SKKN: H ng d n gi i toán có l i văn cho h c sinh l p1ướ ẫ ả ờ ọ ớ
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
A. ĐT V N ĐẶ Ấ Ề
I. L I M ĐUỜ Ở Ầ
Sau 9 năm th c hi n ch ng trình thay sách giáo khoa cho HS Ti u h c,ự ệ ươ ể ọ
ch t l ng d y và h c đã đc nâng lên rõ r t. Đi u đó đã ch ng minh tínhấ ượ ạ ọ ượ ệ ề ứ
hi u qu cao c a ch ng trình SGK m i, c th đó là vi c s p x p các n iệ ả ủ ươ ớ ụ ể ệ ắ ế ộ
dung c a các m ch ki n th c phù h p v i tâm sinh lí h c sinh Ti u h c hi nủ ạ ế ứ ợ ớ ọ ể ọ ệ
nay. S thay đi đó đc chú tr ng đu t t c các môn h c. Đi v i mônự ổ ượ ọ ề ở ấ ả ọ ố ớ
Toán nói riêng, đc bi t là ch ng trình Toán 1 hi n nay m t v n đ hoàn toànặ ệ ươ ệ ộ ấ ề
m i l đi v i h c sinh l p M t đó là: ch ng trình Ti u h c (CTTH) 2002-ớ ạ ố ớ ọ ớ ộ ươ ể ọ
2003 ngoài nh ng d ng toán quen thu c đã có ch ng trình c i cách giáo d cữ ạ ộ ở ươ ả ụ
tr c đó nay đã có thêm d ng ướ ạ toán có l i vănờ trong h th ng ki n th c Toán 1.ệ ố ế ứ
Chính vì v y, vi c tìm ra ph ng pháp và hình th c t ch c d y h c sao choậ ệ ươ ứ ổ ứ ạ ọ
phù h p v i kh năng nh n th c c a tr đ t đó các em d dàng kh c ph cợ ớ ả ậ ứ ủ ẻ ể ừ ễ ắ ụ
nh ng khó khăn khi h c đn m ch ki n th c này hi n v n đang là v n đ c nữ ọ ế ạ ế ứ ệ ẫ ấ ề ầ
thi t và c p bách đi v i m i th y cô gánh vác "ế ấ ố ớ ỗ ầ S m nh tr ng ng i"ứ ệ ồ ườ
Có l , vì Toán h c giúp con ng i gi i quy t các bài toán m t cách th cẽ ọ ườ ả ế ộ ự
t . Các bài toán th c t y l i đc di n đt b ng l i văn. T đó có tên g iế ự ế ấ ạ ượ ễ ạ ằ ờ ừ ọ
Bài toán có l i văn là v y.ờ ậ
Các bài toán (có văn) mà h c sinh ti u h c nói chung và h c sinh l p M tọ ể ọ ọ ớ ộ
nói riêng đc làm quen và h c có n i dung là nh ng v n đ g n gũi trong cu cượ ọ ộ ữ ấ ề ầ ộ
s ng h t s c phong phú và có c u trúc đa d ng t nh ng d ng khác nhau c aố ế ứ ấ ạ ừ ữ ạ ủ
cùng m t phép tính (c ng, tr đi v i h c sinh l p m t) đn nh ng d ng k tộ ộ ừ ố ớ ọ ớ ộ ế ữ ạ ế
h p c a hai hay nhi u phép tính (c ng, tr , nhân. chia đi v i h c sinh các l pợ ủ ề ộ ừ ố ớ ọ ớ
trên).
Vì v y gi i các bài toán (có văn) là d p đ h c sinh v n d ng m t cáchậ ả ị ể ọ ậ ụ ộ
t ng h p và ngày càng cao các tri th c và kĩ năng v toán ti u h c v i ki n th cổ ợ ứ ề ể ọ ớ ế ứ
trong cu c s ng. Qua đó giúp các em nhanh nh n, thông minh h n, phát tri n ócộ ố ẹ ơ ể
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Giáo viên: Ph m Th H ng- Tr ng Ti u h c Ng c Tr o- B m S nạ ị ườ ườ ể ọ ọ ạ ỉ ơ
1
SKKN: H ng d n gi i toán có l i văn cho h c sinh l p1ướ ẫ ả ờ ọ ớ
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
sáng t o h n góp ph n giáo d c h c sinh tr thành m t con ng i phát tri nạ ơ ầ ụ ọ ở ộ ườ ể
toàn di n trong t ng lai.ệ ươ
II: TH C TR NG C A V N Đ NGHIÊN C UỰ Ạ Ủ Ấ Ề Ứ
Trong quá trình gi ng d y Ti u h c, đc bi t d y l p 1, tôi nh n th y h uả ạ ở ể ọ ặ ệ ạ ớ ậ ấ ầ
nh giáo viên nào cũng phàn nàn khi d y đn ph n gi i toán có l i văn l p 1ư ạ ế ầ ả ờ ở ớ
h c sinh g p r t nhi u lúng túng t khâu tóm t t đn vi c nêu câu l i gi i, th mọ ặ ấ ề ừ ắ ế ệ ờ ả ậ
chí nêu sai câu l i gi i, vi t sai phép tính, vi t sai đáp s và trình bày bài gi iờ ả ế ế ố ả
ch a khoa h c, ch a đp m t, .... Th c t cho th y, nh ng ti t đu tiên c a gi iư ọ ư ẹ ắ ự ế ấ ữ ế ầ ủ ả
toán có l i văn m i l p ch có kho ng 20% s HS bi t nêu l i gi i, vi t đúngờ ỗ ớ ỉ ả ố ế ờ ả ế
phép tính và đáp s , s còn l i các em r t m h , các em ch nêu theo quán tínhố ố ạ ấ ơ ồ ỉ
ho c nêu mi ng thì đc nh ng khi vi t các em l i r t lúng túng, hay làm sai.ặ ệ ượ ư ế ạ ấ
Th m chí có m t s em làm đúng nh ng khi cô h i l i không bi t đ tr l i raậ ộ ố ư ỏ ạ ế ể ả ờ
sao. Đi u đó ch ng t các em ch a n m v ng cách gi i bài toán có l i văn. Tề ứ ỏ ư ắ ữ ả ờ ừ
đó đ h c sinh n m v ng d ng bài này đòi h i giáo viên ph i m t r t nhi uể ọ ắ ữ ạ ỏ ả ấ ấ ề
công s c đ hình thành đng l i và kĩ năng làm bài cho các em. ứ ể ườ ố
K t qu đi u tra (sau 2 ti t đu h c ế ả ề ế ầ ọ Gi i toán có l i văn)ả ờ năm h cọ
2010-2011
Có th nói vài năm tr l i đây, v n đ đi m i ph ng pháp d y h cể ở ạ ấ ề ổ ớ ươ ạ ọ
đc quan tâm đng b t t c các môn h c và toàn c p h c. Song, m t th cượ ồ ộ ở ấ ả ọ ấ ọ ộ ự
t cho th y ph ng ti n và c s v t ch t đu t cho d y h c đã có nh ngế ấ ươ ệ ơ ở ậ ấ ầ ư ạ ọ ư
ch a đáp ng đ cho m i ti t d y, bài d y.ư ứ ủ ọ ế ạ ạ
Đi v i h c sinh l p M t, t duy lôgíc ch a phát tri n. C b n là t duyố ớ ọ ớ ộ ư ư ể ơ ả ư
c th . Vì th nh ng ngày đu h c sinh làm quen v i h c m ch ki n th c ụ ể ế ữ ầ ọ ớ ọ ạ ế ứ gi iả
toán có l i vănờ g p r t nhi u khó khăn; t l các em làm đúng còn ít và ch a th tặ ấ ề ỉ ệ ư ậ
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Giáo viên: Ph m Th H ng- Tr ng Ti u h c Ng c Tr o- B m S nạ ị ườ ườ ể ọ ọ ạ ỉ ơ
TT
Lớ
p
sĩ
số
HS vi tế
đúng câu l iờ
gi iả
HS vi t đúngế
phép tính
HS vi tế
đúng đáp số
HS gi i đúngả
c 3 b cả ướ
1 1A 35 14 40% 22 63 % 25 71, 4% 14 40 %
2
SKKN: H ng d n gi i toán có l i văn cho h c sinh l p1ướ ẫ ả ờ ọ ớ
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
ch t ch khi th c hi n tóm t t bài toán hay trình bày bài gi i. Trong th c t ặ ẽ ự ệ ắ ả ự ế ở
tr ng ti u h c, vi c gi i các bài t p đc bi t là các bài ườ ể ọ ệ ả ậ ặ ệ toán có l i vănờ l p 1ở ớ
h c sinh đa ph n là lúng túng, đa s các em đc đ là làm bài ngay, b qua cácọ ầ ố ọ ề ỏ
b c c b n đ gi i ướ ơ ả ể ả bài toán có l i vănờ; t l h c sinh bi t tóm t t bài toán cònỷ ệ ọ ế ắ
th p, cách gi i c a các em còn nghèo nàn, th m chí là b t c khi gi i bài t p vàấ ả ủ ậ ế ắ ả ậ
còn có tr ng h p tính toán sai.ườ ợ
M t m t, còn có giáo viên v n d ng các ph ng pháp d y h c ch a th tộ ặ ậ ụ ươ ạ ọ ư ậ
s linh ho t, h p d n h c sinh; ch a phù h p v i trình đ và tâm lí h c sinh.ự ạ ấ ẫ ọ ư ợ ớ ộ ọ
Đi u này đc th hi n ph ng pháp d y h c còn máy móc, c ng nh c, ch aề ượ ể ệ ở ươ ạ ọ ứ ắ ư
phát huy đc óc sáng t o c a h c sinh.ượ ạ ủ ọ
Là m t giáo viên tr c ti p d y l p 1, đ góp ph n giúp h c sinh kh cộ ự ế ạ ớ ể ầ ọ ắ
ph c khó khăn khi h c m ch ki n th c ụ ọ ạ ế ứ bài toán có l i vănờ t đó góp ph n năngừ ầ
cao ch t l ng d y Toán 1 nói riêng và nâng cao ch t l ng giáo d c toàn di nấ ượ ạ ấ ượ ụ ệ
cho h c sinh nói chung, tôi đã trăn tr và suy nghĩ r ng ph i làm th nào đ h cọ ở ằ ả ế ể ọ
sinh l p M t không nh ng làm t t các phép tính c ng, tr mà c n ph i n mớ ộ ữ ố ộ ừ ầ ả ắ
th t v ng các b c gi i đng th i th c hi n t t vi c gi i toán có l i văn. Xu tậ ữ ướ ả ồ ờ ự ệ ố ệ ả ờ ấ
phát t nh ng lí do nêu trên đ vi c gi i toán có văn c a h c sinh l p 1 đt hi uừ ữ ể ệ ả ủ ọ ớ ạ ệ
qu t t h n, tôi đã m nh d n c i ti n n i dung, ph ng pháp "ả ố ơ ạ ạ ả ế ộ ươ M t s bi nộ ố ệ
pháp giúp h c sinh kh c ph c khó khăn khi gi i toán có văn l p 1"ọ ắ ụ ả ở ớ
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Giáo viên: Ph m Th H ng- Tr ng Ti u h c Ng c Tr o- B m S nạ ị ườ ườ ể ọ ọ ạ ỉ ơ
3
SKKN: H ng d n gi i toán có l i văn cho h c sinh l p1ướ ẫ ả ờ ọ ớ
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
B. GI I QUY T V N ĐẢ Ế Ấ Ề
I. CÁC GI I PHÁP TH C HI NẢ Ự Ệ
- Đc, nghiên c u sách giáo khoa, tài li u tham kh o nh ng v n đ có liên quanọ ứ ệ ả ữ ấ ề
đn n i dung sáng ki n.ế ộ ế
- Kh o sát ch t l ng h c sinh l p mình gi ng d y (ả ấ ượ ọ ở ớ ả ạ tr c khi áp d ng cácướ ụ
h ng d y h c tích c c h nướ ạ ọ ự ơ ).
- Xây d ng k ho ch, ph ng án đi u ch nh đ nâng cao ch t l ng giáo d c.ự ế ạ ươ ề ỉ ể ấ ượ ụ
II. PHÂN CHIA CÁC M C Đ TRONG M CH KI N TH C "GI I TOÁN CÓ VĂN "Ứ Ộ Ạ Ế Ứ Ả
A. CÁC D NG TOÁN ĐN V C NG TRẠ Ơ Ề Ộ Ừ
- H c sinh ph i n m đc các bài toán đn v phép c ng và phép tr sau:ọ ả ắ ượ ơ ề ộ ừ
A.1. Lo i toán "tính t ng khi bi t hai s h ng"ạ ổ ế ố ạ
- Ví d 1ụ:( BT4 - Trang 125 Toán 1)
Đo n th ng AB dài 3cm và đo n th ng BC dài 6cm. H i đo n th ng AC dàiạ ẳ ạ ẳ ỏ ạ ẳ
m y xăng ti mét.ấ
B c 1ướ : Tóm t t bài toánắ
A 3cm B 6cm C
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Giáo viên: Ph m Th H ng- Tr ng Ti u h c Ng c Tr o- B m S nạ ị ườ ườ ể ọ ọ ạ ỉ ơ
4
SKKN: H ng d n gi i toán có l i văn cho h c sinh l p1ướ ẫ ả ờ ọ ớ
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
B c 2:ướ Bài gi iả:
C hai đo n th ng dài t t c là:ả ạ ẳ ấ ả
3 + 6 = 9 (cm)
Đáp số: 9 cm
Ví d 2:ụ M t tá bút xanh và 3 bút đ. H i h p bút đó có t t c bao nhiêu cái bút.ộ ỏ ỏ ộ ấ ả
* B c 1:ướ Tóm t t bài toánắ
Có : 1 tá =12 bút xanh
Có : 3 bút đỏ
Có t t c : ........ cái bút?ấ ả
* B c 2:ướ Th c hi n gi i bài toánự ệ ả
Bài gi iả
Có t t c s bút là:ấ ả ố
12 + 3 = 15 (cái bút)
Đáp s :ố 15 (cái bút)
A. 2. Lo i 2: "Tìm hi u khi bi t s b tr và só tr "ạ ệ ế ố ị ừ ừ
Ví d :ụ ( BT 2 - Trang 149 - Toán 1)
An có 8 qu bóng, An th 3 qu bóng bay đi. H i An còn l i m y qu bóng?ả ả ả ỏ ạ ấ ả
B c 1:ướ Tóm t t bài toánắ
An có: 8 qu bóngả
Th đi: 3 qu bóngả ả
Còn l i ...... qu bóng?ạ ả
B c 2:ướ Bài gi i:ả
S bóng An còn l i là:ố ạ
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Giáo viên: Ph m Th H ng- Tr ng Ti u h c Ng c Tr o- B m S nạ ị ườ ườ ể ọ ọ ạ ỉ ơ
?cm
5
