CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng thẩm định sáng kiến Sở Giáo dục và Đào tạo
Ninh Bình.
Chúng tôi gồm:
TT Họ và tên
Ngày
tháng
năm sinh
Đơn vị
công tác
Chức
vụ
Trình độ
chuyên
môn
Tỉ lệ %
đóng góp
vào việc
tạo ra
sáng kiến
1 Nguyễn Thị Nhàn 15/10/1973
TH
Đồng
Phong
HT Đại học 40%
2 Nguyễn Thị Thương Huyền 04/4/1971
TH
Đồng
Phong
PHT Đại học 30%
3 Bùi Thị Liền 17/01/1974
TH
Đồng
Phong
PHT Đại học 30%
Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: Công tác lãnh đạo, chỉ
đạo giáo viên chủ nhiệm nâng cao chất lượng giáo dục hòa nhập cho học sinh
khuyết tật ở trường Tiểu học
I. LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN: Quản lý giáo dục.
II. CHỦ ĐẦU TƯ SÁNG KIẾN: Cán bộ quản lí
Đồng tác giả: Nguyễn Thị Nhàn, Nguyễn Thị Thương Huyền, Bùi Thị Liền
III. THỜI GIAN ÁP DỤNG: 03 năm học (2018 - 2019; 2019 - 2020; 2020 - 2021)
IV. MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN
1. Nội dung sáng kiến
Công ước quốc tế về quyền của người khuyết tật cũng như Hiến pháp,
pháp luật của Việt Nam đều khẳng định rằng trẻ khuyết tật có quyền được đi
học; không ai có thể từ chối quyền được đi học của các em. Chính phủ Việt
Nam cũng như Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành các thông tư, hướng dẫn,
hành động cần thiết để trẻ khuyết tật được thụ hưởng quyền được học tập của
mình. Việc các em được học tập cùng với các học sinh khác sẽ góp phần tạo ra
2
một xã hội không kỳ thị, nơi có thể nuôi dưỡng các giá trị công bằng về quyền
và cơ hội.
Trong tình hình hiện nay, chất lượng giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật ở
trường tiểu học là một nội dung rất quan trọng và để hoàn thành tốt nội dung giáo
dục thì người giáo viên phải nắm bắt được phương pháp giáo dục trẻ khuyết tật;
bên cạnh đó cần phải kiên trì, tâm huyết, yêu nghề, yêu học sinh. Đặc biệt, vận
dụng thực hiện các giải pháp, biện pháp giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật một
cách khoa học, phù hợp sẽ nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ, tạo cơ
hội cho các em giảm bớt thiệt thòi và có điều kiện học tập, vui chơi, hòa nhập với
bạn bè cùng trang lứa.
Công tác giáo dục hoà nhập cho học sinh khuyết tật nói chung, trẻ khuyết tật
trí tuệ nói riêng ở trường tiểu học còn gặp rất nhiều khó khăn, như: Nhận thức
trách nhiệm của cha mẹ học sinh trong phối hợp giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết
tật còn hạn chế; tâm lý của một số cha mẹ không muốn công nhận con mình là trẻ
khuyết tật. Kinh nghiệm trong công tác giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật của giáo
viên chưa nhiều; kiến thức, kĩ năng, phương pháp giáo dục chưa đáp ứng yêu cầu.
Bên cạnh đó, cơ sở vật chất phục vụ cho công tác giáo dục hòa nhập còn thiếu, do
đó trẻ khuyết tật còn rất nhiều thiệt thòi khi tham gia học hòa nhập, dẫn đến chất
lượng giáo dục trẻ khuyết tật học hòa nhập không cao.
Xuất phát từ thực tế trên, trong những năm qua lãnh đạo Ủy ban nhân dân
huyện Nho Quan, Phòng Giáo dục Đào tạo huyện Nho Quan rất quan tâm, chú
trọng đến chất lượng và công tác giáo dục trẻ khuyết tật học hòa nhập. Chúng tôi
đã tiến hành áp dụng một số biện pháp trong “Công tác lãnh đạo, chỉ đạo giáo
viên chủ nhiệm nâng cao chất lượng giáo dục hòa nhập cho học sinh khuyết tật ở
trường Tiểu học” và đã đạt được những kết quả nhất định. Chúng tôi xin chia sẻ
cùng bạn bè, đồng nghiệp với mong muốn được góp ý, bổ sung để sáng kiến mà
chúng tôi đã áp dụng mang lại hiệu quả cao hơn nữa trong thời gian tới.
1.1. Giải pháp cũ thường làm
1.1.1. Nội dung giải pháp
Trước đây công tác giáo dục trẻ khuyết tật trí tuệ ở trường tiểu học đã được
chỉ đạo và thực hiện như sau:
a) Xây dựng kế hoạch chỉ đạo giáo dục học sinh khuyết tật trí tuệ học hòa nhập
- Hằng năm, Nhà trường xây dựng kế hoạch chỉ đạo thực hiện công tác giáo
dục học sinh khuyết tật học hòa nhập.
- Căn cứ vào kế hoạch chung đã xây dựng, cán bộ, giáo viên Nhà trường triển
khai thực hiện công tác giáo dục học sinh khuyết tật cho phù hợp với từng đối tượng
cụ thể.
b) Công tác chỉ đạo triển khai thực hiện
- Tham gia đầy đủ các chuyên đề, tập huấn về giáo dục trẻ khuyết tật do
cấp trên tổ chức.
3
- Tổ chức các buổi tập huấn chuyên đề về giáo dục trẻ khuyết tật học hòa
nhập cho toàn thể cán bộ, giáo viên Nhà trường.
- Học sinh khuyết tật được phân công vào từng lớp và mỗi lớp chỉ đảm nhiệm
giáo dục 01 học sinh khuyết tật.
- Học sinh khuyết tật được ngồi học chung với các bạn trong lớp, được học
chương trình, kiến thức như tất cả các bạn trong lớp; được tham gia mọi hoạt
động, được làm các bài kiểm tra nhưng không được tham gia đánh giá chất lượng
trong các kỳ kiểm tra.
1.1.2. Nhược điểm của giải pháp cũ
- Việc xây dựng kế hoạch chỉ đạo dạy trẻ khuyết tật chỉ mới dừng lại ở phía
chỉ đạo chung của nhà trường; giáo viên trực tiếp dạy trẻ chưa xây dựng kế hoạch
cụ thể cho từng học sinh mà mình phụ trách. Do đó quá trình triển khai thực hiện
kế hoạch có nội dung chưa phù hợp với từng đối tượng học sinh; việc nắm bắt
thông tin về học sinh khuyết tật của giáo viên chủ nhiệm chưa sâu sát.
- Học sinh khuyết tật học hòa nhập chưa được quan tâm đúng mức cả về
tâm lý lẫn kiến thức.
- Việc điều chỉnh nội dung chương trình trong dạy học đối với học sinh
khuyết tật còn bất cập.
- Công tác phối kết hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội còn hạn chế
1.2. Giải pháp mới cải tiến
a) Giải pháp 1: Bồi dưỡng kỹ năng cho đội ngũ giáo viên trực tiếp giáo dục
hòa nhập học sinh khuyết tật.
- Ngay từ đầu năm học, Ban giám hiệu đã chú trọng việc trang bị kiến thức
cơ bản và nâng cao nghiệp vụ về giáo dục hoà nhập cho học sinh khuyết tật thông
qua việc cung cấp các văn bản hướng dẫn về giáo dục hòa nhập cho học sinh
khuyết tật của các cấp, các ngành để giáo viên trực tiếp dạy học sinh khuyết tật
nghiên cứu và thực hiện.
- Hằng năm, Nhà trường lựa chọn và cử giáo viên có kinh nghiệm tham gia
các lớp tập huấn, các chuyên đề, hội thảo của Sở Giáo dục, Phòng Giáo dục và
Trung tâm giáo dục trẻ khuyết tật tổ chức.
- Trên cơ sở các nội dung đã được tập huấn, Nhà trường tổ chức các chuyên
đề cho đội ngũ giáo viên, nhằm bồi dưỡng, trang bị cho giáo viên những kỹ năng
trong giáo dục hòa nhập học sinh khuyết tật, như:
+ Đội ngũ cán bộ, giáo viên phải có nhận thức đầy đủ về vị trí, vai trò, trách
nhiệm của bản thân đối với công tác giáo dục hòa nhập học sinh khuyết tật. Đội
ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy học sinh khuyết tật chính là người cung cấp kiến
thức, chăm sóc, giáo dục trẻ khuyết tật; người trực tiếp hướng dẫn, tư vấn, cố vấn
cho gia đình và nhóm bạn; tạo mối quan hệ hợp tác giữa giáo viên với phụ huynh,
đồng nghiệp để thực hiện hiệu quả việc giáo dục học sinh khuyết tật học hòa nhập.
+ Nắm rõ khái niệm, đối tượng, các nguyên nhân, dấu hiệu để nhận biết, phân
loại các dạng khuyết tật: Trí tuệ, vận động, khiếm thị, khiếm thính, ngôn ngữ,…
4
+ Nhận biết những khó khăn về thể chất và tinh thần thường đi kèm với trẻ
khuyết tật: Ví dụ: Học sinh Nguyễn Văn An (1A) bị bại não có thể chậm phát triển
về cơ thể và chậm phát triển trí tuệ; học sinh Nguyễn Việt Thắng (4C) bị khó khăn
về ngôn ngữ (không nói được) có thể khó khăn về thính giác (không nghe được)
nhưng cơ thể có thể phát triển bình thường,...
+ Sử dụng phương pháp dạy học, các hình thức tổ chức dạy học, kỹ năng
sư phạm phù hợp, hiệu quả trong giáo dục hòa nhập cho từng đối tượng học
sinh khuyết tật.
+ Thường xuyên hiểu và nắm bắt tình hình tư tưởng, tâm lý, cảm xúc của
học sinh khuyết tật để quan tâm, chăm sóc động viên kịp thời, như: Lúc học sinh
uể oải, buồn chán thì giáo viên nên động viên, hỏi thăm vỗ về các em, giành thời
gian để trò chuyện, tâm sự để học sinh cảm nhận được sự gần gũi, yêu thương…
Đặc biệt, cần chú ý đến những hành vi, biểu hiện bất thường của các em, giúp các
em thấy an tâm trong môi trường học tập bên cạnh cô và các bạn; kết hợp với tuyên
dương, khen thưởng để kịp thời động viên tinh thần các em.
b) Giải pháp 2: Chú trọng công tác chỉ đạo, hướng dẫn trong xây dựng kế
hoạch giáo dục cá nhân cho học sinh khuyết tật
Ngay từ đầu năm, Nhà trường đã chủ động xây dựng và triển khai thực hiện
kế hoạch chỉ đạo giáo dục học sinh khuyết tật học hòa nhập. Triển khai cho giáo
viên chủ nhiệm lớp có học sinh khuyết tật xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân
phù hợp với đối tượng học sinh khuyết tật cụ thể của lớp được phụ trách theo đúng
Thông tư số 03/2018/TT-BGDĐT ngày 29 tháng 01 năm 2018 của Bộ giáo dục và
Đào tạo của năm và từng tháng.
Để việc xây dựng được kế hoạch cá nhân cho từng học sinh khuyết tật phù
hợp và đạt hiệu quả chúng tôi yêu cầu giáo viên cần phải:
- Tìm hiểu để nắm rõ đối tượng học sinh khuyết tật của lớp mình về điều
kiện, hoàn cảnh, khả năng, nhu cầu, dạng khuyết tật, tình trạng sức khỏe, năng lực,
sở thích của học sinh thông qua các hoạt động, qua việc trò chuyện với học sinh,
đến thăm gia đình học sinh để trao đổi với phụ huynh. Từ đó, thấy rõ được khả
năng phát triển về thể chất, hình dáng bên ngoài, khả năng học tập, ngôn ngữ, sự
ghi nhớ, tư duy, xúc cảm của học sinh…
- Từ những căn cứ đã nắm bắt được, giáo viên chủ nhiệm kết hợp với các
giáo viên dạy bộ môn và cha mẹ học sinh để lập kế hoạch cá nhân cụ thể, rõ ràng
về mục tiêu giáo dục trong cả năm học, từng kỳ, từng tháng và từng môn học, từng
hoạt động giáo dục sao cho phù hợp với sinh khuyết tật mà mình được phân công
giáo dục.
- Hằng tháng, giáo viên chủ nhiệm kết hợp với giáo viên bộ môn tổng hợp
kết quả học tập của học sinh khuyết tật. Đánh giá được học sinh đã đạt được
những gì, chưa đạt được những gì, từ đó đề ra biện pháp triển khai thực hiện kế
hoạch cá nhân tháng tiếp theo đạt chất lượng, hiệu quả hơn.
- Kế hoạch cá nhân của học sinh khuyết tật năm và từng tháng phải được
ban giám hiệu phê duyệt.
5
c) Giải pháp 3: Tạo cho học sinh khuyết tật một môi trường thân thiện, điều
kiện thuận lợi để tham gia mọi hoạt động giáo dục
Đối với học sinh khuyết tật thường là các em tự ti với bản thân, không hòa
đồng cùng các bạn trong một số hoạt động, vì vậy tạo cho các em một môi trường
thân thiện là vô cùng quan trọng. Muốn tạo được môi trường thân thiện cho các
em thì giáo viên cần phải gần gũi, quan tâm, hiểu được tâm tư, tình cảm, cái các
em cần.
Đối với đội ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy học sinh khuyết tật phải tạo ra
không khí trong lớp học gần gũi, yêu quý, cảm thông và đối xử với bạn khuyết tật
như bạn bình thường, phải thân thiện, sẵn sàng giúp đỡ các bạn khuyết tật học hòa
nhập, không phân biệt, kỳ thị, chọc ghẹo,… các bạn khuyết tật học hòa nhập trong
lớp cũng như trong trường để học sinh khuyết tật cảm thấy vui vẻ, hứng thú, tự tin,
yên tâm khi có các bạn xung quanh. “Vòng tay bạn bè” sẽ mang lại niềm hạnh
phúc cho các em.
Tổ chức sắp xếp, trang trí lớp một cách gọn gàng hấp dẫn và bố trí cho học
sinh khuyết tật vị trí phù hợp như ngồi gần bàn cô giáo hoặc ngồi gần một bạn biết
quan tâm, chia sẻ, biết động viên bạn trong học tập, qua đó giúp học sinh tiếp thu
nhanh hơn, thuận tiện hơn trong học tập và tiện cho việc theo dõi, giúp đỡ của
giáo viên từ đó giúp học sinh khuyết tật có cơ hội học tập bạn bè, xoá bỏ mặc cảm,
khả năng giao tiếp phát triển, hình thành nhiều kĩ năng trong sinh hoạt.
Với học sinh khuyết tật tư duy các em là tư duy cụ thể, máy móc và rời rạc,
tiếp thu chậm, khó nhớ cái mới lại hay mau quên cái vừa tiếp thu nên khi giảng
dạy kiến thức mới, kĩ năng mới giáo viên cần sử dụng đồ dùng trực quan phù hợp
với nội dung bài học và đối tượng học. Đồ dùng trực quan cần có tính thẩm mỹ,
khoa học và thực tế, tạo môi trường học tập vui tươi, lôi cuốn học sinh. Càng
nhiều đồ dùng trực quan càng tốt đặc biệt trong khi dạy các khái niệm trừu tượng.
Đồ dùng không nên quá nhiều chi tiết, các chi tiết nên rõ ràng. Tăng dần lượng đồ
dùng trong lớp. Sử dụng đồ dùng kích thích các giác quan của trẻ như nhìn, chạm,
nghe, di chuyển, nếm, ngửi...
d) Giải pháp 4: Hướng dẫn giáo viên điều chỉnh chương trình trong dạy học
đối với học sinh khuyết tật
- Chúng tôi hướng dẫn để giáo viên nắm được: Điều chỉnh chương trình là
sự thay đổi nội dung trong chương trình, thay đổi môi trường giáo dục, phương
pháp tổ chức hoạt động, học liệu sử dụng trong học tập để nâng cao sự thể hiện cá
nhân cho phép học sinh tham gia từng phần trong hoạt động, cụ thể các nội dung
cần điều chỉnh:
+ Điều chỉnh mục tiêu
Phần điều chỉnh mục tiêu cho học sinh khuyết tật cần được thể hiện ngay
trong kế hoạch giảng dạy cụ thể ở từng bài, từng hoạt động.
+ Điều chỉnh về nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động
Đối với giáo dục hòa nhập chưa có chương trình riêng cho học sinh khuyết
tật. Giáo viên cần xác định rõ nhu cầu khả năng và sự cần thiết về lượng kiến thức
