Luận văn Thạc sĩ: Các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam (Nguyễn Văn Triệu Phong)

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu ngày càng biến động và chịu tác động của nhiều cú sốc, các ngân hàng thương mại (NHTM) đóng vai trò then chốt trong việc duy trì ổn định hệ thống tài chính thông qua hoạt động cấp tín dụng. Tuy nhiên, hiệu quả và tính bền vững của chức năng này phụ thuộc đáng kể vào khả năng quản lý rủi ro tín dụng (RRTD). Thực tiễn tại Việt Nam cho thấy RRTD vẫn là một thách thức lớn, đặc biệt khi hệ thống ngân hàng phải đối mặt với các biến động vĩ mô như đại dịch Covid-19, dẫn đến gia tăng nợ xấu và dự phòng RRTD. Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về vấn đề này, vẫn tồn tại khoảng trống về sự thiếu thống nhất trong kết quả và việc chưa xem xét đầy đủ các yếu tố như sở hữu nhà nước hay tác động của cú sốc bên ngoài trong bối cảnh Việt Nam. Do đó, việc nhận diện và đánh giá một cách toàn diện các nhân tố ảnh hưởng đến RRTD tại các NHTM Việt Nam là hết sức cần thiết, mang ý nghĩa học thuật và thực tiễn sâu sắc cho công tác quản trị ngân hàng và điều hành chính sách.

Các nhà nghiên cứu, quản lý ngân hàng, nhà hoạch định chính sách trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng và sinh viên cao học quan tâm đến rủi ro tín dụng.

Luận văn nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng (RRTD) tại các ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam trong giai đoạn 2014–2024, một thời kỳ đầy biến động với những cú sốc kinh tế vĩ mô và sự phát triển của hệ thống ngân hàng. Dựa trên tổng hợp lý thuyết và các nghiên cứu trước đây, mô hình phân tích được xây dựng bao gồm các nhóm nhân tố nội tại ngân hàng như quy mô ngân hàng, tỷ suất sinh lời, tăng trưởng tín dụng (và bình phương của nó), tỷ lệ chi phí hoạt động, hệ số an toàn vốn, sở hữu nhà nước, cùng các yếu tố vĩ mô như tốc độ tăng trưởng kinh tế, tỷ lệ lạm phát và ảnh hưởng của đại dịch Covid-19. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng, phân tích dữ liệu bảng của 26 NHTM Việt Nam và áp dụng các mô hình hồi quy như Pooled OLS, FEM, REM, kết hợp FGLS để khắc phục các vấn đề vi phạm giả định. Kết quả thực nghiệm cho thấy quy mô ngân hàng và sở hữu nhà nước có mối quan hệ cùng chiều, làm gia tăng RRTD. Ngược lại, tỷ suất sinh lời và tỷ lệ chi phí hoạt động có tác động ngược chiều, giúp giảm rủi ro. Đáng chú ý, tăng trưởng tín dụng thể hiện mối quan hệ phi tuyến dạng chữ U với RRTD, ngụ ý rằng cả tăng trưởng quá thấp hoặc quá cao đều làm gia tăng mức độ rủi ro. Các yếu tố như hệ số an toàn vốn, tăng trưởng kinh tế, lạm phát và ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 không cho thấy ý nghĩa thống kê rõ ràng. Từ những phát hiện này, luận văn đề xuất các hàm ý chính sách quan trọng nhằm kiểm soát quy mô hoạt động, định hướng tăng trưởng tín dụng hợp lý, tăng cường giám sát, đặc biệt đối với các ngân hàng có vốn nhà nước, và nâng cao hiệu quả sinh lời cùng quản trị chi phí để hạn chế RRTD trong hệ thống ngân hàng Việt Nam.