1
ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN THANH TRÌ
TRƯỜNG TIỂU HỌC NGŨ HIỆP
***************
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO VIÊN
LÀM TỐT CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP
Lĩnh vực: Quản lí
Cấp học: Tiểu học
Tên tác giả: Trần Thị Hương
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Ngũ Hiệp
Chức vụ: Phó hiệu trưởng
2
Năm học 2022 - 2023
A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài:
Hiện nay có những thay đổi và tác động của môi trường kinh tế xã hội cũng
như môi trường giáo dục đối với nhà trường phổ thông và các hoạt động giáo dục
trong nhà trường, trong đó có các hoạt động thuộc công tác giáo viên chủ nhiệm lớp.
Theo đó, cần thiết phải chú trọng hơn nữa đến công tác giáo viên chủ nhiệm lớp và đề
cao vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp.
Theo PGS.TS Nguyễn Dục Quang - Viện khoa học giáo dục Việt Nam, ngoài
việc tực tiếp giảng dạy ở lớp chủ nhiệm, giáo viên chủ nhiệm trước hết phải là nhà
giáo dục, là người tổ chức hoạt động giáo dục, quan tâm tới từng học sinh, chăm lo
đến việc rèn luyện đạo đức, hành vi, những biến động về tư tưởng, nhu cầu, nguyện
vọng của các em. Đồng thời, người giáo viên chủ nhiệm lớp bằng chính nhân cách
của mình, là tấm gương tác động tích cực đến việc hình thành các phẩm chất đạo đức,
nhân cách của học sinh. Mặt khác, họ còn là cầu nối giữa tập thể học sinh với các tổ
chức - xã hội trong và ngoài trường, là người tổ chức phối hợp các lực lượng giáo
dục. Họ còn là người dẫn dắt, tổ chức cho HS tham gia các hoạt động xã hội, góp
phần xây dựng và phát triển đất nước. Người giáo viên chủ nhiệm lớp là người đại
diện cho quyền lợi chính đáng của học sinh, bảo vệ học sinh về mọi mặt một cách
hợp lý. Họ phản ánh trung thành mọi nhu cầu, tâm tư, nguyện vọng của học sinh với
Ban giám hiệu nhà trường, với các giáo viên bộ môn, với gia đình học sinh, với cộng
đồng và với các đoàn thể xã hội khác.
Trên cơ sở xác định phẩm chất và năng lực của giáo viên chủ nhiệm lớp, cần
chú ý đến các điều kiện để người giáo viên có thể làm công tác chủ nhiệm hiệu quả.
Các điều kiện này rất đa dạng. Đó là ngay trong quá trình đào tạo, sinh viên sư phạm
phải được trang bị sâu, kỹ lưỡng về nghiệp vụ sư phạm, trong đó cần cập nhật những
thành tựu nghiên cứu mới về tâm lý học, Giáo dục học, Phương pháp dạy học bộ
môn, đặc biệt là các phương thức thực hành nghề nghiệp theo hướng gắn với thực
tế phổ thông. Bên cạnh đó, trong quá trình lao động nghề nghiệp, giáo viên phải được
bồi dưỡng về công tác chủ nhiệm lớp với nội dung như: phương pháp xây dựng hồ sơ
công tác chủ nhiệm, kỹ năng làm công tác chủ nhiệm, kỹ năng tổ chức các hoạt động
xã hội…
3
Chất lượng giáo dục là được đặt lên hàng đầu của hoạt động giáo dục. Chất
lượng giáo dục phản ánh mức độ thực hiện mục tiêu giáo dục, nội dung, phương pháp
giáo dục, quá trình tổ chức và thực hiện các hoạt động giáo dục. Chất lượng giáo dục
không tốt thì mục tiêu giáo dục sẽ không đạt được. Trong thời gian gần đây, chất
lượng giáo dục đã được sự quan tâm, chú ý của các cấp, các ngành và mọi người
trong xã hội. Vì vậy, giáo dục ngày càng phát triển cả qui mô, mạng lưới các cơ sở
giáo dục cũng như phương thức giáo dục. Đối với công tác giáo dục và đào tạo thì
đội ngũ giáo viên đóng một vai trò quan trọng. Điều 15- Luật giáo dục năm 2005 đã
ghi: "Nhà giáo giữ vai trò quyết định trong việc bảo đảm chất lượng giáo dục".
Chính vì vậy, xây dựngvà phát triển đội ngũ giáo viên là một trong những nhiệm vụ
cấp thiết của ngành giáo dục và của tất cả các nhà trường.
Ở trường Tiểu học, người giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò hết sức quan
trọng, vì lứa tuổi học sinh Tiểu học từ 6 - 14 tuổi đang rất cần có sự giúp đỡ và định
hướng của người lớn. Nếu không, với vốn kinh nghiệm sống ít ỏi của mình, các em sẽ
khó tránh khỏi những ảnh hưởng không lành mạnh, nhất là mặt trái trong nền kinh tế
thị trường đang phát triển như hiện nay ở nước ta. Theo chương trình giáo dục phổ
thông 2018 có thêm môn học Hoạt động trải nghiệm gồm 3 nội dung chính : Sinh
hoạt dưới cờ, Hoạt động tập thể theo chủ đề và Sinh hoạt lớp. Ở cả 3 nội dung này,
vai trò của giáo viên chủ nhiệm là vô cùng quan trọng trong việc hình thành kĩ năng,
thái độ , nhân cách học sinh thông qua các hoạt động trải nghiệm.
Xuất phát từ quan điểm chỉ đạo trên của Đảng và Nhà nước đối với giáo dục
nước nhà, đồng thời với cương vị là Phó hiệu trưởng, tôi chọn vấn đề “Một số biện
pháp chỉ đạo giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp ở trường tiểu học” làm đề tài
nghiên cứu khoa học.
2. Phạm vi, đối tượng nghiên cứu:
2.1. Phạm vi nghiên cứu:
Đề tài tập trung nghiên cứu công tác quản lý của hiệu trưởng và những biện
pháp chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp năm học 2022-2023 ở trường Tiểu học Ngũ
Hiệp.
Thời gian nghiên cứu từ tháng 9/2022 đến tháng 5/2023
2.2. Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng khảo sát: Công tác chủ nhiệm lớp ở trường Tiểu học Ngũ Hiệp
Đối tượng thực nghiệm: Giáo viên chủ nhiệm
3. Mục đích nghiên cứu:
4
Nghiên cứu đề tài này để đề ra những biện pháp có tính khả thi về chỉ đạo công
tác chủ nhiệm lớp ở trường tiểu học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và hình
thành, bồi dưỡng phát triển nhân cách cho học sinh tiểu học trong giai đoạn hiện nay.
4. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp khảo sát
- Phương pháp điều tra thực tế
- Phương pháp nghiên cứu lý luận và thực tiễn
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lý luận
1.1. Chức năng của người giáo viên Tiểu học
Lao động của người giáo viên tiểu học là lao động mang tính khoa học, tính
nghệ thuật và công phu. Giáo viên tiểu học chính là hình ảnh trực quan gần gũi sinh
động và toàn diện để các em học sinh noi theo và học tập, góp phần hoàn thiện nhân
cách học sinh.
Ở trong nhà trường tiểu học, người giáo viên làm công tác chủ nhiệm có những
chức năng cơ bản sau:
- Xây dựng, tổ chức tập thể thành một đơn vị vững mạnh.
- Tổ chức quản lí, điều khiển lãnh đạo các hoạt động giáo dục nhằm nâng cao
chất lượng giáo dục toàn diện học sinh lớp mình phụ trách.
- Thiết lập và phát triển quan hệ với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà
trường để giáo dục học sinh.
1.2. Nhiệm vụ của người giáo viên Tiểu học.
- Thực hiện nghiêm chỉnh, có chất lượng nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục toàn
diện cho học sinh, giảng dạy đúng và đủ chương trình, nội dung, kế hoạch giáo dục,
soạn bài, chấm bài đầy đủ, lên lớp đúng giờ, không tuỳ tiện bỏ giờ, bỏ buổi, quản lý
chặt chẽ học sinh trong các hoạt động học tập và rèn luyện (ở trong và ngoài nhà
trường.
- Thường xuyên học tập văn hoá, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, rèn luyện
đạo đức tác phong để đáp ứng ngày càng cao theo tiêu chuẩn quy định đối với người
giáo viên tiêu học.
- Chấp hành nghiêm chỉnh mọi quy định của Nhà nước, tôn trọng pháp luật,
thực hiện các quyết định phân công của người hiệu trưởng và của các cấp quản lý
giáo dục.
5
- Thương yêu tôn trọng học sinh, đối xử công bằng với học sinh góp phần xây
dựng tập thể sư phạm thành một tập thể đoàn kết thân ái, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ.
- Phối hợp chặt chẽ với Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh, với gia đình
học sinh và các tổ chức xã hội trong hoạt động giáo dục dạy học.
1.3. Những nội dung cơ bản của công tác chủ nhiệm lớp ở trường Tiểu
học.
Giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông là nhà quản lý không có dấu đỏ.
Theo đó, giáo viên chủ nhiệm trong trường phổ thông, là linh hồn của lớp học. Có thể
coi giáo viên chủ nhiệm là người lĩnh xướng của dàn nhạc bao gồm: nhạc công (giáo
viên) hoàn thành bản giao hưởng hình thành nhân cách toàn vẹn cho thế hệ trẻ. Và
ngày nay, với sự nhận thức về quản lý giáo dục, có thể coi giáo viên chủ nhiệm như
một nhà quản lý với các vai trò: Người lãnh đạo lớp học; Người điều khiển lớp học;
Người làm công tác phát triển lớp học; Người làm công tác tổ chức lớp học; Người
giúp hiệu trưởng bao quát lớp học; Người giúp hiệu trưởng thực hiện việc kiểm tra sự
tu dưỡng và rèn luyện của học sinh; Người có trách nhiệm phản hồi tình hình lớp…
Trên thực tế, bức tranh toàn cảnh về công tác chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông, bên
cạnh những đóng góp tích cực, cũng nhận diện một số hạn chế. Đó là nhận thức của
giáo viên, cán bộ quản lí giáo dục về vai trò công tác chủ nhiệm có nơi, có lúc chưa
toàn diện; Công tác quản lý, chỉ đạo về công tác chủ nhiệm của các cấp quản lý còn
hạn chế. Một số bộ phận giáo viên được phân công nhiệm vụ giáo viên chủ nhiệm
còn hạn chế về năng lực tổ chức, điều hành lớp chủ nhiệm; giáo viên chủ nhiệm giỏi
chưa được quan tâm đúng mức, chưa có danh hiệu thi đua cho giáo viên chủ nhiệm
giỏi; Sự phối hợp giữa các lực lượng giáo viên trong và ngoài nhà trường còn lỏng
lẻo, chưa thực sự hỗ trợ tích cực cho công tác chủ nhiệm lớp…
Xuất phát từ những yêu cầu mới, từ hoàn cảnh cụ thể của xã hội, của gia đình
trong thời đại hiện nay, vị trí của giáo viên chủ nhiệm ở trường học có một ý nghĩa
đặc biệt. Vấn đề đặt ra là đòi hỏi thầy cô giáo chủ nhiệm như thế nào và cần xác định
một cơ chế hoạt động về quyền hạn và trách nhiệm cho phù hợp với thực tế. Vì vậy,
giáo viên chủ nhiệm lớp cần:
1.3.1. Tìm hiểu phân loại học sinh.
Người giáo viên phải nắm vững đối tượng học sinh lớp mình phụ trách (trích
yếu lý lịch học sinh, hoàn cảnh của từng em; đặc điểm kinh tế xã hội của địa bàn dân
cư nơi học sinh cư trú; đặc điểm tâm sinh lý của từng em nhất là những điểm nổi bật
về tính cách, năng khiếu hay hạn chế,...)