pháp phân tích ý niệm được sử dụng để làm rõ bản chất và vai trò của ẩn dụ ý niệm trong tư duy. Đóng góp về mặt lý luận, nghiên cứu làm phong phú thêm hiểu biết về ý niệm, ẩn dụ ý niệm và phạm trù thời gian trong Thơ mới, đồng thời khẳng định tính liên ngành của quan hệ ngôn ngữ – tư duy – văn hóa. Về mặt thực tiễn, luận văn cung cấp một khảo sát hệ thống, giúp làm sáng tỏ quan niệm về thời gian của các thi nhân Thơ mới và có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho việc học tập ngôn ngữ học nói chung và ẩn dụ ý niệm nói riêng.