Đề tài: Một vài biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết Xuân
I. Phần mở đầu
1. Lý do chọn đề tài
Trường học là nơi đào tạo nhiều thế hệ học trò, là môi trường tạo dựng cho
đất nước những con người xã hội chủ nghĩa – có đủ tài năng trí tuệ và những phẩm
chất đạo đức cách mạng, để sau này thực sự là những chủ nhân tương lai của đất
nước. Người trực tiếp đào tạo những con người như thế không ai khác là giáo viên,
giáo viên giảng dạy bộ môn, giáo viên chủ nhiệm lớp. Đặc biệt người đặt nền
móng đầu tiên cho các em đó chính là giáo viên Tiểu học. Người giáo viên chủ
nhiệm ở Tiểu học được ví như là một người “hiệu trưởng nhỏ” - có một vị trí vô
cùng quan trọng trong việc hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu cho sự
phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng
sống cơ bản để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở. Vì vậy công việc của một
giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học là rất nặng nề, vất vả và vô cùng phức tạp.
Trong thực tế, chủ nhiệm lớp là công tác vô cùng khó khăn, phức tạp, thành
công cũng có, thất bại cũng không phải là hiếm. Bởi lẽ, mỗi một tập thể lớp đều có
những đặc thù riêng của từng lớp. Nhưng chắc chắn rằng mỗi lớp đều có học sinh
có năng khiếu về học tập, về đạo đức, hoặc ngược lại cũng có lớp có học sinh có
hoàn cảnh gia đình khó khăn về kinh tế, con mồ côi, bố mẹ li thân, bố mẹ đi làm ăn
xa… vì vậy vai trò của giáo viên chủ nhiệm càng trở nên quan trọng hơn bao giờ
hết. Trong suốt quá trình giảng dạy cũng như trong nhiều năm làm công tác chủ
nhiệm, bản thân tôi đã từng gặp phải những khó khăn rất lớn khi làm chủ nhiệm
lớp. Những khó khăn ấy cũng xuất phát từ nguyên nhân chủ quan về phía năng lực,
nhận thức của tôi; cũng có những nguyên nhân từ phía gia đình học sinh hay chính
các em. Tuy nhiên, đó chỉ là những khó khăn khi những năm đầu mới được phân
công làm công tác chủ nhiệm. Nhưng hơn 20 năm được làm chủ nhiệm lớp, bản
thân tôi tự nhận ra rằng giáo viên chủ nhiệm mới là người có ảnh hưởng lớn nhất
quyết định về chất lượng cũng như mọi hoạt động giáo dục của lớp. Chính vì lí do
đó, bản thân tôi đã từng trăn trở, suy nghĩ để tìm ra những giải pháp có thể áp dụng
nâng cao công tác chủ nhiệm. Sau nhiều năm nghiên cứu, tìm tòi và học hỏi, bản
thân đã tìm ra được một số giải pháp để làm tốt công tác chủ nhiệm, đã áp dụng
những kinh nghiệm đó vào công tác chủ nhiệm lớp đó chính là lý do tôi chọn đề
1
Giáo viên: Lê Thị Oanh –TrườngTH Nguyễn Viết Xuân
Đề tài: Một vài biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết Xuân
tài: “Một vài biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 4 ở trường Tiểu học Yên
Bài ”.
2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
Áp dụng đề tài này, học sinh lớp 4A5 của trường hứng thú hơn trong giờ
học, các em nhanh nhẹn, mạnh dạn tự tin có kỹ năng làm việc hợp tác trong nhóm,
phát huy năng lực sở trường; đặc biệt nâng cao chất lượng môn toán, tiếng Việt,
thúc đẩy phong trào mũi nhọn tạo hứng thú học sinh tham gia ôn luyện toán tiếng
việt qua mạng; tạo môi trường học tập nhân ái đối với học sinh khuyết tật góp phần
nâng cao chất lượng đại trà.
Xây dựng môi trường học tập thân thiện trong lớp, học sinh sống hòa đồng,
yêu thương chia sẻ những khó khăn của bạn để học sinh khuyết tật tự tin đến
trường.
Xây dựng cách học tập theo nhóm để các em phát huy hết năng lực sở trường
về môn toán, môn tiếng Việt cũng như nâng cao kỹ năng giao tiếp, đánh giá nhận
xét các bạn trong nhóm.
3. Đối tượng nghiên cứu
Các biện pháp về công tác chủ nhiệm ở trường tiểu học.
4. Giới hạn của đề tài
Một số biện pháp và kinh nghiệm chủ nhiệm lớp tốt áp dụng cho học học
sinh lớp 4 A5 Trường Tiểu học Yên Bài năm học 2022-2023
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp điều tra.
- Phân tích, tổng hợp, nêu gương, tổ chức trò chơi.
- Phương pháp quan sát sư phạm
- Phương pháp đàm thoại
II Phần nội dung
1. Cơ sở lí luận
2
Đề tài: Một vài biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết Xuân
Giáo dục hướng vào việc phát triển toàn diện mỗi cá nhân. Xây dựng gương
điển hình về mọi mặt văn hóa cũng như năng lực, phẩm chất của các em. Để thực
hiện mục tiêu đề tài này, người giáo viên chủ nhiệm phải là người có năng lực quản
lí toàn diện học sinh của lớp, quản lí và giáo dục học sinh là hai thể thống nhất có
liên kết trực tiếp với nhau. Muốn giáo dục tốt phải quản lí tốt, quản lí tốt sẽ giúp
giáo dục tốt. . .Công tác chủ nhiệm quyết định chất lượng dạy và học của giáo viên
và học sinh. Làm tốt công tác chủ nhiệm tức là người giáo viên đã hoàn thành tốt
việc giảng dạy các bộ môn và tổ chức giáo dục, rèn luyện đạo đức cho học sinh.
Đặc biệt trong nhà trường Tiểu học, vai trò của người giáo viên chủ nhiệm hết sức
quan trọng. Giáo viên chủ nhiệm thay mặt nhà trường quản lý điều hành lớp, trực
tiếp giáo dục tư tưởng đạo đức, hình thành nhân cách cho học sinh, là cầu nối giữa
ba môi trường giáo dục gia đình, nhà trường và xã hội. Trong giai đoạn hiện nay
công tác chủ nhiệm đòi hỏi sự dày công của mỗi giáo viên bởi đời sống vật chất có
phần ảnh hưởng đến việc học tập cũng như tác động đến sự phát triển tư duy của
các em.
2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu
Đối với trường Tiểu học Yên Bài, lãnh đạo nhà trường luôn chú trọng, quan
tâm đến việc giáo dục phát triển học sinh một cách toàn diện “ đức- trí- thể-mỹ”.
Đồng thời HS trong trường đa phần đều là người Kinh, các em được trang bị đầy
đủ SGK, dụng cụ học tập, cơ sở vất chất của trường tương đối. Bên cạnh đó, ban
lãnh đạo nhà trường luôn thường xuyên quan tâm đến công tác chủ nhiệm cũng
như năng lực chủ nhiệm của giáo viên làm công tác chủ nhiệm. Để có những định
hướng mới nhằm xây dựng những tập thể lớp chất lượng theo tiêu chí “xây dựng
trường học thân thiện, học sinh tích cực”.
Các đoàn thể trong nhà trường luôn quan tâm đến công tác chủ nhiệm lớp,
luôn có tinh thần tự nguyện hợp tác với các giáo viên làm công tác chủ nhiệm để
việc giáo dục đạo đức và kết quả học tập của học sinh đạt kết quả tốt nhất.
Gia đình học sinh phần lớn đã có sự quan tâm đến việc học tập và rèn luyện ở
trường, nên sự phối kết hợp giữa giáo viên chủ nhiệm với phụ huynh học sinh có
nhiều thuận lợi. Bản thân các em đều có nhận thức tốt, tương đối ngoan, có ý thức
trong học tập và rèn luyện, luôn cố gắng vươn lên học tốt...
Trong trường tiểu học Yên Bài mỗi năm có tới hơn 30 thầy cô được giao
nhiệm vụ làm công tác chủ nhiệm lớp. Cũng có thầy cô nhiều năm liền đều được
làm công tác chủ nhiệm của một khối lớp nhưng cũng có thầy cô mỗi năm lại đảm
nhiệm công tác chủ nhiệm của một khối lớp khác. Nhưng dù cho thầy cô nhận
nhiệm vụ ở hình thức nào đi chăng nữa thì cũng có những thuận lợi và cũng không
ít những khó khăn. Đối với bản thân tôi có nhiều năm liền được nhà trường giao
nhiệm vụ giáo viên chủ nhiệm lớp 4, thì cũng có một phần thuận lợi là bản thân đã
hiểu sâu về tâm lý lứa tuổi của học sinh khối lớp 4, mặc dù thế nhưng đối tượng
3
Giáo viên: Lê Thị Oanh –TrườngTH Nguyễn Viết Xuân
Đề tài: Một vài biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết Xuân
học sinh mỗi năm một khác, hoàn cảnh gia đình của từng em khác nhau, chất
lượng mũi nhọn cũng như đại trà của lớp chủ nhiệm từng năm cũng khác nhau.
Một thực tế cho thấy có thầy cô có thâm niên nhiều năm liền làm công tác
chủ nhiệm lớp nhưng cũng chẳng mấy thuận lợi trong việc làm công tác chủ nhiệm
lớp mà đa phần thầy cô cứ chú trọng vào việc dạy cho học sinh toán, tiếng Việt,…
mà quên đi ở lứa tuổi tiểu học các em còn nhỏ, tính hiếu động nên các em rất thích
vừa học vừa chơi; “Chơi mà học; học mà chơi”. Ngoài những khó khăn trên thì lứa
tuổi các em còn nhỏ nên chưa xác định rõ nhiệm vụ học tập dẫn đến chưa tích cực
và tự giác học bài, còn ham chơi các trò chơi vô bổ điện tử làm ảnh hưởng đến việc
học tập.
Tập thể lớp 4A5 năm học 2022-2023 có sĩ số là 32 học sinh, trong đó đa số
học sinh là con em gia đình làm nông nghiệp, có 1 em bị tan máu bẩm sinh;
2 em có hoàn cảnh gia đình khó khăn bố mẹ ly dị ở với ông bà nên thiếu sự
quan tâm, chăm sóc và tình thương yêu của cha mẹ; còn một số phụ huynh chưa
thật sự quan tâm đến việc học của con cái, chưa tạo điều kiện cho con em tham gia
các phong trào sợ con em mệt vất vả dẫn đến một số em còn rụt rè, thiếu tự tin
trong giao tiếp, bày tỏ ý kiến còn ấp úng, diễn đạt câu từ lủng củng không rõ ý,
thiếu nội dung.Không có học sinh mũi nhọn ( Đạt hs cấp huyện của năm trước).
Một khó khăn chung là năm qua do tình hình dịch covit 19 các em phải học on lai
gần như hết năm nên chất lượng học tập và rèn luyện của các con càng trở nên yếu
kém nhiều em không thuộc bảng cửu chương.
4. Nội dung và hình thức của giải pháp
a.Mục tiêu của giải pháp
Giúp giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp nói chung, giáo viên chủ nhiệm
lớp 4 nói riêng có thêm một số kỹ năng trong dạy học cũng như trong quản lý học
sinh lớp mình chủ nhiệm nhằm đem lại hiệu quả 2 mặt giáo dục tốt nhất; góp phần
nâng cao chất lượng toàn diện trong nhà trường.
Thông qua việc áp dụng các giải pháp này nhằm xậy dựng được một tập thể
lớp đoàn kết, biết yêu thương, chia sẻ những buồn, vui trong cuộc sống cùng động
viên nhau vươn lên trong học tập cũng như trong sinh hoạt hàng ngày; giúp các em
mạnh dạn, tự tin, tự lập, biết làm việc hợp tác đem lại hiệu quả cao trong mọi công
việc. Học sinh lớp 4B của trường hứng thú hơn trong giờ học, các em nhanh nhẹn,
mạnh dạn tự tin có kỹ năng làm việc hợp tác trong nhóm, phát huy năng lực sở
trường; đặc biệt nâng cao chất lượng môn toán, tiếng Việt, thúc đẩy phong trào mũi
nhọn tạo hứng thú học sinh tham gia ôn luyện toán tiếng việt qua mạng; tạo môi
trường học tập nhân ái đối với học sinh bệnh tật khuyết tật góp phần nâng cao chất
lượng đại trà.
4
Đề tài: Một vài biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết Xuân
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
Để có chất lượng tập thể lớp tốt, người giáo viên chủ nhiệm cần phải làm tốt
các nhiệm vụ sau:
- Nghiên cứu nắm vững tình hình học sinh của lớp chủ nhiệm.
- Xây dựng ban tự quản của lớp.
- Thiết lập các mối quan hệ trong tập thể.
- Tổ chức các hoạt động đa dạng cho tập thể học sinh(trong đó có các hoạt
động về học tập, các hoạt động về Đội thiếu niên,…)
- Tổ chức các hoạt động văn hóa văn nghệ thể dục thể thao.
- Tổ chức các hoạt động giáo dục.
- Xây dựng quản lý hồ sơ quản lý lớp chủ nhiệm.
Trong công tác chủ nhiệm lớp có hàng loạt biện pháp nhằm hỗ trợ việc làm
cho giáo viên thực hiện tốt nhiệm vụ của mình. Trong khuôn khổ đề tài này tôi chú
trọng vào 3 biện pháp sẽ trình bày dưới đây. Vì đối với học sinh lớp 4B của tôi các
em đã được làm quen với môi trường ở tiểu học 3 năm rồi nên mọi nền nếp, nội
quy trường lớp các em đã hiểu và thực hiện tương đối tốt. Vả lại công tác làm hồ
sơ sổ sách quản lý lớp là việc làm thường xuyên của mọi thầy cô (theo mẫu); việc
này đối với tôi quá nhuần nhuyễn - một cô giáo có thâm niên làm công tác chủ
nhiệm hơn 10 năm rồi.
* Biện pháp1: Thiết lập các mối quan hệ trong tập thể lớp.
Như tôi đã trình bày ở trên, năm học 2015 - 2016 lớp 4B do tôi chủ nhiệm có
một em học sinh khuyết tật đó là em Nguyễn Như Quỳnh, em Quỳnh khi lọt lòng
mẹ thì mắc phải bệnh liệt hệ thống dây thần kinh bên phải nên tay phải em không
làm được gì, tay trái em cầm bút cũng rất khó khăn do cơ tay yếu và thị giác của
em kém do mắc bệnh( mắt lé ). Bên cạnh đó, em cũng gặp vấn đề về phát âm nên
đọc hay nói thì các bạn rất khó để nghe được. Mặc dù Quỳnh lớn hơn các bạn cùng
lớp đến 2 tuổi nhưng lúc nào em cũng phải quàng chiếc khăn ở cổ vì nước giãi rất
hay chảy. Gia đình em lại vô cùng khó khăn, bố em mất khi đi làm phụ hồ để kiếm
tiền cho em ra Hà Nội chữa trị. Thế là ước mơ của em được trở thành người lành
lặn như bạn bè đành khép lại. Vì từ đây mẹ em một nách phải nuôi hai đứa con, đất
đai nương rẫy không có, mọi chi tiêu trong gia đình là tiền mẹ em bán hàng lặt vặt
và may vá quần áo cho hàng xóm láng giềng. Để lo miếng ăn cho ba mẹ con hàng
ngày còn khó thì lấy đâu ra tiền cho em chữa trị. Cũng chính vì lẽ đó mà khi được
phân công chủ nhiệm lớp tôi xác định được trách nhiệm của mình, trong đầu tôi đặt
ra bao nhiêu câu hỏi làm gì để em có thể học tập những kiến thức đơn giản? Làm
thế nào để em không cảm thấy cô đơn khi đến lớp? Và làm sao để gắn kết được em
với các thành viên trong lớp? Đó là những câu hỏi mà bất kỳ người giáo viên có
tâm huyết nào cũng phải trăn trở. Nên việc đầu tiên khi được phân công chủ nhiệm
lớp tôi đã gặp gỡ giáo viên chủ nhiệm cũ để trao đổi và nắm tình hình. Sau đó, tôi
5
Giáo viên: Lê Thị Oanh –TrườngTH Nguyễn Viết Xuân