Luận văn Thạc sĩ: Tìm kiếm văn bản pháp quy sử dụng kỹ thuật học sâu

Trong kỷ nguyên số hiện nay, sự bùng nổ thông tin đã tạo ra thách thức lớn trong việc truy cập hiệu quả các tài liệu liên quan, đặc biệt trong lĩnh vực pháp luật vốn phức tạp. Các chuyên gia pháp lý thường phải dành một phần đáng kể thời gian để tìm kiếm và phân tích các văn bản quy phạm pháp luật dài dòng và phức tạp. Quá trình thủ công này không chỉ tốn kém thời gian mà còn kém hiệu quả. Nhận thấy tầm quan trọng của việc tối ưu hóa quy trình tìm kiếm pháp lý, luận văn này tập trung giải quyết bài toán tìm kiếm thông tin trong lĩnh vực pháp luật bằng cách ứng dụng các phương pháp tính toán tiên tiến. Mục tiêu chính là nghiên cứu các kỹ thuật biểu diễn văn bản và đề xuất một mô hình dựa trên học sâu để cải thiện đáng kể khả năng tìm kiếm văn bản pháp quy tiếng Việt, chuyển đổi các truy vấn phức tạp thành kết quả tìm kiếm chính xác và hữu ích.

Các chuyên gia pháp lý, luật sư, nhà nghiên cứu và sinh viên trong lĩnh vực khoa học máy tính, xử lý ngôn ngữ tự nhiên, học sâu và luật.

Luận văn này giải quyết bài toán cấp thiết về tìm kiếm văn bản pháp quy, một lĩnh vực mà việc truy cập thông tin chính xác và kịp thời là vô cùng quan trọng nhưng cũng đầy thách thức. Bối cảnh hiện nay cho thấy các chuyên gia pháp lý thường mất nhiều thời gian trong việc đối chiếu các văn bản pháp luật dài và phức tạp. Luận văn đã nghiên cứu sâu rộng các phương pháp biểu diễn văn bản truyền thống như TF-IDF và BM25, cùng với các mô hình chủ đề tiềm ẩn, để đặt nền móng cho việc phát triển hệ thống tìm kiếm hiệu quả hơn. Điểm cốt lõi của nghiên cứu là đề xuất một mô hình dựa trên kỹ thuật học sâu tiên tiến, sử dụng mạng nơ-ron sâu, đặc biệt là mạng CNN kết hợp với cơ chế Attention, để biểu diễn ngữ nghĩa của cả truy vấn và văn bản pháp luật. Phương pháp này cho phép hệ thống không chỉ xác định sự hiện diện của từ khóa mà còn hiểu được bối cảnh và ý định đằng sau câu hỏi, từ đó tăng cường độ chính xác trong việc tìm kiếm. Mô hình được xây dựng để nhận đầu vào là câu hỏi pháp lý và trả về các điều luật, văn bản quy phạm pháp luật có liên quan nhất. Giá trị ứng dụng của công trình này là rất lớn, cung cấp một công cụ mạnh mẽ giúp tự động hóa và nâng cao hiệu quả công tác nghiên cứu pháp luật cho các luật sư và chuyên viên pháp lý. Bằng cách giảm thiểu đáng kể thời gian tìm kiếm thủ công, hệ thống góp phần cải thiện năng suất và chất lượng công việc trong ngành luật. Các thử nghiệm được thực hiện trên một tập dữ liệu văn bản pháp quy tiếng Việt được xây dựng riêng, và kết quả đánh giá cho thấy hiệu quả vượt trội của mô hình đề xuất so với các phương pháp hiện có. Thành tựu này được công nhận qua việc công bố tại hội nghị COLING 2020, khẳng định đóng góp khoa học và tiềm năng thực tiễn của luận văn.