320
Nguyễn Tiến Dũng
Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Tp.HCM
Đặt vấn đề
Chuyển đổi dạy học từ trực tiếp sang dạy học số nói chung và áp dụng
Mobile Learning Technology (MLT) là một quá trình phức tạp, đa chiều và đa
diện, đòi hỏi sự nỗ lực từ nhiều phía. Vấn đề của dạy học số nói chung và dạy
học theo Mobile Learning Technology, không phải là ở chỗ các giảng viên và
đặc biệt là các bên liên quan không biết gì về nó mà là ở chỗ họ cứ tưởng đã biết
rõ về nó. Thêm vào đó, môi trường của giáo dục chuyên nghiệp (giáo dục đại
học, giáo dục nghề nghiệp) thì lại rất đa dạng, tồn tại nhiều khác biệt từ môn học,
cơ sở vật chất, con người, và đặc biệt các kỳ vọng,…
Bài báo cáo, được thực hiện nhằm chia sẻ những kết quả, những kinh
nghiệm trong thực hiện đề án nghiên cứu về Mobile Learning Technology (MLT)
từ năm 2016 và được thực hiện thí điểm từ năm 2018 cho các lớp bồi dưỡng giáo
viên về dạy học số, cho các sinh viên đại học chính qui và tại chức từ học kỳ 2
năm 2019-2020 đến nay, thông qua 06 bài học kinh nghiệm và 09 nhóm các câu
hỏi thường gặp nhất của các giảng viên, sinh viên trong quá trình thực hiện.
Nội dung chi tiết
Quá trình thực hiện:
Năm bắt đầu nghiên cứu về dạy học theo MLT: 2016
Năm bắt đầu áp dụng cho các Sinh viên chính qui và tại chức: 2019 – 2020
Các môn học đã áp dụng: i) “ Tối ưu hóa trong kỹ thuật”, ii) “Chuyên đề
tốt nghiệp 2”, iii) “Bồi dưỡng thực hiện M-Learning” - cho các giảng viên các
trường đại học
Tiếp cận sư phạm sử dụng: Blended&Flipped Approach
Công nghệ chính: Mobile Learning Technology
Công cụ CNTT chính hiện đang sử dụng: Moodle, Google Meet, Microsoft
office Camtasia, Adobe Audition, …
321
Một số kết quả
+ Đào tạo sinh viên chính qui: 05 lớp (~ 200 SV)
+ Bồi dưỡng thực hiện M-Learning: 05 khóa tại các đại học Nguyễn Tất
Thành, đại học Nha trang (~250 GV)
+ Tọa đàm trực tuyến : 07 buổi (~ 200 GV từ 04 trường ĐH&CĐ)
+ Fanpage – “Edtech21A”: với ~ 150 video về dạy học số, MLT, tiếng anh
giao tiếp; link: https://facebook.com/dungspkt
06 bài học kinh nghiệm
1/ Hiểu đúng về các mô hình dạy học dựa trên công nghệ số trong giáo dục
chuyên nghiệp và tiếp cận sư phạm cốt lõi: Để tránh “đứng núi này trông núi nọ”;
2/ Xác định rõ các khó khăn, thách thức và chọn cách tiếp cận PDCA để
giải tỏa áp lực và liên tục cải tiến;
3/ Thực hiện theo các qui trình, chọn được các công cụ CNTT, trang thiết
bị phù hợp để tránh mò mẫm, tạo được các tư liệu Dạy-Học-KTĐG phù hợp, và
đỡ tốn kém cả về tài chính cả về công sức;
4/ Tránh một số sai lầm – để không tự tạo ra thêm các áp lực và khắc phục
được sức ỳ thói quen, tâm lý khi thực hiện;
5/ Áp dụng 06 giải pháp nâng cao hiệu quả dạy và cách ứng xử sư phạm
trong dạy học số;
6/ 06 năng lực sư phạm cốt lõi để phát triển dạy học số.
Kinh nghiệm 1: Hiểu đúng về mô hình dạy học dựa trên công nghệ, và
tiếp cận sư phạm cốt lõi (Nhóm các câu hỏi 1: Các mô hình tổ chức dạy học
dựa trên công nghệ hiện nay và tương lai? Tiếp cận sư phạm số và nội hàm?)
Mô hình 1 - Các mô hình tổ chức dạy học dựa trên công nghệ
322
Tiếp cận sư phạm cốt lõi và nội hàm: Hội đồng dạy học trực tuyến Bắc
Mĩ (NACOL, 2008) dự báo: “Dạy học kết hợp và đảo ngược cần được nhìn nhận
như một cách tiếp cận sư phạm, tích hợp được tính hiệu quả và các cơ hội xã hội
trong lớp học với các khả năng thúc đẩy việc học tập tích cực có sự hỗ trợ của
công nghệ trong môi trường trực tuyến chứ không chỉ thuần túy là một cách dạy
học! Nói cách khác, dạy học kết hợp và đảo ngược không phải là một cách thiết
kế dạy học mới hiện nay mà là cách tái cấu trúc lại mô hình dạy học”
Các môn học trong dự án được tổ chức theo cấu trúc 50%-50% - 50% học
trên lớp, 50% học online (kể cả khi hết hạn chế vì COVID)
Mô hình 2
Kinh nghiệm 2: Xác định rõ các thách thức; cách tiếp cận để giải tỏa
áp lực và liên tục cải tiến; (Câu hỏi 2: các khó khăn, thách thức sẽ gặp? Cách
xử lý?), theo Report from Group of ASEAN UNDP-APDIP: “ICT for
Education”, 2003, các khó khăn và thách thức bao gồm:
1/ Về các nguồn lực - Áp dụng ICT là một quá trình phức tạp, đa diện, nếu
có nguồn tài chính thì công nghệ (phần cứng – ICT system) là dễ dàng nhất, còn
lại là chương trình giáo dục; năng lực sư phạm, trình độ ICT của giáo viên; sự
sẵn sàng của các thể chế (cơ cấu tổ chức, các chính sách, qui định, qui chế, qui
trình, … để thực hiện);
2/ Về quản lý thực hiện: Bất cập lớn nhất là “tính tùy tiện”, các "biến thể
quản lý" gây ra nhiều khó khăn để theo dõi và đánh giá kết quả thực hiện của các
GV&SV;
323
3/ Về lợi ích: Sự va đập giữa: QL – GV – SV: Thói quen; Sức ỳ tâm lý; Áp
lực Quả lý đào tạo, lao độ sư phạm vả học tập;
4/ Chương trình bồi dưỡng giáo viên: thì nặng về việc “dạy các công cụ”
và nhẹ về “dạy cách sử dụng công cụ để dạy”.
Từ kinh nghiệm về công tác đảm bảo chất lượng (giai đoạn 2005 – 2019),
tiếp cận để tự giải tỏa các áp lực và liên tục cải tiến
Mô hình 3: Tiếp cận PDCA để đảm bảo chất lượng và liên tục cải tiến
Kinh nghiệm 3: Thực hiện theo các qui trình, chọn được các công cụ
CNTT, trang thiết bị phù hợp để tránh mò mẫm, tốn kém về tài chính, tạo
được các tư liệu Dạy-Học-KTĐG phù hợp; (Nhóm câu hỏi 3: Qui trình thiết
kế dạy học số? Các công cụ, trang thiết bị cần dùng khi dạy học số? Tại sao?)
Mô hình 3: Mô hình Flexible ADDIE (Florida State University, 1985)
trong thiết kế dạy học.
324
Mô hình 4: Qui trình 7 bước tạo các tư liệu dạy học và thực hiện dạy học
Các công cụ, trang thiết bị chính là gì?tại sao?
Các lợi ích của Google meet
1. Google meet là hệ thống họp/tư vấn/giảng dạy trực tuyến, được tích hợp
trong bộ G-suite của Google (hiện các trường GDCN được hỗ trợ sử dụng miễn
phí), do đó mọi người có thể sử dụng Google meet để tổ chức các buổi trực tuyến
với số lượng người tham gia đồng thời lên đến 250 người, không phải cài đặt,
không bị khống chế thời gian họp hay lên lớp.
2. Các lợi ích khi sử dụng Google meet (về kỹ thuật sử dụng): i) Tất cả người
dùng có Email theo miền của trường (ví dụ …@hcmute.edu.vn) đều có thể khởi
tạo để chủ trì một cuộc họp, một buổi dạy, tư vấn, … trực tuyến trên trang web
của trường. ii) Thành viên khác (sinh viên, nhân viên, đồng nghiệp…), muốn tham
gia, không cần phải có tài khoản email cùng tên miền của trường. iii) Google Meet
hoạt động tốt nhất trên trình duyệt web Google Chrome. iv) Hỗ trợ tất cả các thiết
bị thông minh khác trên nền IOS và Android đều đăng nhập được(Thông qua ứng
dụng Hangouts Meet – sẽ tự động hỏi để cài đặt khi người dung đăng nhập mà
