SÁNG KI N KINH NGHI M - MÔN NG VĂNẾ Ệ Ữ
RÈN KĨ NĂNG SO SÁNH TRONG C M TH TÁC PH M VĂNẢ Ụ Ẩ
H C CHO H C SINH L P 9Ọ Ọ Ớ
Tác gi : Bùi Th Nga ả ị
Ch c v : ứ ụ Giáo viên
Đn v : THCS Tây Hơ ị ồ
Môn: Ng Vănữ
A. PH N M ĐUẦ Ở Ầ
Ng văn là môn h c có vai trò r t quan tr ng trong đi s ng và trong sữ ọ ấ ọ ờ ố ự
phát tri n t duy c a con ng i. Là môn h c thu c nhóm khoa h c xã h i,ể ư ủ ườ ọ ộ ọ ộ
Ng văn có v trí đc bi t trong vi c th c hi n m c tiêu chung c a nhàữ ị ặ ệ ệ ự ệ ụ ủ
tr ng THCS. H c Ng văn v a giúp ng i h c hình thành t ng b c vườ ọ ữ ừ ườ ọ ừ ướ ề
trình đ h c v n ph thông t o ti n đ cho các em h c b c cao h n; đngộ ọ ấ ổ ạ ề ề ọ ở ậ ơ ồ
th i giúp ng i h c phát tri n và hoàn thi n v m t nhân cách, giúp các emờ ườ ọ ể ệ ề ặ
bi t yêu cái hay cái đp, ghét cái x u, bi t cách ăn nói, giao ti p ... trong cu cế ẹ ấ ế ế ộ
s ng hàng ngày. V y làm sao đ c m nh n h t cái hay cái đp c a tác ph mố ậ ể ả ậ ế ẹ ủ ẩ
văn h c? Làm sao đ t nh ng n i dung v n đ c a tác ph m các em có thọ ể ừ ữ ộ ấ ề ủ ẩ ể
b c l nh ng đánh giá, suy nghĩ riêng c a cá nhân mình qua các bài vi t m tộ ộ ữ ủ ế ộ
cách sâu s c, toàn di n ? T đó, ta th y trong h c Ng văn con đng ti pắ ệ ừ ấ ọ ữ ườ ế
c n tác ph m văn h c có ý nghĩa vô cùng quan tr ng. Tuy nhiên, v i h c sinh,ậ ẩ ọ ọ ớ ọ
khi h c và c m th văn h c các em còn khá nhi u lúng túng và b ng , đcọ ả ụ ọ ề ỡ ỡ ặ
bi t khi các em v n d ng, tích h p ki n th c đ khám phá th gi i vănệ ậ ụ ợ ế ứ ể ế ớ
ch ng.ươ Đi u này đã tr thành m t v n đ khi n ng i giáo viên d y Ngề ở ộ ấ ề ế ườ ạ ữ
văn luôn trăn tr , tìm tòi nh ng con đng v a quen v a d đ h c sinh v nở ữ ườ ừ ừ ễ ể ọ ậ
d ng đc t i u nh m đem l i hi u qu c m th cao.ụ ượ ố ư ằ ạ ệ ả ả ụ
Th c t đ h ng d n h c sinh c m th tác ph m văn h c ng i giáoự ế ể ướ ẫ ọ ả ụ ẩ ọ ườ
viên luôn h ng d n các em c n bám vào đc tr ng th lo i đ khai thác. Víướ ẫ ầ ặ ư ể ạ ể
d nh v i các văn b n th thì khai thác c n bám vào hình nh, ngôn t , nh pụ ư ớ ả ơ ầ ả ừ ị
đi u,… V i các tác ph m văn xuôi thì c n c m th các ph ng di n nhệ ớ ẩ ầ ả ụ ở ươ ệ ư
c t truy n, nhân v t, s vi c,… Song làm sao đ các em nh lâu, c m th sâuố ệ ậ ự ệ ể ớ ả ụ
s c thì m t thao tác không th thi u trong c m th tác ph m văn h c là kĩắ ộ ể ế ả ụ ẩ ọ
năng so sánh.
ĐỀ TÀI
RÈN KĨ NĂNG SO SÁNH TRONG C M TH TÁC PH M VĂN H CẢ Ụ Ẩ Ọ
CHO H C SINH L P 9Ọ Ớ
1
SÁNG KI N KINH NGHI M - MÔN NG VĂNẾ Ệ Ữ
Trong c m th văn h c, kĩ năng so sánh không ph i là m t kĩ năng m iả ụ ọ ả ộ ớ
l . Song trên th c t trong khung ki n th c ch ng trình, kĩ năng này l iạ ự ế ế ứ ươ ạ
không đc h th ng thành ki n th c riêng bi t, bài b n. Kĩ năng này chượ ệ ố ế ứ ệ ả ỉ
đc th c hi n khi h c sinh ph i tr l i các câu h i trong sách giáo khoa ượ ự ệ ọ ả ả ờ ỏ ở
ph n ầĐc - hi u văn b nọ ể ả ho c ph n ặ ầ Luy n t pệ ậ . Tuy nhiên, trong phân b số ố
l ng câu h i v yêu c u kĩ năng này không ph i là ít, đc bi t là Sách giáoượ ỏ ề ầ ả ặ ệ ở
khoa Ng văn 9. Chính vì v y, khi g p d ng bài t p yêu c u s d ng kĩ năngữ ậ ặ ạ ậ ầ ử ụ
so sánh h c sinh th ng không làm đc, n u có thì hi u qu đt đc ch aọ ườ ượ ế ệ ả ạ ượ ư
cao. B i v y, v i h c sinh kh i 9, đ th c hi n m c tiêu nâng cao h n n aở ậ ớ ọ ố ể ự ệ ụ ơ ữ
ch t l ng đi trà và ch t l ng mũi nh n thì vi c h ng d n h c sinh c mấ ượ ạ ấ ượ ọ ệ ướ ẫ ọ ả
th văn h c b ng kĩ năng so sánh là m t nhu c u b c thi t đi v i HS và cụ ọ ằ ộ ầ ứ ế ố ớ ả
v i ng i d y. ớ ườ ạ
Là m t giáo viên gi ng d y b môn Ng văn trong nhà tr ng THCS,ộ ả ạ ộ ữ ườ
b n thân th y đc vai trò ý nghĩa l n c a đi m i ph ng pháp trong d y vàả ấ ượ ớ ủ ổ ớ ươ ạ
h c hi n nay. Đ góp ph n nho nh trong cu c đó, tôi xin góp m t cách hi u,ọ ệ ể ầ ỏ ộ ộ ể
cách rèn luy n HS c m th tác ph m văn h c qua đ tài:ệ ả ụ ẩ ọ ề Rèn kĩ năng so sánh
trong c m th tác ph m văn h c cho h c sinh l p 9.ả ụ ẩ ọ ọ ớ V i đ tài này, bớ ề nả
thân tôi mong mu n đa l i hi u qu cao trong d y và h c Ng văn THCSố ư ạ ệ ả ạ ọ ữ .
Vì v y r t mong đc s ng h và chia s c a các đng nghi p! ậ ấ ượ ự ủ ộ ẻ ủ ồ ệ
B. PH N N I DUNGẦ Ộ
I. TH C TR NG C A V N Đ NGHIÊN C UỰ Ạ Ủ Ấ Ề Ứ
1. Th c tr ng:ự ạ
So sánh là m t thao tác t duy. Trong quá trình nh n th c th gi i kháchộ ư ậ ứ ế ớ
quan, kĩ năng so sánh bao gi cũng giúp phát hi n cái m i, cái khác bi t. Điờ ệ ớ ệ ố
v i vi c phân tích văn h c, so sánh th ng h ng vào hai m c đích chính:ớ ệ ọ ườ ướ ụ
- So sánh đ ch ra nh ng nét riêng, nét đc đáo, sáng t o; phát hi n nh ng vể ỉ ữ ộ ạ ệ ữ ẻ
đp văn h c không l p l i, nh ng đóng góp c a nhà văn …ẹ ọ ặ ạ ữ ủ
- So sánh còn đ phát hi n nh ng quy lu t chung gi a các tác ph m, các tácể ệ ữ ậ ữ ẩ
gi , ho c các giai đo n văn h c. Vi c rút ra nh ng quy lu t chung giúp choả ặ ạ ọ ệ ữ ậ
nh n th c c a ng i phân tích v m t v n đ văn h c s tr nên sâu s cậ ứ ủ ườ ề ộ ấ ề ọ ẽ ở ắ
h n, v ng vàng h n. Đây cũng là c s là n n móng cho nh ng phát hi n m iơ ữ ơ ơ ở ề ữ ệ ớ
m khác. ẻ
ĐỀ TÀI
RÈN KĨ NĂNG SO SÁNH TRONG C M TH TÁC PH M VĂN H CẢ Ụ Ẩ Ọ
CHO H C SINH L P 9Ọ Ớ
2
SÁNG KI N KINH NGHI M - MÔN NG VĂNẾ Ệ Ữ
T đó so sánh còn là c s đ th c hi n thao tác t duy có m c đ caoừ ơ ở ể ự ệ ư ứ ộ
h n nh s t ng h p, h th ng hoá các v n đ gi a tác ph m này v i tácơ ư ự ổ ợ ệ ố ấ ề ữ ẩ ớ
ph m văn h c khác hay chính trong m t tác ph m văn h c.ẩ ọ ộ ẩ ọ
Đi v i h c sinh Trung h c c s (THCS) các em đc h c khái ni mố ớ ọ ọ ơ ở ượ ọ ệ
so sánh ph m vi là m t phép tu t t v ng ph n ki n th c Ti ng Vi tở ạ ộ ừ ừ ự ở ầ ế ứ ế ệ
trong ch ng trình Ng văn 6 t p 2. Song t t duy v khái ni m so sánh: ươ ữ ậ ừ ư ề ệ so
sánh là đi chi u s v t, s vi c này v i s v t, s vi c khác có nét t ngố ế ự ậ ự ệ ớ ự ậ ự ệ ươ
đng đ làm tăng s c g i hình, g i c m cho s di n đt ồ ể ứ ợ ợ ả ự ễ ạ (Ng văn 6, t p 2,ữ ậ
bài 19, trang 24) ch y u giúp các em phát hi n ra các phép so sánh có trongủ ế ệ
tác ph m văn h c. T đó h c sinh tìm ra tác d ng c a bi n pháp so sánh trongẩ ọ ừ ọ ụ ủ ệ
kh năng bi u đt n i dung c a văn b n cũng nh tài năng s d ng ngôn ngả ể ạ ộ ủ ả ư ử ụ ữ
c a tác gi . Tuy nhiên, trên th c t t phép so sánh đ các em hi u và v nủ ả ự ế ừ ể ể ậ
d ng thành kĩ năng so sánh trong quá trình c m th tác ph m văn h c là ch aụ ả ụ ẩ ọ ư
có m t bài d y riêng mà ch là v n d ng th c hành qua các câu h i nh l ộ ạ ỉ ậ ụ ự ỏ ỏ ẻ ở
m t s bài. Ví d :ộ ố ụ
L p 6:ớ
Hai bài “Sông n c Cà Mauướ ” và “V t thácượ ” đu miêu t c nh sông n c.ề ả ả ướ
Em hãy nêu nh ng nét đc s c c a phong c nh thiên nhiên đc miêu t ư ặ ắ ủ ả ượ ả ở
m i bài và ngh thu t miêu t c a m i tác gi . ỗ ệ ậ ả ủ ỗ ả
(Ng văn 6, t p 2, bài 21, trang 41)ữ ậ
L p 7:ớ
1. Cách bi u ý và bi u c m c a bài ể ể ả ủ “Phò giá v kinhề” và bài “Sông núi n c ướ
Nam” có gì gi ng nhau? ố
(Ng văn 7, t p 1, bài 5, trang 68)ữ ậ
2. Cách ví von ti ng su i c a Nguy n Trãi trong hai câu th “Côn S n su iế ố ủ ễ ơ ơ ố
ch y rì r m, Ta nghe nh ti ng đàn c m bên tai” và c a H Chí Minh trongả ầ ư ế ầ ủ ồ
câu th “Ti ng su i trong nh ti ng hát xa” (ơ ế ố ư ế C nh khuya) ảcó gì gi ng và khácố
nhau ? (Ng văn 7, t p 1, bài 6, trang 81)ữ ậ
3. Hai bài th (ơ“C nh khuya” ảvà “R m tháng giênằg” ) đu miêu t c nh trăngề ả ả
chi n khu Vi t B c. Em hãy nh n xét c nh trăng trong m i bài có nét đpở ế ệ ắ ậ ả ỗ ẹ
riêng nh th nào ? ư ế
(Ng văn 7, t p 1, bài 12, trang 142)ữ ậ
L p 8:ớ
1. Qua đo n trích ạ“T c n c v b ” ứ ướ ỡ ờ và truy n ng n ệ ắ “Lão H c”, ạem hi u ể
ĐỀ TÀI
RÈN KĨ NĂNG SO SÁNH TRONG C M TH TÁC PH M VĂN H CẢ Ụ Ẩ Ọ
CHO H C SINH L P 9Ọ Ớ
3
SÁNG KI N KINH NGHI M - MÔN NG VĂNẾ Ệ Ữ
th nào v cu c đi và tính cách ng i nông dân trong xã h i cũ.ế ề ộ ờ ườ ộ
(Ng văn 8, t p 1, bài 4, trang 48)ữ ậ
2. Đi chi u Đôn-ki-hô-tê và Xan-chô Pan-xa v các m t : dáng v bên ngoài,ố ế ề ặ ẻ
ngu n g c xu t thân, suy nghĩ, hành đng, … đ th y rõ nhà văn đã xây d ngồ ố ấ ộ ể ấ ự
m t c p nhân v t t ng ph n.ộ ặ ậ ươ ả
(Ng văn 8, t p 1, bài 7, trang 79)ữ ậ
3. Qua bài th (“ơT c c nh Pác Bó”ứ ả ), có th th y rõ Bác H c m th y vuiể ấ ồ ả ấ
thích, tho i mái khi s ng gi a thiên nhiên. Nguy n Trãi cũng t ng ca ng i “thúả ố ữ ễ ừ ợ
lâm tuy n” (ni m vui thú đc s ng v i r ng, su i) trong bài “ề ề ượ ố ớ ừ ố Côn S n caơ”.
Hãy cho bi t “thú lâm tuy n” Nguy n Trãi và H Chí Minh có gì gi ng vàế ề ở ễ ồ ố
khác nhau ? (Ng văn 8, t p 2, bài 20, trang 29)ữ ậ
L p 9:ớ
1. Phân tích, so sánh c nh mùa xuân trong câu th c trung Qu c: “Ph ng ả ơ ổ ố ươ
th o liên thiên bích – Lê chi s đi m hoa” (C th m li n v i tr i xanh – Trênả ổ ể ỏ ơ ề ớ ờ
cành lê có m y bông hoa) v i c nh mùa xuân trong câu th : “C non xanh t nấ ớ ả ơ ỏ ậ
chân tr i – Cành lê tr ng đi m m t vài bông hoa” đ th y đc s ti p thu vàờ ắ ể ộ ể ấ ượ ự ế
sáng t o c a Nguy n Du. ạ ủ ễ
(Ng văn 9, t p 1, bài 6, trang 87)ữ ậ
2. C m nghĩ c a em v th h tr th i kháng chi n ch ng Mĩ qua hình nhả ủ ề ế ệ ẻ ờ ế ố ả
ng i lính trong bài th ườ ơ “Bài th v ti u đi xe không kính”ơ ề ể ộ c a Ph m Ti nủ ạ ế
Du t ? So sánh hình nh ng i lính bài th này và bàiậ ả ườ ở ơ ở “Đng chí”ồ c aủ
Chính H u.ữ(Ng văn 9, t p 1, bài10,ữ ậ
trang 133)
3. Em có nh truy n ng n hay bài th nào cũng vi t v tình c m quê h ngớ ệ ắ ơ ế ề ả ươ
đt n c ? Hãy nêu nét riêng c a truy n ấ ướ ủ ệ “Làng” so v i nh ng tác ph m y.ớ ữ ẩ ấ
(Ng văn 9, t p 1, bài 13, trang 174)ữ ậ
4. C m nh n c a em v hình nh ng i lính trong hai bài th : ả ậ ủ ề ả ườ ơ “Đng chí”ồ
(Chính H u), ữ“Bài th v ti u đi xe không kính”ơ ề ể ộ (Ph m Ti n Du t).ạ ế ậ
(Ng văn 9, t p 1, bài 15, trang 204)ữ ậ
5. Đc l i bài ọ ạ “Khúc hát ru nh ng em bé l n trên l ng m ” ữ ớ ư ẹ c a Nguy n Khoaủ ễ
Đi m (Ng văn 9, t p 1, bài 12). Đi chi u v i bài “ề ữ ậ ố ế ớ Con cò” và ch ra cáchỉ
v n d ng l i ru m i bài th .ậ ụ ờ ở ỗ ơ
(Ng văn 9, t p 2, bài 22, trang 48)ữ ậ
ĐỀ TÀI
RÈN KĨ NĂNG SO SÁNH TRONG C M TH TÁC PH M VĂN H CẢ Ụ Ẩ Ọ
CHO H C SINH L P 9Ọ Ớ
4
SÁNG KI N KINH NGHI M - MÔN NG VĂNẾ Ệ Ữ
6. Nh n xét v nh ng đi m chung và nét riêng trong n i dung và cách bi uậ ề ữ ể ộ ể
hi n tình m con trong các bài th : ệ ẹ ơ “Khúc hát ru nh ng em bé l n trên l ngữ ớ ư
m ”, ẹ“Con cò”, “Mây và sóng”.
(Ng văn 9, t p 2, bài 25, trang 90)ữ ậ
7. Phân tích nét riêng trong cách bi u hi n c m xúc và sáng t o hình nh c aể ệ ả ạ ả ủ
các bài th : ơ“Con cò”, “Mùa xuân nho nh ”, “Nói v i con”.ỏ ớ
(Ng văn 9, t p 2, bài 25, trang 97)ữ ậ
Nh v y kĩ năng so sánh trong c m th tác ph m văn h c đóng m t vaiư ậ ả ụ ẩ ọ ộ
trò vô cùng quan tr ng. Vi c n m đc cách so sánh là m t chìa khóa quanọ ệ ắ ượ ộ
tr ng góp ph n không nh cho thành công c a vi c b c vào khám phá thọ ầ ỏ ủ ệ ướ ế
gi i phong phú, kì di u c a văn h c. Nh ng trên th c t cách hi u bi t vàớ ệ ủ ọ ư ự ế ể ế
v n d ng kĩ năng so sánh vào c m th văn h c c ng i d y và ng i h cậ ụ ả ụ ọ ả ở ườ ạ ườ ọ
ch a th c s đc chú tr ng. Tôi đã ti n hành làm phi u đi u tra v vi cư ự ự ượ ọ ế ế ề ề ệ
hi u bi t và v n d ng kĩ năng so sánh trong tác ph m văn h c h c sinhể ế ậ ụ ẩ ọ ở ọ
(kh i 8, 9) và giáo viên t chuyên môn c a đn v tôi đang tr c ti p gi ng d yố ổ ủ ơ ị ự ế ả ạ
thì thu nh n đc k t qu nh sau :ậ ượ ế ả ư
Đi v i giáo viên: S giáo viên đc h i : 6 đng chí.ố ớ ố ượ ỏ ồ
- Hi u đc vai trò c a kĩ năng so sánh trong c m th tác ph m văn h c là 6/6ể ượ ủ ả ụ ẩ ọ
(t l 100%).ỉ ệ
- H ng d n h c sinh v n d ng kĩ năng so sánh trong c m th tác ph m vănướ ẫ ọ ậ ụ ả ụ ẩ
h c m c đ nhi u là 2/6 (t l 33.3%), m c đ ít là 4/6 (t l 66.7%)ọ ở ứ ộ ề ỉ ệ ứ ộ ỉ ệ
- H ng d n h c sinh v n d ng kĩ năng so sánh trong c m th tác ph m vănướ ẫ ọ ậ ụ ả ụ ẩ
h c có tính bài b n, h th ng là 0/6 (0%)ọ ả ệ ố
Đi v i h c sinh : S h c sinh đc h i : 89 em.ố ớ ọ ố ọ ượ ỏ
- Đã s d ng kĩ năng so sánh trong c m th tác ph m văn h c là 89/89 (t lử ụ ả ụ ẩ ọ ỉ ệ
100%). Ch a s d ng kĩ năng so sánh trong c m th tác ph m văn h c là 0/89ư ử ụ ả ụ ẩ ọ
(t l 0%).ỉ ệ
- Hi u đc vai trò c a kĩ năng so sánh trong c m th tác ph m văn h c làể ượ ủ ả ụ ẩ ọ
20/89 (t l 22.5%). Ch a hi u đc vai trò c a kĩ năng so sánh trong c m thỉ ệ ư ể ượ ủ ả ụ
tác ph m văn h c là 69/89 (t l 77.5%).ẩ ọ ỉ ệ
- K t qu bài t p v c m th văn h c có s d ng kĩ năng so đt trên trungế ả ậ ề ả ụ ọ ử ụ ạ
bình là 25/89 (t l 28.8%); d i trung bình là 64/89 (t l 71.2%).ỉ ệ ướ ỉ ệ
Qua đi u tra và th c t tr c ti p gi ng d y, tôi nh n th y :ề ự ế ự ế ả ạ ậ ấ
V i giáo viên d y Ng văn, rèn kĩ năng so sánh cho h c sinh th t s r tớ ạ ữ ọ ậ ự ấ
c n thi t và quan tr ng. Tuy nhiên th c t vi c h ng d n h c sinh kĩ năngầ ế ọ ự ế ệ ướ ẫ ọ
ĐỀ TÀI
RÈN KĨ NĂNG SO SÁNH TRONG C M TH TÁC PH M VĂN H CẢ Ụ Ẩ Ọ
CHO H C SINH L P 9Ọ Ớ
5
