M T S PH NG PHÁP RÈN LUY N KĨ NĂNG NGHE CHOỘ Ố ƯƠ Ệ
H C SINH TI U H CỌ Ề Ọ
A. Đt v n đặ ấ ề
I- Lý do ch n đ tàiọ ề
Trong th i đi ngày nay, th i đi bùng n khoa h c k thu t và thôngờ ạ ờ ạ ổ ọ ỹ ậ
tin thì vi c n m ngo i ng thông d ng nh t: Ti ng Anh đ giao ti p v i cácệ ắ ạ ữ ụ ấ ế ể ế ớ
n c khác trên th gi i là m t đi u h t s c c n thi t. Do v y Ti ng Anhướ ế ớ ộ ề ế ứ ầ ế ậ ế
đang tr thành ngo i ng s m t đc d y n c ta.ở ạ ữ ố ộ ượ ạ ở ướ
Tr c đây m c tiêu ch y u c a vi c d y và h c ngo i ng là đcướ ụ ủ ế ủ ệ ạ ọ ạ ữ ọ
hi u đ ph c v nghiên c u văn h c, khoa h c k thu t. Ngày nay nh mể ể ụ ụ ứ ọ ọ ỹ ậ ằ
ph c v chính sách m c a, đi m i, hoà nh p v i khu v c và th gi i, m cụ ụ ở ủ ổ ớ ậ ớ ự ế ớ ụ
tiêu c a vi c d y h c ngo i ng là giao ti p. Đ h c sinh giao ti p t t, giáoủ ệ ạ ọ ạ ữ ế ể ọ ế ố
viên ph i thay đi cách d y theo ph ng pháp giao ti p b ng ngôn ngả ổ ạ ươ ế ằ ữ
( nghe- nói )
Nghe là m t trong b n k năng quan tr ng c a vi c h c ngo i ng .ộ ố ỹ ọ ủ ệ ọ ạ ữ
Chúng ta không th giao ti p đc n u không nghe. Đ thành công khi điể ế ượ ế ể ố
tho i, ta ph i nghe hi u đc nh ng gì ng i khác nói. Khi nói Ti ng Anh, taạ ả ể ượ ữ ườ ế
có th i gian đ nghĩ là s nói gì, dùng t nh th nào. Còn khi nghe, ta ph iờ ể ẽ ừ ư ế ả
chú ý đn nghe hi u. Th c t h c nghe là m t k năng y u nh t trong b n kế ể ự ế ọ ộ ỹ ế ấ ố ỹ
năng. Vi c d y k năng nghe đôi lúc còn b coi nh , không theo ph ng phápệ ạ ỹ ị ẹ ươ
do m t s lý do nh : c s v t ch t m t s tr ng còn thi u, không đngộ ố ư ơ ở ậ ấ ở ộ ố ườ ế ồ
đu nh : không có băng đài ho c băng đài ch t l ng kém, thi u c m ề ư ặ ấ ượ ế ổ ắ ở
l p h c, cu i k , cu i năm không thi nghe.ớ ọ ố ỳ ố
T i sao nghe l i là m t vi c khó khăn?ạ ạ ộ ệ
Khi h c sinh nghe giáo viên đc, các em đã quen v i gi ng đi u c aọ ọ ớ ọ ệ ủ
th y cô. Ngoài ra th y cô có th đc ch m, dùng c ch ho c hành đng đầ ầ ể ọ ậ ử ỉ ặ ộ ể
g i ý nh ng ph n nghe khó. Do đó vi c nghe tr nên d dàng h n. Nh ngợ ữ ầ ệ ở ễ ơ ư
khi nghe qua đĩa CD, h c sinh ph i đi m t v i nh ng khó khăn sau:ọ ả ố ặ ớ ữ
Th nh t, không ki m soát đc đi u s nghe.ứ ấ ể ượ ề ẽ
Th hai, l i nói trong băng quá nhanh.ứ ờ
Th ba, bài nghe có nhi u t m i.ứ ề ừ ớ
Th t , tr ng âm bài nghe khác.ứ ư ọ
Th năm, hoc sinh không nghe th ng xuyên s không nh n ra nh ng t màứ ườ ẽ ậ ữ ừ
các em bi t.ế
V y làm th nào đ giúp các em m r ng ph m vi nghe, đ m t ti tậ ế ể ở ộ ạ ể ộ ế
h c nghe b t căng th ng và tr nên thú v . Đó là đi u mà r t nhi u giáo viênọ ớ ẳ ở ị ề ấ ề
đang trăn tr ?ở
II- M c đích vi t sáng ki n kinh nghi m:ụ ế ế ệ
Đ giúp h c sinh kh c ph c đc nh ng khó khăn trong vi c nghe vàể ọ ắ ụ ượ ữ ệ
nghe có hi u qu , tôi đã c g ng tìm tòi , nghiên c u các tài li u vi t vệ ả ố ắ ứ ệ ế ề
ph ng pháp, c ng v i nh ng tr i nghi m th c t trong quá trình gi ng d y.ươ ộ ớ ữ ả ệ ự ế ả ạ
Tôi đã rút ra m t s kinh nghi m hay trong ph ng pháp d y nghe. Tôi hyộ ố ệ ươ ạ
v ng kinh nghi m c a tôi s là m t tài li u nh đ các b n đng nghi pọ ệ ủ ẽ ộ ệ ỏ ể ạ ồ ệ
tham kh o.ả
III- Ph ng pháp vi t sáng ki n kinh nghi mươ ế ế ệ
Ph ng pháp nghiên c u tài li uươ ứ ệ
Ph ng pháp t ng k t qua kinh nghi m công tác và gi ng d yươ ổ ế ệ ả ạ
Ph ng pháp đi u tra, so sánh, phân tích, t ng h p.ươ ề ổ ợ
Ph ng pháp nghiên c u b ng bi uươ ứ ả ể
B. N i dungộ
I. Th c tr ng:ự ạ
Vi c d y theo ph ng pháp đi m i nh hi n nay chú tr ng nhi u đnệ ạ ươ ổ ớ ư ệ ọ ề ế
tính ch đng, sáng t o c a h c sinh. Ph n l n th i gian giao ti p là lúc cácủ ộ ạ ủ ọ ầ ớ ờ ế
em t duy ch đng th c hành ti ng anh. Đ có m t ti t h c t t thì các emư ủ ộ ự ế ể ộ ế ọ ố
ph i chu n b bài nhà kĩ. H n n a đ h c t t m t gi h c nghe, các em c nả ẩ ị ở ơ ữ ể ọ ố ộ ờ ọ ầ
đc nghe nhi u. Tuy nhiên, ph n l n các em đây ch a có đi u ki n t t đượ ề ầ ớ ở ư ề ệ ố ể
h c nghe Ti ng Anh, th i gian h c h n h p, tài li u đ tham kh o thêm phọ ế ờ ọ ạ ẹ ệ ể ả ụ
thu c vào đi u ki n kinh t gia đình, t đó vi c đu t cho kĩ năng nghe cònộ ề ệ ế ừ ệ ầ ư
h n ch . ạ ế
Ngoài ra Ti ng Anh là m t môn h c khó, kh i l ng ki n th c nhi u, th iế ộ ọ ố ượ ế ứ ề ờ
gian h c ít, và trong quá trình nghe, các em không ki m soát đc đi u sọ ể ượ ề ẽ
nghe. L i nói trong băng đĩa nhanh, nhi u âm n i. Bài nghe có nhi u t m i,ờ ề ố ề ừ ớ
tr ng âm t , tr ng âm câu, ng đi u thì r t khác nhau và h c sinh khó có thọ ừ ọ ữ ệ ấ ọ ể
hi u đc n i dung. M t khác, vì các em vùng nông thôn, môi tr ng giaoể ượ ộ ặ ở ườ
ti p Ti ng Anh còn h n ch . Vì th , các em ít có c h i luy n nghe. ế ế ạ ế ế ơ ộ ệ
Nghe là m t trong nh ng kĩ năng c n thi t trong quá trình th c hi n giaoộ ữ ầ ế ự ệ
ti p. Gi ng nh kĩ năng đc, nghe cũng là m t kĩ năng ti p th , nh ng ngheế ố ư ọ ộ ế ụ ư
th ng khó h n đc, vì ngôn b n ti p th qua nghe là l i nói. Khi ta nói các ýườ ơ ọ ả ế ụ ờ
th ng không đc s p x p có tr t t nh vi t; ý hay l p đi l p l i, cóườ ượ ắ ế ậ ự ư ế ặ ặ ạ
nhi u t th a, t đm, không đúng ng pháp H n n a khi nghe ng i khácề ừ ừ ừ ệ ữ ơ ữ ườ
nói, ta ch nghe có m t l n; còn khi đc ta có th đc đi đc l i nhi u l n vănỉ ộ ầ ọ ể ọ ọ ạ ề ầ
b n. Do đó, khi d y kĩ năng nghe, ngoài nh ng th thu t chung áp d ng choả ạ ữ ủ ậ ụ
các kĩ năng ti p th , GV còn c n có nh ng th thu t đc thù cho các ho tế ụ ầ ữ ủ ậ ặ ạ
đng luy n nghe c a h c sinh. ộ ệ ủ ọ
II- Xác đnh rõ cho h c sinh th nào là nghe hi uị ọ ế ể :
Nghe là m t k năng ngôn ng liên quan đén các k năng ph khác. Khiộ ỹ ữ ỹ ụ
chúng ta d y cho các em nghe m t ngo i ng , chúng ta ph i d y cho các emạ ộ ạ ữ ả ạ
nghe theo nhi u cách khác nhau. M t s k năng ph liên quan đn nghe là:ề ộ ố ỹ ụ ế
II.1 Khi nghe, h c sinh ph i có kh năng nh n bi t s khác nhau giũa các âmọ ả ả ậ ế ự
v . Ví d , chúng ta ph i nh n th y đc s khác nhau gi a /g/ và /k/ trong t :ị ụ ả ậ ấ ượ ự ữ ừ
"pig" và ' pick", hai t này ch có m t âm khác gi a chúng; ho c là các c p từ ỉ ộ ữ ặ ặ ừ
nh " sheep và ship", " run và sun". Trong m i c p t này, s khác nhau gi aư ỗ ặ ừ ự ữ
các t ch có m t âm đc nh t đã hình thành m t t m i v i nghĩa hoàn toànừ ỉ ộ ộ ấ ộ ừ ớ ớ
khác nhau.
II.2 Nghe cũng liên quan đn vi c lĩnh h i c u trúc câu. Ví d khi nghe câuế ệ ộ ấ ụ
"Would you pick up the phone? " ng i nghe ph i nh n ra r ng: " pick" làườ ả ậ ằ
m t đng t c a câu và " phone" là m t danh t . Ngoài ra ng i nghe ph iộ ộ ừ ủ ộ ừ ườ ả
nh n bi t đc tr t t c a t và ng đi u c a câu, ph i xác đnh đc đó làậ ế ượ ậ ự ủ ừ ữ ệ ủ ả ị ượ
lo i câu gì: câu tr n thu t. câu h i, hay c m thán.ạ ầ ậ ỏ ả
II.3 M t k năng khác c a nghe là kh năng suy ra nh ng thông tin khôngộ ỹ ủ ả ữ
đc ch ra tr c ti p. Ví d khi nghe câu: "Yesterday, after getting up andượ ỉ ự ế ụ
having breakfast, Peter went to school" " h c sinh ph i lu n ra r ng" Peterọ ả ậ ằ
went to school in the morning ". T ngôn ng các em có th hi u đc nhi uừ ữ ể ể ượ ề
đi u không đc nói tr c ti p.ề ượ ự ế
II.4 Khi nghe các em cũng không c n thi t ph i hi u h t m i t mà các emầ ế ả ể ế ọ ừ
nghe đc, nh ng các em ph i hi u đc ý chính c a các thông tin mà các emượ ư ả ể ượ ủ
v a nghe, đây là v n đ c b n nh t. K năng này g i là k năng nghe l t.ừ ấ ề ơ ả ấ ỹ ọ ỹ ướ
III. Các bi n pháp kh c ph c khó khăn khi nghe:ệ ắ ụ
Một là, gi i thi u ch đ, ng c nh, tình hu ng, n i dung có liên quan đnớ ệ ủ ề ữ ả ố ộ ế
bài nghe: khai thác xem h c sinh đã bi t và ch a bi t gì v n i dung s nghe,ọ ế ư ế ề ộ ẽ
g i trí tò mò, t o h ng thú v n i dung bài s p nghe.ợ ạ ứ ề ộ ắ
Hai là, cho h c sinh đoán , nghĩ tr c nh ng đi u s p nghe trong m t ngọ ướ ữ ề ắ ộ ữ
c nh nh t đnh. Đi u này chú ý c a h c sinh vào bài nghe và gây h ng thúả ấ ị ề ủ ọ ứ
c a h c sinh đi v i bài h c.ủ ọ ố ớ ọ
Ba là, gi i thích m t s t và c u trúc c n thi t: tuy nhiên là không c n gi iả ộ ố ừ ấ ầ ế ầ ớ
thi u h t t m i, nên đ h c sinh đoán nghĩa c a t trong ng c nh. N u h cệ ế ừ ớ ể ọ ủ ừ ữ ả ế ọ
sinh không hi u nghĩa c a t sau khi nghe, tôi s gi i nghĩa b ng đnh nghĩaể ủ ừ ẽ ả ằ ị
ho c cho ví d .ặ ụ
Bốn là, so n ra các yêu c u, nhi m v và bài t p v n i dung nghe.ạ ầ ệ ụ ậ ề ộ
Năm là, khi ti n hành các ho t đng nghe, vi c dùng tr c quan, tranh, hìnhế ạ ộ ệ ự
nh minh ho kèm theo s h tr r t t t cho vi c làm rõ ng c nh, g i ý n iả ạ ẽ ỗ ợ ấ ố ệ ữ ả ợ ộ
dung s p nghe. Tranh nh là ph ng ti n đ ki m tra m c đ nghe hi u c aắ ả ươ ệ ể ể ứ ộ ể ủ
h c sinh. Nghe, xác đnh tranh có liên quan, s p x p tranh theo th t .ọ ị ắ ế ứ ự
Sáu là, Ti n hành nghe theo ba giai đo n: tr c khi, trong khi và sau khiế ạ ướ
nghe. Chia quá trình nghe thành t ng b c:ừ ướ
Nghe ý chính, tr l i câu h i h ng d n, so sánh d đoán.ả ờ ỏ ướ ẫ ự
Nghe chi ti t, hoàn thành bài t p, yêu c u nghe.ế ậ ầ
Nghe, ki m tra đáp án v i t c đ bình th ng, không ng ng.ể ớ ố ộ ườ ừ
* N u h c sinh nghe không rõ thì m i t , c u trúc quan tr ng, giáo viên choế ọ ở ỗ ừ ấ ọ
băng t m ng ng và cho các em nghe l i.ạ ừ ạ
Bảy là, khai thác s khác nhau trong câu tr l i c a các c p, các nhóm và soự ả ờ ủ ặ
sánh k t qu , th o lu n sau khi nghe.ế ả ả ậ
Tám là, Đm b o ch t l ng m u ngheả ả ấ ượ ẫ
Băng đài có ch t l ng t tấ ượ ố
Giáo viên đc v i t c đ trung bình, phát âm chu n xác.ọ ớ ố ộ ẩ
III- Các giai đo n c a m t bài ngheạ ủ ộ
1- Pre- listening
1.1 Gi i thi u t v ng m iớ ệ ừ ự ớ
Nh trên tôi đã trình bày, không nh t thi t ph i gi i thi u t t c các t m iư ấ ế ả ớ ệ ấ ả ừ ớ
tr c khi nghe. Các em có th đc phát tri n k năng nghe b ng cách th cướ ể ượ ể ỹ ằ ự
hành đoán nghĩa c a t . Ch có nh ng t khó h c sinh không hi u đc n iủ ừ ỉ ữ ừ ọ ể ượ ộ
dung c a bài nghe m i c n đc d y tr củ ớ ầ ượ ạ ướ
1.2 Chu n b cho h c sinh nghe, nghĩ v đi u s p nghe, s p x p, dẩ ị ọ ề ề ắ ắ ế ự
đoán.
Hoàn thành các d ng bài t p tr c khi nghe. Các d ng bài t p đó là:ạ ậ ướ ạ ậ
Giáo viên vi t 3- 5 câu lên b ng v ý chính c a bài nghe. H c sinh "workế ả ề ủ ọ
in pair ", d đoán xem câu nào đúng ho c sai v i đi u s p nghe.ự ặ ớ ề ắ
Open - prediction: Cho h c sinh xem m t s tranh, h c sinh đoán và vi tọ ộ ố ọ ế
d đoán v đi u s nghe ho c giáo viên đt câu h i, h c sinh đoán câu trự ề ề ẽ ặ ặ ỏ ọ ả
l i. Khi nghe, h c sinh s đánh d u vào đu mình đoán đúng.ờ ọ ẽ ấ ề
Guess -> Listen
Ordering: Cho h c sinh m t s tình hu ng ho c tranh có đánh s a,b,c,dọ ộ ố ố ặ ố
đo lên b ng. H c sinh th o lu n nhóm đoán th t tranh ho c câu có s nả ả ọ ả ậ ứ ự ặ ẵ
xu t hi n trong bài nghe.ấ ệ
Pre- question: giáo viên cho m t vài câu h i có ch a ý chính c a bài ngheộ ỏ ứ ủ
đ t p trung s chú ý c a h c sinh trong khi nghe . H c sinh không ph i đoánể ậ ự ủ ọ ọ ả
câu tr l i, sau khi nghe l n m t, yêu c u h c sinh tr l i.ả ờ ầ ộ ầ ọ ả ờ
2- While- listening:
Học sinh t p trung nghe chi ti t đ hoàn thành yêu c u nghe..M băng 2-3ậ ế ể ầ ở
l n, yêu c u h c sinh nghe, làm các d ng bài t p nghe hi u theo yêu c u sáchầ ầ ọ ạ ậ ể ầ
giáo khoa ho c do giáo viên thi t k nh :ặ ế ế ư
Defining T - F
Check the correct answer
Matching