A. ĐT V N ĐẶ Ấ Ề
I. L I M ĐUỜ Ở Ầ :
Văn h c v n r t g n gũi v i cu c s ng, mà cu c s ng bao gi cũng bọ ố ấ ầ ớ ộ ố ộ ố ờ ề
b n và vô cùng phong phú. M i tác ph m văn ch ng là m t m ng cu cộ ỗ ẩ ươ ộ ả ộ
s ng đã đc nhà văn ch n l c ph n ánh.Vì v y môn văn trong nhà tr ngố ượ ọ ọ ả ậ ườ
có m t v trí r t quan tr ng : Nó là vũ khí thanh tao đc l c có tác d ng sâuộ ị ấ ọ ắ ự ụ
s c đn tâm h n tình c m c a con ng i, nó b i đp cho con ng i tr nênắ ế ồ ả ủ ườ ồ ắ ườ ở
trong sáng, phong phú và sâu s c h n. M.Goóc- Ki nói : ''Văn h c giúp conắ ơ ọ
ng i hi u đc b n thân mình, nâng cao ni m tin vào b n thân mình và làmườ ể ượ ả ề ả
n y n con ng i khát v ng h ng t i chân lý".Văn h c "Ch p đôi cánh" đả ở ườ ọ ướ ớ ọ ắ ể
các em đn v i m i th i đi văn minh, v i m i n n văn hoá, xây d ng trongế ớ ọ ờ ạ ớ ọ ề ự
các em ni m tin vào cu c s ng, con ng i, trang b cho các em v n s ng,ề ộ ố ườ ị ố ố
h ng các em t i đnh cao c a chân, thi n m .ướ ớ ỉ ủ ệ ỹ
D y văn nói chung, d y phân môn t p làm văn ki u bài ngh lu n vạ ạ ậ ể ị ậ ề
tác ph m văn h c (ph n truy n) nói riêng kh i l p 9 tr ng Trung h cẩ ọ ầ ệ ở ố ớ ườ ọ
c s là d y cho các em h c sinh l a tu i 14, 15 - l a tu i h n nhiên, trongơ ở ạ ọ ứ ổ ứ ổ ồ
sáng, năng đng và nh y c m bi t tìm tòi, khám phá ra th gi i văn ch ngộ ạ ả ế ế ớ ươ
ngh thu t. Tác ph m văn ch ng ngh thu t là thành qu sáng t o c aệ ậ ẩ ươ ệ ậ ả ạ ủ
nhà văn, nhà th .Tác ph m văn ch ng dù nh nh t : là m t câu t c ng ,ơ ẩ ươ ỏ ấ ộ ụ ữ
m t bài ca dao, hay l n h n là m t bài văn, m t bài th , m t truy n ng nộ ớ ơ ộ ộ ơ ộ ệ ắ
hay m t b ti u thuy t đu có giá tr v n i dung và ngh thu t c a nó.ộ ộ ể ế ề ị ề ộ ệ ậ ủ
Làm th nào đ giáo viên giúp h c sinh đng c m v i nh ng giá tr tế ể ọ ồ ả ớ ữ ị ư
t ng nhân văn c n đt t i trong m i tác ph m tìm ra cái hay, cái đp trongưở ầ ạ ớ ỗ ẩ ẹ
các tác ph m đ bi t cách làm bài. ẩ ể ế
Hi n nay, h c sinh khi làm t p làm văn, đa s các em th ng khôngệ ọ ậ ố ườ
tìm hi u kĩ đ bài và tìm ý tr c khi b t tay vào làm bài vi t c a mình nênể ề ướ ắ ế ủ
th ng l ch l c ki u bài, nh m l n các d ng đ. Đ bài ngh lu n v tácườ ệ ạ ể ầ ẫ ạ ề ề ị ậ ề
1
ph m truy n th ng có các d ng đ “m nh l nh” và “ m ”. Các m nhẩ ệ ườ ạ ề ệ ệ ở ệ
l nh th ng g p là “suy nghĩ”v nhân v t, tác ph m…“c m nh n c a em”ệ ườ ặ ề ậ ẩ ả ậ ủ
v nhân v t, tác ph m…… Đi t ng ngh lu n có th là tác ph m, nhânề ậ ẩ ố ượ ị ậ ể ẩ
v t, t t ng hay nh ng đi thay trong s ph n nhân v t theo ph m vi v nậ ư ưở ữ ổ ố ậ ậ ạ ấ
đ trong các bài đc hi u tác ph m truy n SGK đòi h i các em ph i có tề ọ ể ẩ ệ ở ỏ ả ư
duy ki n th c,tích h p, t ng h p và phân tích m i đm b o đc yêu c uế ứ ợ ổ ợ ớ ả ả ượ ầ
c a t ng đ bài văn c th , thì bài văn m i có h n và giàu c m xúc.ủ ừ ề ụ ể ớ ồ ả
Th y rõ t m quan tr ng c a vi c rèn cho h c sinh làm ki u bài vănấ ầ ọ ủ ệ ọ ể
ngh lu n v tác ph m truy n trong d y h c ng văn là r t c n thi t , b nị ậ ề ẩ ệ ạ ọ ữ ấ ầ ế ả
thân l i tr c ti p gi ng d y l p 9 nên tôi đã ch n v n đ: ạ ự ế ả ạ ớ ọ ấ ề
“ H ng d n h c sinh cách làm bài văn ngh lu n v tác ph mướ ẫ ọ ị ậ ề ẩ
truy n l p 9 - THCS”ệ ớ
II TH C TR NG C A V N Đ NGHIÊN C UỰ Ạ Ủ Ấ Ề Ứ
1 Th c tr ngự ạ :
Trong nh ng năm g n đây, h c sinh nói chung và h c sinh kh i l pữ ầ ọ ọ ố ớ
9 nói riêng vi t bài t p làm văn ki u bài ngh lu n v tác ph m truy nế ậ ể ị ậ ề ẩ ệ
th ng khô c ng, sáo r ng, lúng túng và máy móc .Các em th ng d a vàoườ ứ ỗ ườ ự
văn m u ho c d a vào các ý trong đ c ng hay trong dàn ý th y cô choẫ ặ ự ề ươ ầ
s n mà vi t l i nên r t h n ch v m ch c m xúc :không chân th t, cònẵ ế ạ ấ ạ ế ề ạ ả ậ
g ng ép. R t ít h c sinh ch u khó tìm tòi, khám phá ra các ý m i, ý riêng, ýượ ấ ọ ị ớ
sâu s c, ý hay do chính b n thân các em c m nh n, th t s rung đng v iắ ả ả ậ ậ ự ộ ớ
tác ph m.ẩ
Th c tr ng hi n nay x y ra không ít v i h c sinh : các em khôngự ạ ệ ả ớ ọ
bi t vi t văn nh th nào cho đúng cho hay, đôi khi còn toán h c hóa vănế ế ư ế ọ
h c. Đúc k t nh ng giá tr văn h c thành nh ng công th c r i d a vào đóọ ế ữ ị ọ ữ ứ ồ ự
mà suy di n trong m i tr ng h p làm tác ph m m t đi ý nghĩa c th đíchễ ọ ườ ợ ẩ ấ ụ ể
th c c a nó. Chính vì v y đ tìm ra bi n pháp, cách t ch c h ng d nự ủ ậ ể ệ ổ ứ ướ ẫ
2
các em trong gi T p làm văờ ậ n “bi t làm văn”ế yêu văn, qu là m t v nả ộ ấ
đ ! Tôi tin r ng đó không ch là băn khoăn trăn tr c a riêng tôi mà là c aề ằ ỉ ở ủ ủ
t t c nh ng ai yêu văn và tâm huy t v i ngh d y văn. ấ ả ữ ế ớ ề ạ
2. K t qu c a th c tr ng trên.ế ả ủ ự ạ
* V giáo viênề: Không ít th y cô còn e ng i khi d y phân môn T p làmầ ạ ạ ậ
văn.. B i d y phân môn T p làm văn nh t là ki u bài ngh lu n v tácở ạ ậ ấ ể ị ậ ề
ph m truy n , giáo viên ph i tìm tòi nghiên c u kĩ v tác ph m, ph i th cẩ ệ ả ứ ề ẩ ả ự
s nh p tâm vào c t truy n, vào nhân v t, ph i đt mình trong hoàn c nhự ậ ố ệ ậ ả ặ ả
nhân v t s ng, nhân v t suy nghĩ và hành đng ….đòi h i giáo viên ph iậ ố ậ ộ ỏ ả
v n d ng, t ng h p nhi u ki n th c k c v n s ng, v n t t ng tìnhậ ụ ổ ợ ề ế ứ ể ả ố ố ố ư ưở
c m. Th là giáo viên ph i tìm ra ph ng pháp tích h p gi a văn và đi,ả ế ả ươ ợ ữ ờ
gi a th c t i và h c u . Có l th mà tôi luôn tâm đc câu nói c a dânữ ự ạ ư ấ ẽ ế ắ ủ
gian : “Cho cá không thích b ng nh n đc c n câu”. N u ví b c n câu làằ ậ ượ ầ ế ộ ầ
ph ng pháp và cá ăn là ki n th c thì s đánh giá v vai trò, t m quanươ ế ứ ự ề ầ
tr ng c a ho t đng d y và h c c a giáo viên và h c sinh là ph i tìm tòi vàọ ủ ạ ộ ạ ọ ủ ọ ả
sáng t o. Chính vì v y, trong quá trình gi ng d y, tôi luôn trân tr ng, đánhạ ậ ả ạ ọ
giá cao nh ng bài làm có nét riêng, th hi n đc nh ng c m xúc chânữ ể ệ ượ ữ ả
th t, nh ng nh n xét, phân tích tinh khôi, sáng t o c a các em đi v i m tậ ữ ậ ạ ủ ố ớ ộ
tác ph m, m t nhân v t ,m t v n đ hay m t khía c nh c a v n đ thẩ ộ ậ ộ ấ ề ộ ạ ủ ấ ề ể
hi n trong tác ph m. ệ ẩ
* V h c sinh :ề ọ theo k t qu thăm dò b ng phi u đi u tra k t qu nhế ả ằ ế ề ế ả ư
sau:
L p 9 t ng s h c sinh:46 ớ ổ ố ọ
HS thích h cọHS không thích h cọ
SL % SL %
19 39,2% 27 60, 8%
3
T th c tr ng trên đ kh c ph c gi T p làm văn ngh lu n tácừ ự ạ ể ắ ụ ờ ậ ị ậ
ph m truy n khô khan thuy t trình nhàm chán. Tôi đã áp d ng m t s bi nẩ ệ ế ụ ộ ố ệ
pháp ,cách làm bài văn ngh lu n v tác ph m truy n, đng th i phân điị ậ ề ẩ ệ ồ ờ ố
t ng h c sinh gi i- khá - trung bình - y u nh m m c đích áp d ng cácượ ọ ỏ ế ằ ụ ụ
b c t d đn khó cho phù h p , r i v n d ng chúng m t cách có hi uướ ừ ễ ế ợ ồ ậ ụ ộ ệ
qu . K t qu b c đu đã đem l i thành công nh t đnh.ả ế ả ướ ầ ạ ấ ị
B. GI I QUY T V N ĐẢ Ế Ấ Ề
I CÁC GI I PHÁP TH C HI N.Ả Ự Ệ
Tác ph m văn h c bao gi cũng là m t t ng th hoàn ch nh gi a n i ẩ ọ ờ ộ ổ ể ỉ ữ ộ
dung và ph ng th c bi u đt, t c là ngh thu t. Ngh lu n m t tác ph m ươ ứ ể ạ ứ ệ ậ ị ậ ộ ẩ
truy n là trình bày nh ng nh n xét , đánh giá c a mình v nhân v t, s ệ ữ ậ ủ ề ậ ự
ki n, ch đ hay ngh thu t c a m t tác ph m c thệ ủ ề ệ ậ ủ ộ ẩ ụ ể nh v y,đ đáp ư ậ ể
ng yêu c u c a bài văn ngh lu n v tác ph m truy n, ng i giáo viên và ứ ầ ủ ị ậ ề ẩ ệ ườ
h c sinh ph i hi u tính ch t t ng h p khi d y và h c ki u bài ngh lu n ọ ả ể ấ ổ ợ ạ ọ ể ị ậ
này.
*V giáo viênề:
1/ Giáo viên c n đu t vào vi c thi t k bài gi ng và đi m i ầ ầ ư ệ ế ế ả ổ ớ
ph ng ươ
4
pháp d y h c, tích c c s d ng ĐDDH, tăng c ng ng d ng công ngh ạ ọ ự ử ụ ườ ứ ụ ệ
thông
tin theo đúng yêu c u, sao cho phù h p v i đi t ng h c sinh .ầ ợ ớ ố ượ ọ
2/ Giáo viên c n hi u đúng đc tr ng c a gi T p làm văn đc bi tầ ể ặ ư ủ ờ ậ ặ ệ
gi làm văn ngh lu n v tác ph m truy n đ h ng d n , t ch c cáchờ ị ậ ề ẩ ệ ể ướ ẫ ổ ứ
làm cho h c sinh d y các em bi t làm văn đúng và hay..ọ ạ ế
3/ Giáo viên h ng d n h c sinh làm bài văn ngh lu n v tác ph mướ ẫ ọ ị ậ ề ẩ
truy n theo các b c ( Phân tích đ, tìm ý, l p dàn bài , vi t đo n và vi tệ ướ ề ậ ế ạ ế
bài , đc s a ch a bài)ọ ử ữ
4/ Nên c th hóa t ng b c cho h c sinh d hi u b ng các phép l pụ ể ừ ướ ọ ễ ể ằ ậ
lu n nh : gi i thích, ch ng minh . t ng -phân - h p.ậ ư ả ứ ổ ợ
*H c sinhọ:
1/ Bi t n m b t c b n các b c, các ph n khi đc giáo viên h ngế ắ ắ ơ ả ướ ầ ượ ướ
d n.ẫ
2/ V n d ng các kĩ năng đ làm t t các b c trong m t bài ngh lu n tácậ ụ ể ố ướ ộ ị ậ
ph m truy n , hoàn thành t t bài văn c a mình ẩ ệ ố ủ đúng và hay.
II. CÁC BI N PHÁP TH C HI N.Ệ Ự Ệ
Giáo s Lê Trí Vi n nói : “ D y văn l y c m làm đu”. Ng i giáoư ễ ạ ấ ả ầ ườ
viên d y h c sinh ph ng pháp làm bài văn ngh lu n v tác ph m truy nạ ọ ươ ị ậ ề ẩ ệ
không th nghèo nàn c m xúc . B i nh ng trang truy n hay, nh ng s ph nể ả ở ữ ệ ữ ố ậ
c a các nhân v t trong truy n đu có cu c đi riêng, có t t ng, tình c m,ủ ậ ệ ề ộ ờ ư ưở ả
n i tâm phong phú và đa d ng . Cho nên trong h ng g i ý h c sinh trìnhộ ạ ướ ợ ọ
bày nh ng c m nh n , đánh giá v nhân v t, s ki n, ch đ ….trong tácữ ả ậ ề ậ ự ệ ủ ề
ph m truy n ph i xu t phát t nh ng rung c m chân th t, th m mĩ. Đngẩ ệ ả ấ ừ ữ ả ậ ẩ ồ
th i bi t k t h p linh ho t nhi u phép l p lu n ( gi i thích, ch ng minh,ờ ế ế ợ ạ ề ậ ậ ả ứ
phân tích,…).Trong cách h ng d n h c sinh cách làm bài và luy n t p, tôiướ ẫ ọ ệ ậ
đã chú ý phát huy, đng viên tính tích c c, sáng t o c a t ng h c sinh chộ ự ạ ủ ừ ọ ứ
5
