CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến ngành GD&ĐT Ninh Bình
Chúng tôi gồm:
TT Họ và tên Ngày, tháng,
năm sinh Nơi công tác Chức vụ
Trình
độ
chuyên
môn
Tỷ lệ (%)
đóng góp
vào việc
tạo ra
sáng kiến
1 Đinh Thị Bích Huệ 05/11/1979
Phòng
GD&ĐT Hoa
Lư
Trưởng
phòng
Thạc
sỹ 20%
2 Đỗ Xuân Quý 27/12/1979
Trường
THCS Ninh
Thắng
Hiệu
trưởng
Đại
học 20%
3 Trịnh Thị Thơm 10/02/1974
Trường
THCS Ninh
Hải
Hiệu
trưởng
Đại
học 20%
4 Nguyễn Thị Hường 14/03/1977
Trường
THCS Ninh
Thắng
Phó hiệu
trưởng
Đại
học 20%
5 Đỗ Thị Ánh 07/02/1976
Trường
THCS Ninh
Hải
Phó hiệu
trưởng
Đại
học 20%
I. TÊN SÁNG KIẾN, LĨNH VỰC ÁP DỤNG.
1. Tên sáng kiến: Một số giải pháp nâng cao chất lượng chuyên mônđáp ứng
yêu cầu đổi mới giáo du[c trong trường THCS.
2. Lĩnh vực áp dụng: Công tác chuyên môn trường THCS.
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN.
Hoạt động sinh hoạt chuyên môn các trường THCS những năm qua đã có nhiều
đổi mới. Tuy nhiên chất lượng sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn chưa đạt kết quả cao.
Thực tế cho thấy, các tổ, nhóm chuyên môn đang bộc lộ những khó khăn vướng mắc
về cách thức sinh hoạt, công tác quản lí, chỉ đạo hoạt động đặc biệt là hiệu quả các
buổi sinh hoạt còn hạn chế. Nội dung kế hoạch, sổ nghị quyết, sổ theo dõi chuyên
môn… còn nặng về hình thức, ghi chép còn chung chung, thảo luận về đổi mới
phương pháp chưa đi vào chiều sâu, góp ý giờ dạy chưa đi vào mục tiêu yêu cầu nội
dung. Một số tiết dạy xếp loại giỏi, khá chưa thực chất. Một số tổ chuyên môn xây
dựng kế hoạch hoạt động chuyên môn còn mang tính hình thức chưa căn cứ vào chất
lượng thực tế của tổ để xây dựng các chuyên đề cần sinh hoạt. Những hoạt động như
thao giảng, dự giờ góp ý…còn mang tính hình thức có dự giờ nhưng không góp ý xếp
loại một cách nghiêm túc mà còn nể nang. Chưa mạnh dạn đề xuất những hoạt động
của tổ mà chủ yếu dựa vào kế hoạch chung của nhà trường. Hoạt động trao đổi nhóm
giữa các nhóm chuyên môn hiệu quả chưa cao.
Vấn đề mà sáng kiến giải quyết được: Chỉ ra nội dung quan trọng, mấu chốt của
2
sinh hoạt chuyên môn trong giai đoạn đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo,
từ đó có những giải pháp mới giúp khắc phục những hạn chế khó khăn nêu trên để
đem lại hiệu quả cao trong các buổi sinh hoạt chuyên môn trong trường THCS.
1. Giải pháp cũ thường làm.
Theo điều lệ trường phổ thông,tổ chuyên môn tổ chức sinh hoạt chuyên môn ít
nhất 01 lần trong 02 tuần do đó chiều thứ 5 tuần lẻ trong thángnhà trường bố trí lịch
sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn. Các tổ, nhóm chuyên môn luôn có quĩ thời gian cố
định, chủ động trong việc bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong tổ. Đối với nội
dung công việc của tổ, hiệu phó chuyên môn có trách nhiệm lên kế hoạch cụ thể trong
tháng theo từng tuần và triển khai nội dung chỉ đạo về chuyên môn cho tổ trưởngtrước
thời gian họp tổ, từ đó tổ trưởng chuyên môn có trách nhiệm xây dựng kế hoạch chỉ
đạo cho từng tổ - Trình ban lãnh đạo nhà trường phê duyệt. Dựa vào kế hoạch trên các
bộ phận và đặc biệt là các tổ, nhóm chuyên môn chủ động trong việc lập kế hoạch,
điều hành hoạt động của tổ, nhóm. Trong đó có kế hoạch tổ chức học tập các chuyên
đề giảng dạy, phân công giáo viên thao giảng minh hoạ chuyên đề, ...
1.1.Ưu điểm của giải pháp cũ.
Có kế hoạch cụ thể tạo nền nếp sinh hoạt chuyên môn cố định.
1.2.Nhược điểmcủa giải pháp cũ.
Nội dung sinh hoạt còn mang tính thảo lượt chung chung chưa đi sâu vào các vấn
đề mũi nhọn, tính thúc đẩy chưa cao.
Tổ trưởng (nhóm trưởng) chưa thực sự chủ động trong công viêc, còn lệ thuộc
vào kế hoạch hoạt động chuyên môn của nhà trường.
1.3. Nguyên nhân của tồn tại trên.
Về phía người dạy: Dạy học nói chung và dạy học sinh học nói riêng còn mang
nặng tính “ứng thí” - thi gì học nấy. Dạy học theo hướng tiếp cận nội dung; đánh giá
học sinh còn khá nặng về lý luận, không mang tính thực tiễn.
Về phía người học: Phương pháp học đang có thay đổi mạnh mẽ từ thụ động
sang chủ động tiếp thu song vẫn còn bị bó hẹp trong kiến thức SGK, nội dung lý
thuyết mang tính hàn lâm, xa rời thực tế. Tư duy khái quát sơ đồ hóa (bản đồ tư duy)
được sử dụng hỗ trợ cho tìm kiếm và ghi nhớ thông tin song tư duy trực quan thực tế
còn thiêu và còn yếu.
Thực trạng học sinh học tập thụ động, lĩnh hội kiến thức từ giáo viên và phụ
thuộc nhiều vào sách giáo khoa, học theo nội dung sách. Vì vậy cần phải thay đổi nhận
thức về tính thiết thực của hoạt động giáo dục, thay đổi về cách thức tổ chức hoạt động
giáo dục ở trường THCS trong việc hình thành các năng lực và phẩm chất cho học
sinh.
2. Giải pháp mới.
Chỉ ra nội dung quan trọng, mấu chốt trong buổi sinh hoạt chuyên môn của các
tổ, nhóm chuyên môn từ đó có những giải pháp mới giúp khắc phục những hạn chế
khó khăn nêu trên để đem lại hiệu quả cao trong các buổi sinh hoạt chuyên môn trong
trường THCS.
Để cụ thể hóa giải pháp trên, chúng tôi xây dựng và thực hiệnmột số giải pháp
nâng cao chất lượng chuyên môn đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo duzc trong trường
2
3
THCS như sau:
2.1. Công tác đào tạo lại và bồi dưỡng đội ngũ.
Về cơ bản, đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục hiện nay đã đạt chuẩn
và trên chuẩn trình độ đào tạo. Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên có lòng yêu nghề, có
phẩm chất đạo đức nghề nghiệp tốt, có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc, có ý
chí vươn lên, tích cực học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ.
Tuy nhiên, đội ngũ giáo viên hiện nay vẫn còn gặp nhiều bất cập về trình độ chuyên
môn, năng lực sư phạm, năng lực hoạt động xã hội và năng lực ngoại ngữ, tin học.
Một số kĩ năng chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới, nhất là kĩ năng dạy theo định
hướng phát triển năng lực của học sinh, dạy học tích hợp, kĩ năng tự học, tự nghiên
cứu… Một số khả năng của giáo viên chưa được phát huy tốt như nghiên cứu bài dạy,
cập nhật tri thức…
Chương trình giáo dục phổ thông mới được triển khai trong thời gian tới với
định hướng và yêu cầu chuyển từ trang bị nội dung kiến thức sang phát triển phẩm
chất và năng lực người học bằng việc dạy học tích hợp và lồng ghép, dạy học phân
hóa, trải nghiệm sáng tạo… Để thực hiện đổi mới chương trình giáo dục phổ thông đạt
hiệu quả thì việc quan trọng trước tiên là công tác đào tạo lại và bồi dưỡng đội ngũ. Để
đáp ứng yêu cầu đổi mới,những năm gần đây nhà trường đã tạo điều kiện để cán bộ,
giáo viên tham gia các lớp tập huấn cho cán bộ quản lý, giáo viên về nội dung chương
trình giáo dục phổ thông tổng thể năm 2018, về đổi mới phương pháp dạy học, về đổi
mới kiểm tra đánh giá người học theo phẩm chất và năng lực; các lớp tập huấn bồi
dưỡng trình độ công nghệ thông tin, ứng dụng các phần mềm trong công tác quản lý,
dạy học và kiểm tra đánh giá,…
Phòng GD&ĐT Hoa Lư chỉ đạo các trường nghiêm túc thực hiện các buổi
chuyên đề, tập huấn của Bộ GD&ĐT, sở GD&ĐT Ninh Bình. Chỉ đạo, tổ chức cho
cán bộ, giáo viên được tham gia tập huấn triển khai nội dung được tiếp thu tới cán bộ,
giáo viên trong toàn huyện. Chỉ đạo, tổ chức các buổi tập huấn, chuyên đề, ngoại khóa
giúp giáo viên, học sinh được tiếp cận phương pháp dạy và học theo định hướng mới:
tổ chức buổi ngoại khóa “Ngày hội Hóa học” cấp tỉnh tại trường THCS Ninh Thắng,
“Ngày hội STEM” cấp tỉnh tại trường THCS Ninh Vân, THCS Ninh Giang.
4
2.2. Đa dạng hóa các hình thức sinh hoạt chuyên môn.
Nhà trường tăng cường nâng cao hiệu quả sinh hoạt chuyên môn với nội dung
và hình thức đa dạng: sinh hoạt theo tổ nhóm chuyên môn, sinh hoạt chuyên môn theo
chuyên đề, sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học, sinh hoạt chuyên
môn trên trang “Trường học kết nối”,…Việc bồi dưỡng đội ngũ thông qua hội giảng,
hội thi giáo viên giỏi các cấp. Đây là một hình thức bồi dưỡng rất thiết thực và hiệu
quả, qua nội dung thi giáo viên được nghiên cứu, tìm tòi, sáng tạo về đổi mới phương
pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá, hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ thông
tin vào giảng dạy,… và đặc biệt qua hội thi giáo viên được học hỏi, trao đổi kinh
nghiệm từ đồng nghiệp; có thêm kinh nghiệm từ việc theo dõi hoạt động học của học
sinh,…. Bên cạnh đó việc bồi dưỡng đội ngũ thông qua các cuộc thi: Dạy học theo chủ
đề tích hợp, sáng tạo khoa học kỹ thuật, STEM, viết đề tài, sáng kiến kinh nghiệm,…
Quan trọng nhất là bản thân mỗi giáo viên phải có ý thức, trách nhiệm trong việc thực
hiện đổi mới chương trình giáo dục phổ thông bằng các việc làm cụ thể:
Một là, phải nắm bắt được nội dung chương trình đổi mới.
Hai là, phải nâng cao trình độ chuyên môn, trình độ tin học, trình độ ngoại ngữ.
Ba là, phải biết học hỏi từ đồng nghiệp.
Bốn là, phải nâng cao ý thức tự học, tự bồi dưỡng và khả năng nghiên cứu, tìm
tòi, sáng tạo.
Năm là, phải thay đổi nhận thức, say chuyên môn, tâm huyết với nghề.
2.3. Nâng cao chất lượng sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn.
Nhà trường lên lịch họp tổ chuyên môn ngay từ đầu học kỳ, đảm bảo đúng yêu
cầu: bình quân 1 tháng tổ chuyên môn họp 2 lần trong buổi chiều thứ 5. Về nhóm
chuyên môn: trong một vài năm gần đây và hiện nay, ngành giáo dục đang thực hiện
việc đổi mới sách giáo khoa và chương trình nhằm nâng cao chất lượng dạy - học. Do
đó cần phải tăng cường hơn nữa việc họp nhóm chuyên môn. Được sự nhất trí chung
của tập thể giáo viên, trong nghị quyết Hội nghị cán bộ viên chức đầu năm trường
chúng tôi đã thống nhất: mỗi nhóm chuyên môn mỗi tháng họp 2 lần với thời gian lệch
thời gian họp của tổ chuyên môn. (Nhà trường bố trí TKB ngày thứ 7 trong tuần 2 tiết
đầu GVTổ KHTN không có giờ, 2 tiết cuối GV tổ KHXH không có giờ để giáo viên
linh động sinh hoạt chuyên môn tổ, nhóm). Lịch họp của từng nhóm chuyên môn
trong tuần do nhóm chuyên môn thống nhất và báo cáo với tổ chuyên môn và nhà
trường.
Nội dung họp tổ chuyên môn bao gồm:
Ngoài việc họp, thống nhất triển khai công việc, nhiệm vụ theo kế hoạch của nhà
trường, tổ chuyên môn đã tập trung vào công tác bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho
giáo viên thông qua các hoạt động sau:
Tổ chức học tập, tìm hiểu về chương trình GDPT 2018; các văn bản chỉ đạo của Bộ
GD&ĐT: Sở GD&ĐT và các nghành liên qua như điều lệ trường trung học cơ sở, trường
trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học(Ban hành kèm theo Thông tư số
32/2020/TT-BGDĐT ngày 15/6/2020 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo)…
Sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học
4
5
Tập trung xây dựng tổ chức các chuyên đề chuyên môn như: chuyên đề giờ dạy, đổi
mới phương pháp giảng dạy, rèn luyện các kỹ năng bộ môn, dạy các bài khó, ứng dụng
CNTT trong dạy học, sử dụng thiết bị dạy học, làm mới đồ dùng dạy học, đổi mới
kiểm tra đánh giá, bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh, ...
Rèn luyện kỹ năng sư phạm của giáo viên : Kỹ năng sư phạm của giáo viên có ảnh
hưởng lớn đến việc chất lượng giờ dạy. Qua hoạt động đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo
hướng nghiên cứu bài học, để mỗi giáo viên rút ra những kinh nghiệm về kỹ năng phối hợp
linh hoạt các hình thức tổ chức dạy học: cá nhân, nhóm, lớp; chính khóa và ngoại khóa,
tham quan thực tế ...; kỹ năng sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học; phong cách lên lớp; ngôn
ngữ (nói và viết); ứng dụng CNTT trong dạy học...
Tổ chức các tiết dự giờ, thao giảng, hội giảng: tổ chuyên môn có kế hoạch , đinh
hướng tổ chức dự giờ, thao giảng. Tổ chức thao giảng phải có ít nhất 2/3 thành viên của tổ,
nhóm tham dự, tập trung các tiết ôn tập, trả bài cho học sinh, không có hiện tượng đối phó
nhằm đạt chỉ tiêu theo quy định
Tổ chức tiết dạy ôn tập có hiệu quả: nhóm chuyên môn trong quá trình sinh hoạt
thống nhất về nội dung, phương pháp, thời lượng ôn tập; thảo luận, bàn bạc để chọn cách
ôn tập phù hợp cho từng chương, từng phần, phù hợp với các đối tượng học sinh của lớp.
Thống nhất biện pháp quản lý, giáo dục HS: Giáo viên bộ môn kết hợp giáo viên
làm công tác chủ nhiệm để trao đổi, nắm bắt về tình hình học tập, phẩm chất đạo đức, năng
lực của học sinh; bàn bạc, thống nhất các giải pháp để tham mưu với Ban giám hiệu nhà
trường cách thức tổ chức các phong trào thi đua, tổ chức các hoạt động ngoại khóa, các câu
lạc bộ cho học sinh tham gia…giáo dục ý thức học tập chủ động, phương pháp học tập tích
cực, thói quen tự học; khuyến khích phát huy tư duy sáng tạo, tìm hiểu khoa học, thực
hành, phát triển kĩ năng sống cho học sinh,...
Bên cạnh đó, trong quá trình sinh hoạt chuyên môn còn gắn với tính thực tiễn.
Tăng cường vận dụng kiến thức các môn vào hoạt động trong nhà trường: cho các
nhóm chuyên môn thảo luận tạo mô hình bồn hoa (tổ KHTN), áp dụng kiến thức bộ
môn( hình học, vật lí…) tính toán kích thước, tỉ lệ, vật liệu…và trực tiếp thi công làm
bồn hoa trong nhà trường đảm bảo tính kĩ thuật, mĩ thuật. Từ đó làm cho giáo viên
thấy ý nghĩa sinh hoạt chuyên môn hơn, đồng thời lan tỏa giáo dục học sinh biết vận
dụng kiến thức vào đời sống( có hình ảnh minh họa phần phụ lục).
Đối với những môn có số giáo viên ít trong các nhà trường, phòng giáo dục chỉ
đạo các trường sinh hoạt chuyên môn liên trường để tập chung trí tuệ, có điều kiện học
hỏi kinh nghiệm, trao đổi về chuyên môn,... nhằm nâng cao chất lượng các buổi sinh
hoạt.
2.4. Đổi mới phương pháp giảng dạy.
Đổi mới phương pháp giảng dạy là một trong những yêu cầu cấp thiết nhằm
nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác
chuyên môn. Phương pháp dạy học truyền thống là những cách thức dạy học quen
thuộc được truyền từ lâu đời và được bảo tồn, duy trì qua nhiều thế hệ. Về cơ bản,