Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o
Tr-êng §¹i häc Ngo¹i th-¬ng Hµ Néi
...............................................................................................................
Hoµng ThÞ Ph-¬ng Lan
chÝnh s¸ch, ph¸p luËt c¹nh tranh cña
c¸c n- íc - Bµi häc ®èi víi ViÖt Nam
Chuyªn ngµnh: KTTG&QHKTQT
M· sè: 60.31.07
LuËn v¨n th¹c sü kinh tÕ
Hà Nội - 2008
Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o
Tr-êng §¹i häc Ngo¹i th-¬ng Hµ Néi
..............................................................................................................
Hoµng ThÞ Ph-¬ng Lan
ChÝnh s¸ch, ph¸p luËt c¹nh tranh cña
c¸c n- íc - Bµi häc ®èi víi ViÖt Nam
Chuyªn ngµnh: KTTG&QHKTQT
M· sè: 60.31.07
LuËn v¨n th¹c sü kinh tÕ
Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: TS. T¨ng V¨n NghÜa
Hà Nội - 2008
1
môc lôc
Danh mục các chữ viết tắt…………………………………………………………1
Lời mở đầu ................................................................................................................. 2
Chương I: Tổng quan về cạnh tranh và chính sách, pháp luật cạnh tranh ........ 5
1.1. Khái niệm cạnh tranh ........................................................................................... 5
1.1.1. Khái niệm cạnh tranh .................................................................................... 5
1.1.2. Vai trò của cạnh tranh ................................................................................... 6
1.1.3. Các hình thức biểu hiện của cạnh tranh .......................................................... 8
1.1.3.1. Căn cứ vào tính chất và mức độ can thiệp của công quyền vào đời
sống kinh tế .......................................................................................................... 8
1.1.3.2. Căn cứ vào tính chất và mức độ biểu hiện ........................................... 9
1.1.3.3. Căn cứ vào mục đích, tính chất của các phương thức cạnh tranh ... 11
1.2. Sự phát triển của lý thuyết cạnh tranh ............................................................... 12
1.2.1. Lý luận cạnh tranh cổ điển .............................................................................. 12
1.2.1.1. Lý luận cạnh tranh của Adam Smith .................................................. 12
1.2.1.2. Lý luận cạnh tranh của John Stuart Mill ............................................ 15
1.2.1.3. Lý luận cạnh tranh của Karl Mark ...................................................... 16
1.2.1.4. Lý luận cạnh tranh của John Bates Clark ........................................... 18
1.2.1.5. Lý luận cạnh tranh theo trường phái Chicago ................................... 20
1.2.2. Lý luận cạnh tranh hiện đại ............................................................................. 23
1.2.2.1. Lý luận cạnh tranh hoàn hảo ............................................................... 23
1.2.2.2. Lý luận cạnh tranh của trường phái Áo .............................................. 24
1.2.2.3. Lý luận cạnh tranh tổ chức ngành ...................................................... 26
1.2.2.4. Lý luận lợi thế cạnh tranh quốc gia .................................................... 28
1.2.3. Những thay đổi của lý luận cạnh tranh trong điều kiện hiện nay ................. 30
1.2.3.1. Những thay đổi của lý luận cạnh tranh trong bối cảnh của các xu thế
phát triển kinh tế thế giới ngày nay .................................................................. 30
1.2.3.2. Thay đổi từ cạnh tranh dựa vào lợi thế đến cạnh tranh dựa vào quy
chế ...................................................................................................................... 31
2
1.2.3.3. Thay đổi từ cạnh tranh đối kháng sang cạnh tranh hợp tác .............. 32
1.3. Tổng quan về chính sách, pháp luật cạnh tranh ................................................. 33
1.3.1. Khái niệm chính sách, pháp luật cạnh tranh .................................................. 33
1.3.1.1. Khái niệm chính sách cạnh tranh ........................................................ 33
1.3.1.2. Khái niệm pháp luật cạnh tranh .......................................................... 35
1.3.2. Vai trò của chính sách, pháp luật cạnh tranh ................................................. 36
1.3.3. Những yêu cầu đặt ra trong xây dựng chính sách, pháp luật cạnh tranh ..... 38
Chương II: Thực trạng về chính sách, pháp luật cạnh tranh của các nước và
Việt Nam................................................................................................................... 40
2.1. Thực trạng về chính sách, pháp luật cạnh tranh của một số nước ..................... 40
2.1.1. Thực trạng về chính sách, pháp luật cạnh tranh của Pháp ............................ 40
2.1.2. Thực trạng về chính sách, pháp luật cạnh tranh của Canada ........................ 44
2.1.3. Thực trạng về chính sách, pháp luật cạnh tranh của Nhật Bản ..................... 48
2.2. Thực trạng về chính sách, pháp luật cạnh tranh của Việt Nam ......................... 54
2.2.1. Cạnh tranh trong lịch sử Việt Nam ................................................................. 54
2.2.1.1. Cạnh tranh trong giai đoạn trước năm 1986 ...................................... 54
2.2.1.2. Cạnh tranh trong giai đoạn từ năm 1986 - 2005 ................................ 57
2.2.2. Thực trạng về chính sách, pháp luật cạnh tranh của Việt Nam hiện nay ..... 62
2.2.2.1. Tổng quan về thực trạng chính sách, pháp luật cạnh tranh của Việt
Nam hiện nay ..................................................................................................... 62
2.2.2.2. Những đổi mới trong chính sách, pháp luật cạnh tranh của Việt Nam
hiện nay .............................................................................................................. 64
2.2.2.3. Những điểm hạn chế trong chính sách, pháp luật cạnh tranh của Việt
Nam hiện nay ..................................................................................................... 68
2.3. Bài học đối với việc hoàn thiện chính sách, pháp luật cạnh tranh của Việt Nam
................................................................................................................................... 71
Chương III: Một số giải pháp hoàn thiện chính sách, pháp luật cạnh tranh của
Việt Nam................................................................................................................... 75
3.1. Yêu cầu phải hoàn thiện chính sách, pháp luật cạnh tranh của Việt Nam ......... 75
3
3.2. Giải pháp hoàn thiện chính sách cạnh tranh của Việt Nam ............................... 76
3.2.1. Nâng cao nhận thức trong quá trình hoàn thiện chính sách cạnh tranh ....... 77
3.2.2. Đảm bảo điều kiện cạnh tranh bình đẳng giữa các thành phần kinh tế trong
nước ............................................................................................................................ 78
3.2.3. Đảm bảo điều kiện cạnh tranh bình đẳng giữa các doanh nghiệp trên thị
trường Việt Nam ........................................................................................................ 79
3.2.4. Tăng sự phù hợp giữa chính sách cạnh tranh của Việt Nam với các quy định
liên quan của WTO .................................................................................................... 81
3.3. Giải pháp hoàn thiện pháp luật cạnh tranh của Việt Nam ................................. 83
3.3.1. Hoàn thiện quy định kiểm soát hành vi hạn chế cạnh tranh ........................ 84
3.3.1.1. Về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh ....................................................... 84
3.3.1.2. Về lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, lạm dụng vị trí độc quyền 85
3.3.1.3. Về tập trung kinh tế ............................................................................. 87
3.3.2. Đối với nhóm hành vi cạnh tranh không lành mạnh ..................................... 90
3.3.3. Hoàn thiện các quy định nhằm tăng cường tính độc lập và hiệu quả của cơ
quan quản lý cạnh tranh ............................................................................................. 93
3.3.4. Hài hòa hóa pháp luật cạnh tranh với các quy định của WTO ..................... 95
Kết luận .................................................................................................................. 100
Tài liệu tham khảo .............................................................................................. 1011
