C NG HÒA XÃ H I CH NGHĨA VI T NAMỘ Ộ Ủ Ệ
Đc l p - T do - H nh phúcộ ậ ự ạ
MÔ T SÁNG KI NẢ Ế
Mã s : ố…………………………………
1. Tên sáng ki n: ế
M t s gi i pháp giúp h c sinh l p 5 s a l i dùng t trong bài văn miêu ộ ố ả ọ ớ ử ỗ ừ
t .ả
2. Lĩnh v c áp d ng sáng ki n: ự ụ ế Nâng cao ch t l ng giáo d c Ti u ấ ượ ụ ể
h c.ọ
3. Mô t b n ch t c a sáng ki n:ả ả ấ ủ ế
3.1. Trình tr ng gi i pháp đã bi t:ạ ả ế
3.1.1. u đi m:Ư ể
H c sinh n m đc cách vi t văn miêu t , vi t bài văn đúng b c cọ ắ ượ ế ả ế ố ụ
3.1.2. H n ch :ạ ế
- S d ng t trong bài văn miêu t ch a h p lí do ch a hi u rõ v nghĩaử ụ ừ ả ư ợ ư ể ề
- K t h p quan h t , c p quan h t trong câu còn h n ch .ế ợ ệ ừ ặ ệ ừ ạ ế
- Ch a bi t dùng t ng thay th nên bài văn thi u sinh đng.ư ế ừ ữ ế ế ộ
- Dùng t ch a phù h p văn c nh và phong cách văn b n.ừ ư ợ ả ả
3.2. N i dung gi i pháp đ ngh công nh n là sáng ki n:ộ ả ề ị ậ ế
3.2.1 M c đích c a gi i pháp: ụ ủ ả
Giúp h c sinh phát hi n và ch a l i dùng t trong bài văn miêu t . Bi t ọ ệ ữ ỗ ừ ả ế
dùng t đúng h p văn c nh và văn b n. Góp ph n tích c c cho h c sinh đt ừ ợ ả ả ầ ự ọ ạ
đc trình đ chu n ki n th c k năng v môn Ti ng Vi t l p 5. Nâng cao ượ ộ ẩ ế ứ ỹ ề ế ệ ớ
ch t l ng giáo d c môn Ti ng Vi t.ấ ượ ụ ế ệ
3.2.2 N i dung gi i pháp đ ngh công nh n là sáng ki n:ộ ả ề ị ậ ế
3.2.2.1. Phát hi n l i c a h c sinh:ệ ỗ ủ ọ
Thông qua bài kh o sát, th ng kê phân lo i l i trong bài văn miêu t c aả ố ạ ỗ ả ủ
h c sinh, giáo viên ch n ra nh ng l i đi n hình, xu t hi n ph bi n trong bàiọ ọ ữ ỗ ể ấ ệ ổ ế
làm c a các em. Bi n pháp này đòi h i giáo viên c n sâu sát trong khâu ch mủ ệ ỏ ầ ấ
bài làm văn, chú ý cách dùng t , đt câu và đc bi t hi u đc n i dung đnhừ ặ ặ ệ ể ượ ộ ị
miêu t . ả
3.2.2.2. Phân tích rõ nguyên nhân m c l i:ắ ỗ
Giáo viên ch rõ cho h c sinh l i sai ch nào, t nào và kh c ph c nhỉ ọ ỗ ở ỗ ừ ắ ụ ư
th nào. H c sinh sai do ch a n m v ng nghĩa c a t . Các em ch a bi t cáchế ọ ư ắ ữ ủ ừ ư ế
k t h p t ; l p t làm câu văn tr nên l ng c ng. Cách dùng t ch a phù h pế ợ ừ ặ ừ ở ủ ủ ừ ư ợ
văn c nh, phong cách nói và phong cách vi t,…ả ế
3.2.2.3. Bi n pháp s a l i:ệ ử ỗ
3.2.2.3.1. S a l i dùng t sai nghĩa:ử ỗ ừ
S a l i t sai do không hi u nghĩa: H c sinh do ch a hi u rõ nghĩa c a ử ỗ ừ ể ọ ư ể ủ
t d n đn di n đt t trong câu văn b sai. ừ ẫ ế ễ ạ ừ ị
Ví dụ: “Sau m t ngày làm vi c v t v , sau b a c m chi u, ba m em ộ ệ ấ ả ữ ơ ề ẹ
cùng nhau yên nghỉ tâm s .”ự
Giáo viên c n giúp h c sinh phát hi n t dùng sai trong câu văn là ầ ọ ệ ừ “yên
ngh ”ỉ. Giúp h c sinh hi u đúng nghĩa c a t ọ ể ủ ừ “yên ngh ”ỉ là t ch tr ng tháiừ ỉ ạ
không c đng n a th ng ch ng i đã ch t. Vì v y dùng t “ử ộ ử ườ ỉ ườ ế ậ ừ yên ngh ”ỉ
trong tr ng h p này là không phù h p. H ng d n h c sinh thay th t “ườ ợ ợ ướ ẫ ọ ế ừ yên
ngh ”ỉ
b ng t “ằ ừ ngh ng i” ỉ ơ s phù h p h n. ẽ ợ ơ
S a l i t sai do dùng t g n nghĩa: M t vài h c sinh khi làm văn hay s ử ỗ ừ ừ ầ ộ ọ ử
d ng các t g n nghĩa làm câu văn tr nên sai nghĩa di n đt.ụ ừ ầ ở ễ ạ
Ví dụ: “M i l n v thăm quê, đc ng m dòng sông trôi êm , em th y ỗ ầ ề ượ ắ ả ấ
quê mình hòa bình quá.”
Giáo viên c n giúp h c sinh phát hi n t dùng sai trong câu văn là “hòaầ ọ ệ ừ
bình”. Nghĩa c a t “ủ ừ hòa bình” là t ch tr ng thái không có chi n tranhừ ỉ ạ ế
nh ng ý c a b n mu n di n đt v đp yên c a quê h ng. Vì v y h ngư ủ ạ ố ễ ạ ẻ ẹ ả ủ ươ ậ ướ
d n h c sinh tìm các t g n nghĩa đ thay th t “ẫ ọ ừ ầ ể ế ừ hòa bình” b ng t “ằ ừ thanh
bình” ho c “ặyên bình” s phù h p h n. Giáo viên l u ý h c sinh c n phânẽ ợ ơ ư ọ ầ
bi t tinh t nghĩa các t đng nghĩa đ dùng cho thích h p.ệ ế ừ ồ ể ợ
- S a l i dùng t sai s c thái bi u c m:ử ỗ ừ ắ ể ả
M t vài h c sinh khi làm văn hay s d ng các t v m t nghĩa không saiộ ọ ử ụ ừ ề ặ
nh ng sai s c thái ý nghĩa c a t trong t ng văn c nh.ư ắ ủ ừ ừ ả
Ví dụ: Kiên Giang quê mình đp l m, đn đây các b n s đc ng mẹ ắ ế ạ ẽ ượ ắ
c nh đp c a nh ng cánh đng lúa chín vàng m, nh ng v n cây trái xumả ẹ ủ ữ ồ ươ ữ ườ
xuê. Tuy t v i h n, b n s đc ệ ờ ơ ạ ẽ ượ ăn món đc s n bánh xèo h ng v c aặ ả ươ ị ủ
mi n Nam quê tôi.ề
Giáo viên c n giúp h c sinh phát hi n t dùng không phù h p trong câuầ ọ ệ ừ ợ
văn là “ăn”. Ý văn mu n di n đt trong câu trên là gi i thi u món ăn đc s nố ễ ạ ớ ệ ặ ả
c a quê mình cho b n bè. Vì v y dùng t “ủ ạ ậ ừ ăn” trong câu là không phù h p.ợ
H ng d n h c sinh tìm các t đng nghĩa đ thay th là t “ướ ẫ ọ ừ ồ ể ế ừ th ng th cưở ứ ” sẽ
phù h p h n. Giáo viên c n l u ý h c sinh tùy theo văn c nh dùng t bi u thợ ơ ầ ư ọ ả ừ ể ị
s c thái nghĩa phù h p.ắ ợ
3.2.2.3.2. S a l i sai v k t h p quan h t , c p quan h t :ử ỗ ề ế ợ ệ ừ ặ ệ ừ
Kh năng k t h p t khi vi t câu, làm văn c a h c sinh ti u h c còn h nả ế ợ ừ ế ủ ọ ể ọ ạ
ch . Giáo viên rèn cho các em kĩ năng s d ng v n t c a mình, k t h p theoế ử ụ ố ừ ủ ế ợ
m t quy t c nh t đnh v ng nghĩa, ng pháp: k t h p quan h t , c p quanộ ắ ấ ị ề ữ ữ ế ợ ệ ừ ặ
h t , các t b s ng ý nghĩa cho đng t bi u th m i quan h c a các tệ ừ ừ ổ ụ ộ ừ ể ị ố ệ ủ ừ
trong câu.
Ví d 1: ụG ng m t bà th t phúc h u, đôi m t hi n t ươ ặ ậ ậ ắ ề ừ nh ngư n c iụ ườ
đ l ng.ộ ượ
Giáo viên c n giúp h c sinh phát hi n t dùng không phù h p trong câuầ ọ ệ ừ ợ
văn là quan h t ệ ừ “nh ngư”. T ừ“nh ngư” th ng ch quan h ý nghĩa gi a haiườ ỉ ệ ữ
v câu t ng ph n nhau. Trong câu trên hai v câu có quan h ý nghĩa khôngế ươ ả ế ệ
đi l p nên dùng quan h t ố ậ ệ ừ “nh ng”ư là không đúng. H ng d n h c sinhướ ẫ ọ
thay th quan h t “ế ệ ừ nh ngư” b ng quan h t “ằ ệ ừ và” s phù h p h n. Giáo viênẽ ợ ơ
c ng c cách dùng quan h t trong ti ng Vi t.ủ ố ệ ừ ế ệ
Ví d 2: ụVì nhà nghèo Th o ph m bán vé s ả ụ ẹ ố mà ít có th i gian h c bài.ờ ọ
Giáo viên c n giúp h c sinh phát hi n t dùng không phù h p trong câuầ ọ ệ ừ ợ
văn là c p quan h t “vì - mà”… H ng d n h c sinh thay th c p quan hặ ệ ừ ướ ẫ ọ ế ặ ệ
t “vì - mà” b ng c p quan h t “vì - nên” s phù h p h n. Giáo viên c ngừ ằ ặ ệ ừ ẽ ợ ơ ủ
c cách ố
dùng c p quan h t trong ti ng Vi t.ặ ệ ừ ế ệ
3.2.2.3.3. S a l i l p tử ỗ ặ ừ
Giáo viên h ng d n h c sinh ch a l i l p t nh m rèn cho các em kh ướ ẫ ọ ữ ỗ ặ ừ ằ ả
năng huy đng, l a ch n, thay th t ng đ di n đt câu văn trong sáng h n.ộ ự ọ ế ừ ữ ể ễ ạ ơ
Ví d 1:ụ Mùa hè năm tr c, em đc m cho v quê ch i. ướ ượ ẹ ề ơ Quê em n mằ
ven b dòng sông H u. ờ ậ Quê em có nh ng cánh đng mía xanh b t ngàn, ữ ồ ạ quê em
có nh ng v n cam sai trĩu qu .ữ ườ ả
Trong đo n văn các t “ạ ừ quê em” đc l p l i nhi u l n gây c m giácượ ặ ạ ề ầ ả
nhàm chán cho ng i đc, ng i nghe. Đ kh c ph c tình tr ng trên tôi h ngườ ọ ườ ể ắ ụ ạ ướ
d n các em tìm nh ng t ng thay th cho t “ẫ ữ ừ ữ ế ừ quê em” th 2 b ng t “ứ ằ ừ n i đó”ơ
b tỏ ừ “quê em” th 3 thay b ng t “vàứ ằ ừ ”,… Giáo viên phân tích rõ cho h c sinhọ
hi u qu liên k t câu khi dùng bi n pháp l p t và thay th t . ệ ả ế ệ ặ ừ ế ừ
Ví d 2:ụ“Cánh đng quê em ồmênh mông, bát ngát r p r n sóng lúa.”ậ ờ
H ng d n đ h c sinh nh n ra có 2 t đng nghĩa đc dùng trongướ ẫ ể ọ ậ ừ ồ ượ
câu văn trên “mênh mông, bát ngát” đu ch đ r ng l n. Vì v y ta nên b b tề ỉ ộ ộ ớ ậ ỏ ớ
m t t ộ ừ “mênh mông” và gi l i t ữ ạ ừ “bát ngát” câu văn s hay h n”.ẽ ơ
3.2.2.3.4. S a l i dùng t sai phong cách:ử ỗ ừ
S a l i do dùng t không h p văn c nh nói và văn c nh vi t.ử ỗ ừ ợ ả ả ế
Ví d :ụ Chị gà mái m xù lông, m t g m g m nhìn ơ ắ ườ ườ bác di u hâu hungề
ác.
H ng d n đ h c sinh nh n ra t ướ ẫ ể ọ ậ ừ “bác” dùng trong câu văn trên không
h p v i ng c nh. Di u hâu là k thù c a gà không th g i là “ợ ớ ữ ả ề ẻ ủ ể ọ bác” đc.ượ
Dùng t khác thay th “ừ ế gã”, “lão”, “tên”,…s thích h p trong tr ng h pẽ ợ ườ ợ
này.
S a l i do dùng t không h p v i phong cách văn b n: Các em hay nh mử ỗ ừ ợ ớ ả ầ
l n gi a ngôn ng nói và ngôn ng vi t. ẫ ữ ữ ữ ế
Ví d :ụ Bu i l t ng k t năm h c, Hân nh n đc gi y khen h c sinhổ ễ ổ ế ọ ậ ượ ấ ọ
gi i b n y ỏ ạ ấ c c kìự vui s ng.ướ
H ng d n đ h c sinh nh n ra t “ướ ẫ ể ọ ậ ừ c c kì”ựch dùng trong câu kh u ngỉ ẩ ữ
sinh ho t h ng ngày, không phù h p trong vi t văn. Đây là t dùng sai phongạ ằ ợ ế ừ
cách văn b n. Dùng t “vô cùng” đ thay th câu văn s tr nên hay h n.ả ừ ể ế ẽ ở ơ
3.3. Kh năng áp d ng c a gi i pháp:ả ụ ủ ả
Tôi đã áp d ng nh ng gi i pháp trên vào d y h c t i l p ch nhi m vàụ ữ ả ạ ọ ạ ớ ủ ệ
nhân r ng t i m t s l p khác trong nhà tr ng, k t qu cho th y kh năngộ ạ ộ ố ớ ườ ế ả ấ ả
dùng t khi vi t văn c a h c sinh nâng lên, ch t l ng môn Ti ng Vi t kì sauừ ế ủ ọ ấ ượ ế ệ
cao h n kì tr c. Gi i pháp này có th áp d ng gi ng d y cho h c sinh kh iơ ướ ả ể ụ ả ạ ọ ố
l p 4, 5 m t s đn v trong t nh.ớ ộ ố ơ ị ỉ
3.4. Hi u qu , l i ích thu đc do áp d ng gi i pháp:ệ ả ợ ượ ụ ả
Sau khi áp d ng nh ng gi i pháp trên tôi nh n th y kh năng dùng t khiụ ữ ả ậ ấ ả ừ
làm văn c a l p nâng lên rõ r t. T đó nâng cao ch t l ng bài văn nói riêng,ủ ớ ệ ừ ấ ượ
môn Ti ng Vi t c a l p nói chung, c th nh sau: ế ệ ủ ớ ụ ể ư
Th i ờ
đi m ể
ki m traể
TS
HS
Điêm 9-10Điêm 7-8Điêm 5-6Điêm d i 5 ươ
TS T l %ỉ ệ TS T l %ỉ ệ TS T l %ỉ ệ TS T l %ỉ ệ
Cu i HKIố25 8 32 12 48 5 20
Cu i nămố25 13 52 11 44 1 4
Kiên L ng, ngày 02 tháng 05 năm 2017ươ
Ng i mô tườ ả
D ng Bích Trâmươ
