Nâng cao ch t l ng gi ng d y tuy n ki n th c "Gi i toán có l i văn" l p 1ấ ượ ả ạ ế ế ứ ả ờ ở ớ
Ti u h c Đ c Lýể ọ ứ
SÁNG KI N KINH NGHI MẾ Ệ
NÂNG CAO CH T L NG GI NG D YẤ ƯỢ Ả Ạ
TUY N KI N TH C GI I TOÁN CÓ L I VĂN Ế Ế Ứ Ả Ờ
L P 1Ở Ớ
Nâng cao ch t l ng gi ng d y tuy n ki n th c "Gi i toán có l i văn" l p 1ấ ượ ả ạ ế ế ứ ả ờ ở ớ
Ti u h c Đ c Lýể ọ ứ
C s lý lu nơ ở ậ
S nghi p công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t n c và s thách th c tr c nguy c t t h uự ệ ệ ệ ạ ấ ớ ự ứ ớ ơ ụ ậ
trong c nh tranh trí tu đang đòi h i ph i đ i m i giáo d c, trong đó có s đ i m i cạ ệ ỏ ả ổ ớ ụ ự ổ ớ ơ
b n v ph ng pháp d y h c. Nh ng ph ng pháp d y h c kích thích s tìm tòi, đòi h i sả ề ơ ạ ọ ữ ơ ạ ọ ự ỏ ự
t duy c a h c sinh đ c đ c bi t chú ý. M c tiêu giáo d c c a Đ ng đã ch rõ: ủ ọ ợ ặ ệ ụ ụ ủ ả ỉ “... Đào
t o có ch t l ng t t nh ng ng i lao đ ng m i có ý th c và đ o đ c xã h i chạ ấ ợ ố ữ ờ ộ ớ ứ ạ ứ ộ ủ
nghĩa, có trình đ văn hoá ph thông và hi u bi t k thu t, có k năng lao đ ng c nộ ổ ể ế ỹ ậ ỹ ộ ầ
thi t, có óc th m m , có s c kho t t...”ế ẩ ỹ ứ ẻ ố . Mu n đ t đ c m c tiêu này thì d y và h cố ạ ợ ụ ạ ọ
Toán trong tr ng ph thông là m t khâu quan tr ng c a quá trình d y h c. C th t ngờ ổ ộ ọ ủ ạ ọ ố ủ ớ
Ph m Văn Đ ng cũng nói v v trí vai trò c a b môn Toán: ạ ồ ề ị ủ ộ “ Trong các môn khoa h cọ
và k thu t, toán h c gi m t v trí n i b t. Nó có tác d ng l n đ i v i k thu t, v iỹ ậ ọ ữ ộ ị ổ ậ ụ ớ ố ớ ỹ ậ ớ
s n xu t và chi n đ u. Nó là m t môn th thao c a trí tu , giúp chúng ta nhi uả ấ ế ấ ộ ể ủ ệ ề
trong vi c rèn luy n ph ng pháp suy nghĩ, ph ng pháp suy lu n, ph ng pháp h cệ ệ ơ ơ ậ ơ ọ
t p, ph ng pháp gi i quy t các v n đ , giúp chúng ta rèn luy n trí thông minh sángậ ơ ả ế ấ ề ệ
t o. Nó còn giúp chúng ta rèn luy n nhi u đ c tính quý báu khác nh: C n cù và nh nạ ệ ề ứ ầ ẫ
n i, t l c cánh sinh, ý chí v t khó, yêu thích chính xác, ham chu ng chân lý.”ạ ự ự ợ ộ Để
đáp ng nh ng yêu c u mà xã h i đ t ra, Giáo d c và đào t o ph i có nh ng c i ti n, đi uứ ữ ầ ộ ặ ụ ạ ả ữ ả ế ề
ch nh, ph i thay đ i v n i dung ch ng trình, đ i m i ph ng pháp gi ng d y cho phù h p.ỉ ả ổ ề ộ ơ ổ ớ ơ ả ạ ợ
H i ngh BCH trung ng khoá VIII l n th 2 đã ch rõ: ộ ị ơ ầ ứ ỉ " Đ i m i m nh m ph ng phápổ ớ ạ ẽ ơ
giáo d c và đào t o, kh c ph c l i truy n th m t chi u, rèn luy n t duy sáng t o c aụ ạ ắ ụ ố ề ụ ộ ề ệ ạ ủ
ng i h c. T ng b c áp d ng ph ng pháp tiên ti n, ph ng pháp hi n đ i vào quá trìnhờ ọ ừ ớ ụ ơ ế ơ ệ ạ
d y h c".ạ ọ Trong lu t Giáo d c, Kho n 2, đi u 24 đã ghi: ậ ụ ả ề " Ph ng pháp giáo d c ph thôngơ ụ ổ
ph i phát huy tính tích c c, t giác , ch đ ng sáng t o c a h c sinh; phù h p v i đ cả ự ự ủ ộ ạ ủ ọ ợ ớ ặ
đi m c a t ng l p h c, môn h c; b i d ng ph ng pháp t h c, rèn luy n k năng v nể ủ ừ ớ ọ ọ ồ ỡ ơ ự ọ ệ ỹ ậ
d ng ki n th c vào th c ti n, tác đ ng đ n tình c m, đem l i ni m vui, h ng thú h c t pụ ế ứ ự ễ ộ ế ả ạ ề ứ ọ ậ
cho h c sinh".ọ Đ i m i cách th c hi n PPDH là v n đ then ch t c a chính sách đ i m iổ ớ ự ệ ấ ề ố ủ ổ ớ
giáo d c Vi t Nam trong giai đo n hi n nay. Đ i m i cách th c hi n PPDH s làm thay đ iụ ệ ạ ệ ổ ớ ự ệ ẽ ổ
t n g c n p nghĩ, n p làm c a các th h h c trò - ch nhân t ng lai c a đ t n c. Nh v y,ậ ố ế ế ủ ế ệ ọ ủ ơ ủ ấ ớ ậ
đ i m i PPDH s tác đ ng vào m i thành t c a quá trình giáo d c và đào t o. Nó t o ra sổ ớ ẽ ộ ọ ố ủ ụ ạ ạ ự
hi n đ i hoá c a quá trình này. Đ i m i PPDH th c ch t không ph i là s thay th các PPDHệ ạ ủ ổ ớ ự ấ ả ự ế
Nâng cao ch t l ng gi ng d y tuy n ki n th c "Gi i toán có l i văn" l p 1ấ ượ ả ạ ế ế ứ ả ờ ở ớ
Ti u h c Đ c Lýể ọ ứ
cũ b ng m t lo t các PPDH m i. V m t b n ch t, đ i m i PPDH là đ i m i cách ti n hànhằ ộ ạ ớ ề ặ ả ấ ổ ớ ổ ớ ế
các ph ng pháp, đ i m i ph ng ti n và hình th c tri n khai ph ng pháp trên c s khai thácơ ổ ớ ơ ệ ứ ể ơ ơ ở
tri t đ u đi m các ph ng pháp cũ và v n d ng linh ho t m t s ph ng pháp m i nh m phátệ ể ể ơ ậ ụ ạ ộ ố ơ ớ ằ
huy t i đa tính tích c c, ch đ ng, sáng t o c a ng i h c. M c đích c a đ i m i PPDH chínhố ự ủ ộ ạ ủ ờ ọ ụ ủ ổ ớ
là làm th nào đ HS ph i th c s tích c c, ch đ ng, t giác, luôn trăn tr tìm tòi, suy nghĩế ể ả ự ự ự ủ ộ ự ở
và sáng t o trong quá trình lĩnh h i tri th c và lĩnh h i c cách th c đ có đ c tri th c yạ ộ ứ ộ ả ứ ể ợ ứ ấ
nh m phát tri n và hoàn thi n nhân cách c a mình.ằ ể ệ ủ M t khác môn toán thi t th c góp ph nặ ế ự ầ
th c hi n m c tiêu giáo d c ti u h c theo đ c trng và kh năng c a môn Toán, c th làự ệ ụ ụ ể ọ ặ ả ủ ụ ể
chu n b cho h c sinh nh ng tri th c , k năng toán h c c b n c n thi t cho vi c h cẩ ị ọ ữ ứ ỹ ọ ơ ả ầ ế ệ ọ
t p ho c b c vào cu c s ng lao đ ng.ậ ặ ớ ộ ố ộ
Đ i v i môn Toán l p 1, môn h c có v trí n n t ng, là cái g c, là đi m xu t phát c aố ớ ớ ọ ị ề ả ố ể ấ ủ
c m t b môn khoa h c. Môn Toán m đ ng cho các em đi vào th gi i kỳ di u c aả ộ ộ ọ ở ờ ế ớ ệ ủ
toán h c. R i mai đây, các em l n lên , nhi u em tr thành vĩ nhân, tr thành anh hùng,ọ ồ ớ ề ở ở
nhà giáo, nhà khoa h c, nhà th ... tr thành nh ng ng i lao đ ng sáng t o trên m i lĩnhọ ơ ở ữ ờ ộ ạ ọ
v c s n xu t và đ i s ng ; trên tay có máy tính xách tay, trong túi có máy tính b túi...ự ả ấ ờ ố ỏ
nhng không bao gi các em quên đ c nh ng ngày đ u tiên đ n tr ng h c đ m và t p vi tờ ợ ữ ầ ế ờ ọ ế ậ ế
1, 2, 3 ... h c các phép tính c ng, tr ... Các em không quên đ c vì đó là k ni m đ p đọ ộ ừ ợ ỷ ệ ẹ ẽ
nh t c a đ i ng i và h n th n a, nh ng con s , nh ng phép tính y c n thi t cho su tấ ủ ờ ờ ơ ế ữ ữ ố ữ ấ ầ ế ố
c cu c đ i.ả ộ ờ
Đ i v i m ch ki n th c : ố ớ ạ ế ứ "Gi i toán có l i văn"ả ờ , là m t trong năm m ch ki n th c c b nộ ạ ế ứ ơ ả
xuyên su t ch ng trình Toán c p ti u h c. Thông qua gi i toán có l i văn, các em đ c phátố ơ ấ ể ọ ả ờ ợ
tri n trí tu , đ c rèn luy n k năng t ng h p: đ c, vi t, di n đ t, trình bày, tính toán. Toán cóể ệ ợ ệ ỹ ổ ợ ọ ế ễ ạ
l i văn là m ch ki n th c t ng h p c a các m ch ki n th c toán h c, gi i toán có l i văn cácờ ạ ế ứ ổ ợ ủ ạ ế ứ ọ ả ờ
em s đ c gi i các lo i toán v s h c, các y u t đ i s , các y u t hình h c và đo đ i l ng.ẽ ợ ả ạ ề ố ọ ế ố ạ ố ế ố ọ ạ ợ
Toán có l i văn là chi c c u n i gi a toán h c và th c t đ i s ng, gi a toán h c v i các mônờ ế ầ ố ữ ọ ự ế ờ ố ữ ọ ớ
h c khác.ọ
II - C s th c ti nơ ở ự ễ
1) V h c sinhề ọ
Trong các tuy n ki n th c toán ch ng trình toán Ti u h c thì tuy n ki n th c “Gi iế ế ứ ở ơ ể ọ ế ế ứ ả
toán có l i văn” là tuy n ki n th c khó khăn nh t đ i v i h c sinh, và càng khó khănờ ế ế ứ ấ ố ớ ọ
Nâng cao ch t l ng gi ng d y tuy n ki n th c "Gi i toán có l i văn" l p 1ấ ượ ả ạ ế ế ứ ả ờ ở ớ
Ti u h c Đ c Lýể ọ ứ
h n đ i v i h c sinh l p M t. B i vì đ i v i l p M t: V n t , v n hi u bi t, kh năngơ ố ớ ọ ớ ộ ở ố ớ ớ ộ ố ừ ố ể ế ả
đ c hi u, kh năng t duy lôgic c a các em còn r t h n ch . M t nét n i b t hi n nay làọ ể ả ủ ấ ạ ế ộ ổ ậ ệ
nói chung h c sinh cha bi t cách t h c, cha h c t p m t cách tích c c. Nhi u khi v iọ ế ự ọ ọ ậ ộ ự ề ớ
m t bài toán có l i văn các em có th đ t và tính đúng phép tính c a bài nhng không thộ ờ ể ặ ủ ể
tr l i ho c lý gi i là t i sao các em l i có đ c phép tính nh v y. Th c t hi n nay choả ờ ặ ả ạ ạ ợ ậ ự ế ệ
th y, các em th c s lúng túng khi gi i bài toán có l i văn. M t s em cha bi t tóm t tấ ự ự ả ờ ộ ố ế ắ
bài toán, cha bi t phân tích đ toán đ tìm ra đ ng l i gi i, cha bi t t ng h p đ trìnhế ề ể ờ ố ả ế ổ ợ ể
bày bài gi i, di n đ t v ng v , thi u lôgic. Ngôn ng toán h c còn r t h n ch , k năngả ễ ạ ụ ề ế ữ ọ ấ ạ ế ỹ
tính toán, trình bày thi u chính xác, thi u khoa h c, cha có bi n pháp, ph ng pháp h cế ế ọ ệ ơ ọ
toán, h c toán và gi i toán m t cách máy móc n ng v d p khuôn, b t ch c.ọ ả ộ ặ ề ậ ắ ớ
1.1. K t qu kh o sát t i 1 tr ng Ti u h cế ả ả ạ ờ ể ọ
Đ bài: ềL p 1A tr ng đ c 24 cây, l p 1B tr ng đ c 30 cây. H i c 2 l p tr ng đ c baoớ ồ ợ ớ ồ ợ ỏ ả ớ ồ ợ
nhiêu cây?
X p lo iế ạ
Đi mểS h c sinhố ọ
đ t/T ng sạ ổ ố
L i c a h c sinh trong bài kh o sátỗ ủ ọ ả T l %ỉ ệ
Gi iỏ9 , 10 16/61 Trình bày còn b nẩ26,2
Khá 7 , 8 21/61 Trình bày còn b n, câu l i gi i cha chu nẩ ờ ả ẩ 34,4
Trung
bình
5 , 6 20/61 Ch làm đúng phép tính, và đáp s đúng, saiỉ ố
tên đ n v , sai câu l i gi i ...ơ ị ờ ả 32,8
Y uếD i 5ớ4/61 Không bi t làm bài.ế6,6
2.2 u đi mƯ ể
- Ph n l n h c sinh bi t làm bài toán có l i văn. K t qu c a bài toán đúng.ầ ớ ọ ế ờ ế ả ủ
- H c sinh ham h c, có h ng thú h c t p môn Toán nói chung và “Gi i bài toán có l i văn”ọ ọ ứ ọ ậ ả ờ
nói riêng.
- H c sinh b c đ u bi t v n d ng bài toán có l i văn vào th c t .ọ ớ ầ ế ậ ụ ờ ự ế
2.3. H n chạ ế
- Trình bày bài làm còn cha s ch đ p.ạ ẹ
- M t s h c sinh cha bi t cách đ t câu l i gi i phù h p.ộ ố ọ ế ặ ờ ả ợ
- M t s ít h c sinh không hi u n i dung bài toán có l i văn d n đ n không làm đ c bài.ộ ố ọ ể ộ ờ ẫ ế ợ
2) V đ dùng d y h c :ề ồ ạ ọ
T duy c a h c sinh l p M t là t duy c th , đ h c sinh h c t t “Gi i toán có l i văn”ủ ọ ớ ộ ụ ể ể ọ ọ ố ả ờ
trong quá trình gi ng d y r t c n đ dùng thi t b d y h c đ minh ho .ả ạ ấ ầ ồ ế ị ạ ọ ể ạ
Trong nh ng năm qua, các tr ng ti u h c đã đ c cung c p khá nhi u trang thi t b vàữ ờ ể ọ ợ ấ ề ế ị
đ dùng d y h c đ ng b đ d y cho c c p h c và nh ng b va-li đ d y theo l pồ ạ ọ ồ ộ ể ạ ả ấ ọ ữ ộ ể ạ ớ
nhng th ng kê theo danh m c thì s l ng v n cha đáp ng đ c đ y đ yêu c u d y “Gi iố ụ ố ợ ẫ ứ ợ ầ ủ ầ ạ ả
toán có l i văn”.ờ
Nâng cao ch t l ng gi ng d y tuy n ki n th c "Gi i toán có l i văn" l p 1ấ ượ ả ạ ế ế ứ ả ờ ở ớ
Ti u h c Đ c Lýể ọ ứ
3) V giáo viênề
V n còn m t s giáo viên chuy n đ i ph ng pháp gi ng d y còn lúng túng, cha phátẫ ộ ố ể ổ ơ ả ạ
huy đ c tích c c ch đ ng c a h c sinh, ph ng pháp d y h c truy n th ng đã ăn sâu vàoợ ự ủ ộ ủ ọ ơ ạ ọ ề ố
t duy vào l l i d y h c hàng ngày. M t s giáo viên d y theo cách thông báo ki n th cề ố ạ ọ ộ ố ạ ế ứ
s n có, d y theo ph ng pháp thuy t trình có k t h p v i đàm tho i, th c ch t v n làẵ ạ ơ ế ế ợ ớ ạ ự ấ ẫ
“th y truy n th , trò ti p nh n ghi nh ”.ầ ề ụ ế ậ ớ M t s giáo viên cha bi t cách d y lo i Toánộ ố ế ạ ạ
có l i văn, không mu n nói là làm cho bài toán tr nên ph c t p, khó hi u h n. M t sờ ố ở ứ ạ ể ơ ộ ố
giáo viên ng i s d ng đ dùng minh ho , ng i tóm t t b ng s đ hình v ho c đo nạ ử ụ ồ ạ ạ ắ ằ ơ ồ ẽ ặ ạ
th ng, s d ng ph ng pháp phân tích, t ng h p trong vi c giúp h c sinh tìm đ ng l iẳ ử ụ ơ ổ ợ ệ ọ ờ ố
gi i và gi i toán còn khó hi u.ả ả ể
4) Nh ng sai l m và khó khăn th ng g p c a giáo viên và h c sinh khi d y và h cữ ầ ờ ặ ủ ọ ạ ọ
tuy n ki n th c : “Gi i toán có l i văn” l p 1.ế ế ứ ả ờ ở ớ
V m t nh n th c giáo viên còn coi vi c d y cho h c sinh “Gi i toán có l i văn” cho h cề ặ ậ ứ ệ ạ ọ ả ờ ọ
sinh l p 1 là đ n gi n, d dàng nên cha tìm tòi nghiên c u đ có ph ng pháp gi ng d y cóớ ơ ả ễ ứ ể ơ ả ạ
hi u qu . ệ ả
V n t , v n ki n th c, kinh nghi m th c t c a h c sinh l p 1 còn r t h n ch nên khiố ừ ố ế ứ ệ ự ế ủ ọ ớ ấ ạ ế
gi ng d y cho h c sinh l p 1 giáo viên đã di n đ t nh v i các l p trên làm h c sinh l p 1 khóả ạ ọ ớ ễ ạ ớ ớ ọ ớ
hi u và không th ti p thu đ c ki n th c và không đ t k t qu T t trong vi c gi i các bàiể ể ế ợ ế ứ ạ ế ả ố ệ ả
toán có l i văn.ờ
Kh năng ph i h p, k t h p v i nhi u ph ng pháp đ d y tuy n ki n th c: “Gi i toán cóả ố ợ ế ợ ớ ề ơ ể ạ ế ế ứ ả
l i văn” l p 1 còn thi u linh ho t.ờ ở ớ ế ạ
Giáo viên còn lúng túng khi t o các tình hu ng s ph m đ nêu v n đ .ạ ố ạ ể ấ ề
Cha khuy n khích đ ng viên và giúp đ m t cách h p lý các nhóm cũng nh các đ i t ng h cế ộ ỡ ộ ợ ố ợ ọ
sinh trong quá trình h c.ọ
Kh năng kiên trì c a h c sinh l p 1 trong quá trình h c nói chung cũng nh h c “Gi i toán cóả ủ ọ ớ ọ ọ ả
l i văn” nói riêng còn cha cao.ờ
III/ Quá trình nghiên c uứ
- Năm h c 2003 - 2004 tôi đ c phân công d y l p 1. Trong su t năm h c tôi tìm hi u,ọ ợ ạ ớ ố ọ ể
ghi chép t p h p nh ng u đi m, thi u sót c a h c sinh trong l p v " Gi i toán có l iậ ợ ữ ể ế ủ ọ ớ ề ả ờ
văn". Tôi đã m nh d n trao đ i cùng Ban giám hi u, b n bè đ ng nghi p trong và ngoàiạ ạ ổ ệ ạ ồ ệ
tr ng v nh ng u đi m và thi u sót c a h c sinh l p 1 nói chung trong vi c " Gi i toánờ ề ữ ể ế ủ ọ ớ ệ ả
có l i văn", đ ng th i trao đ i, bàn b c và đ xu t m t s ý ki n đ phát huy u đi m vàờ ồ ờ ổ ạ ề ấ ộ ố ế ể ể
kh c ph c thi u sót c a h c sinh và giáo viên.ắ ụ ế ủ ọ
