BÁO CÁO K T QU
NGHIÊN C U, NG D NG SÁNG KI N
M t s kinh nghi m rèn kĩ năng s ng cho h c sinh l p 1
1. L i gi i thi u :
“M c tiêu c a giáo d c là đào t o con ng i Vi t Nam phát tri n toàn ườ
di n có đo đc, tri th c, s c kho , th m m và ngh nghi p, trung thành v i
lý t ng đc l p dân t c và ch nghĩa xã h i; hình thành và b i d ng nhânưở ưỡ
cách, ph m ch t năng l c c a công dân, đáp ng yêu c u c a s nghi p xây
d ng và b o v T qu c” ( Lu t Giáo d c - 2005). Vi c giáo d c k
năng s ng cho h c sinh ti u h c nói chung và h c sinh l p 1 nói riêng là vô
cùng c n thi t, nó phù h p v i m c tiêu giáo d c, nh m góp ph n đào t o ế
“con ng i m i” v i đy đ các m t đc, trí, th , m ”, qua đó h c sinhườ
đc phát tri n toàn di n và có th đáp ng nh ng yêu c u m i c a xã h i.ượ
B c h c ti u h c là b c h c n n t ng t o c s cho HS phát tri n h c ơ
ti p các b c h c ti p theo, vì v y bên c nh vi c trang b cho h c sinh nh ngế ế
v n ki n th c k năng c b n trong h c t p, lao đng còn c n ph i chú ý ế ơ
đn vi c rèn k năng s ng cho h c sinh, d y h c sinh cách “làm ng i”, đế ườ
h c sinh có thêm v n kinh nghi m thích ng v i môi tr ng m i, yêu c u ườ
m i.
Rèn k năng s ng cho h c sinh là giúp cho h c sinh thích ng đc v i ượ
môi tr ng xã h i, t gi i quy t đc m t s v n đ thi t th c trong cu cườ ế ượ ế
s ng nh v n đ s c kho , môi tr ng, t n n xã h i,...đ các em có th t ư ườ
tin, ch đng không b quá ph thu c vào ng i l n mà v n có th t b o v ườ
mình, t đem l i l i ích chính đáng, đi u ki n thu n l i cho b n thân mình rèn
luy n, h c t p ph n đu v n lên. ươ
Chúng ta đang s ng trong m t th i đi mà s nghi p xây d ng XHCN
n c ta đang phát tri n v i t c đ ngày càng cao, v i qui mô ngày càng l n ướ
và đang đc ti n hành trong đi u ki n cách m ng khoa h c k thu t phátượ ế
tri n nh vũ bão, nó tác đng m t cách toàn di n lên m i đi t ng, thúc đy ư ượ
s ti n b c a xã h i. Song song v i đi u ki n cách m ng khoa h c k thu t ế
phát tri n nh vũ bão, con tr ngày nay luôn b b a vây b i game online, ư
Internet, cùng nh ng ch ng trình ti-vi v i đy r y ươ nh ng b phim đy p
các c nh quay b o l c, l a l c ... Chính vì v y, vi c trang b v n s ng (kĩ
năng s ng) cho h c sinh và con cái là m t đi u vô cùng c n thi t, giúp chúng ế
có th ng phó tr c các tình hu ng, qu n lý c m xúc, h c cách giao ti p, ướ ế
ng x v i m i ng i xung quanh, cách đ gi i quy t mâu thu n trong m i ườ ế
quan h , cách th hi n b n thân m t cách tích c c, lành m nh.
1
Trong th c t hi n nay vi c rèn k năng s ng cho h c sinh trong nhà ế
tr ng đã đc chú ý đn, song nhi u tr ng nh t là các tr ng ti u h c cònườ ượ ế ườ ườ
lúng túng trong vi c t ch c, th c hi n các ch ng trình ho t đng rèn k ươ
năng s ng cho h c sinh. V y làm th nào đ trang b cho h c sinh nh ng kĩ ế
năng s ng là nhi m v và yêu c u b c thi t c a ngành giáo d c nói chung và ế
m i giáo viên nói riêng
V i ý nghĩa và t m quan tr ng nh v y, tôi đã ch n và nghiên c u đ tài: ư
“M t s kinh nghi m rèn kĩ năng s ng cho h c sinh l p 1"
2. Tên sáng ki n:ế
M t s kinh nghi m rèn kĩ năng s ng cho h c sinh l p 1.
3. Tác gi sáng ki n: ế
- H và tên: Nguy n Th Ph ng ượ
- Đa ch tác gi sáng ki n: Tr ng Ti u h c Ch n H ng ế ườ ư
- S đi n tho i: 0973 940 935
E_mail: thuyphuong8289@gmail.com
4. Ch đu t t o ra sáng ki n: ư ế
- H và tên: Nguy n Th Ph ng ượ
- Ch c v : Giáo viên
- Đa ch : Tr ng Ti u h c Ch n H ng, huy n Vĩnh T ng, t nh Vĩnh ư ư ườ
Phúc
5. Lĩnh v c áp d ng sáng ki n: ế
Giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh l p 1
6. Ngày sáng ki n đc áp d ng l n đu ho c áp d ng thế ượ
T tháng 8 năm 2018
7. Mô t b n ch t c a sáng ki n: ế
7.1. C s lí lu nơ
7.1.1. Đc đi m tâm lý tr :
- Đc đi m v th ch t c a tr : C th tr em là n n t ng v t ch t ơ
c a trí tu và tâm h n. N n t ng có v ng thì trí tu và tình c m m i có kh
năng phát tri n t t. “Thân th kho m nh thì ch a đng m t tinh th n sáng
su t”, ng c l i “tinh th n sáng su t thì c th có đi u ki n phát tri n”. ượ ơ
Trong cu c s ng th c t cho th y nh ng tr có th l c y u th ng hay l i, ế ế ườ
ph thu c nhi u vào nh ng ng i thân trong gia đình nh ng vi c làm t ph c ườ
v mà l ra chính tr ph i t làm t l p d n: r a chân tay, m c qu n áo,...
- M t y u t n a nh h ng đn vi c t l p c a HS là h th n kinh ế ưở ế
c a tr . H th n kinh c a tr ti u h c đang trong th i kì phát tri n m nh. B
2
óc c a các em phát tri n v kh i l ng, tr ng l ng và c u t o. Đn 9, 10 ượ ượ ế
tu i h th n kinh c a tr căn b n đc hoàn thi n và ch t l ng c a nó s ượ ượ
đc gi l i trong su t cu c đi. Kh năng kìm hãm( kh năng c ch ) c aượ ế
h th n kinh còn y u. Trong khi đó b óc và h th n kinh c a các em đang ế
phát tri n đi d n đn hoàn thi n nên các em d b kích thích. Th y cô giáo và ế
cha m , ng i thân c a các em c n chú ý đn đc đi m này đ giúp tr hình ườ ế
thành tính t ch , lòng kiên trì, s kìm hãm c a b n thân tr c nh ng kích ướ
thích c a hoàn c nh xung quanh, bi t gi gìn tr t t n i công c ng và trong ế ơ
l p h c. M t khác không đc m ng, do d m, n t n các em vì làm nh th ượ ư ế
không nh ng b t n th ng đn tình c m mà còn gây tác h i đn s phát tri n ươ ế ế
th n kinh và b óc c a các em.
- Khi tr b t đu gia nh p cu c s ng nhà tr ng - đi h c ti u h c, các ườ
em đc h c thêm nh ng đi u ch a h có trong 6 năm đu đi; khi gia nh pượ ư
cu c s ng nhà tr ng các em ph i ti n hành ho t đng h c ho t đng ườ ế
nghiêm ch nh có k c ng, n n p v i nh ng yêu c u nghiêm ng t. Chuy n ươ ế
t ho t đng ch đo là vui ch i sang ho t đng ch đo là h c t p; ch c ơ
ch n tr không tránh kh i s b ng vì th ph i chu n b cho các em tâm lí ế
chu n b s n sàng đi h c.Vi c rèn kĩ năng s ng cho HS ti u h c cũng đc ượ
b t đu ngay t nh ng bu i đu các em đn tr ng. N u không chu n b chu ế ườ ế
đáo v m t tâm lí cho tr tr c khi đi h c s d n đn nh ng tình hu ng nh : ướ ế ư
đòi theo b m v nhà, không dám nói chuy n v i b n bè, không dám chào
h i th y cô, không dám xin phép cô khi ra vào l p,... không ít nh ng tình
hu ng d c i d m u vì tr l p 1 không dám xin đi v sinh r i b y ra qu n ườ ế
ngay t i trong l p, ho c có tr xin ra ngoài đi v sinh nh ng l i tranh th đi ư
ch i đ GV ph i đi tìm, ....ơ
- Đc đi m quá trình nh n th c c a tr bao g m quá trình tri giác, chú
ý,trí nh , t ng t ng, t duy. Đc đi m nhân cách c a tr ti u h c g m có: ưở ượ ư
tính cách, nhu c u nh n th c, tình c m, s phát tri n c a năng khi u. S ế
nh n th c c a tr nh h ng r t l n đn phát tri n nhân cách, nh h ng ưở ế ưở
đn vi c hình thành và rèn luy n kĩ năng s ng c a tr . S nh n th c đúngế
đn s giúp tr có đc ki n th c v n d ng trong cu c s ng sinh ho t, giao ượ ế
ti p, ng x phù h p v i yêu c u chu n m c xã h i. M t đc đi m quanế
tr ng trong l a tu i ti u h c là tính hay b t ch c. HS ti u h c thích b t ướ
ch c hành vi, c ch , l i nói,... c a các nhân v t trong phim, c a các th y côướ
giáo, c a nh ng ng i thân trong gia đình. tính b t ch c là con dao “hai ườ ướ
l i”, vì tr em b t ch c cái t t cũng nhi u, cái x u cũng l m. Chính vì v yưỡ ướ
nh ng tính cách hành vi c a nh ng ng i xung quanh là môi tr ng nh ườ ườ
h ng tr c ti p đn tính cách, hành vi, ng x c a tr .ưở ế ế
Các d ng ho t đng c a tr em đc th c hi n trong các quan h : ượ
3
Tr em – Gia đình
Tr em - Đ v t
Tr em – Nhà tr ng ườ
Tr em – Xã h i
Trong các m i quan h , quan h th y trò là m i quan h đc bi t c a
m i quan h ng i ng i. ti u h c, do uy tín c a ng i th y giáo các ườ ườ ườ
quan đi m, ni m tin, toàn b nh ng hành vi c ch ch a ng i th y th ng là ườ ườ
nh ng m u m c cho hành vi c a h c sinh nói chung. Nó nh h ng sâu s c ưở
đn thái đ và cách ng x c a các em trong quan h v i ng i khác và v iế ườ
xã h i. Các em th ng tin t ng tuy t đi n i thày cô giáo nên chúng ườ ưở ơ
th ng b t ch c nh ng c ch tác phong c a th y cô giáo mình. tr ngườ ướ ườ
các em còn đc ti p xúc v i b n bè, v i t p th nhóm b n, t , l p; nh ngượ ế
ho t đng t p th cũng nh h ng không ít đn vi c hình thành, phát tri n ưở ế
nhân cách, rèn luy n kĩ năng s ng cho tr .
7.1.2. Đc đi m sinh lý tr :
Trong quá trình giáo d c h c sinh, rèn kĩ năng s ng cho h c sinh, ng i ườ
giáo viên không nh ng c n am hi u v tâm lý tr em mà còn ph i có ki n ế
th c v sinh lý tr em.
Các nhà khoa h c đã nghiên c u và phân lo i ho t đng th n kinh tr
em làm 4 lo i:
Lo i hình th n kinh m nh, cân b ng, h ng ph n t i u, nhanh: đc ư ư
đi m c a lo i hình th n kinh này là các ph n x có đi u ki n đc hình ượ
thành b n v ng; ngôn ng tr phát tri n r t t t v i kh i l ng t l n. ượ
Lo i hình th n kinh m nh, không c n b ng, h ng ph n tăng, kém ki m ư
ch : Đc đi m c a tr em thu c nhóm này là quá trình h ng ph n m nh, cế ư
ch y u. Các em r t d b xúc đng. Cũng do h ng ph n m nh nên chúngế ế ư
nóng n y hay cáu g t. Tr em thu c nhóm này th ng hay nói nhanh và hét ườ
trong khi nói.
Lo i hình th n kinh m nh, cân b ng, ch m: Đc đi m tr em thu c
nhóm này là ch m ch p. Chúng nhanh bi t nói nh ng th ng hay nói ch m. ế ư ườ
Đây là nh ng đa tr tích c c và kiên trì khi th c hi n b t kì m t nhi m v
khó khăn nào.
Lo i hình th n kinh y u v i quá trình h ng ph n gi m: Quá trình hình ế ư
thành ph n x có đi u ki n tr em thu c nhóm này r t khó khăn. Tr chóng
b m t m i, không ch u đc tác đng c a các kích thích m nh và kéo dài. ượ
Vi c xác đnh lo i hình th n kinh có t m quan trong đc bi t đi v i
giáo d c, vi c t o ra môi tr ng giáo d c cho h c sinh s giúp cho vi c c i ườ
t o, làm xuát hi n nh ng tính ch t m i trong ho t đng th n kinh.
4
Trên c s nh ng hi u bi t v tâm sinh lý tr , ng i giáo viên có thơ ế ườ
phân lo i nhóm h c sinh và tìm các bi n pháp phù h p v i các đi t ng h c ượ
sinh đ giáo d c rèn luy n, rèn k năng s ng cho h c sinh.
Nh v y, giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh Ti u h c hi n nay đang làư
v n đ đc c xã h i quan tâm trú tr ng. B giáo d c và đào t o đã đt ra ượ
cùng v i vi c tri n khai “Xây d ng tr ng h c thân thi n h c sinh tích c c” ườ
là liên t c m các l p t p hu n giáo d c kĩ năng s ng, tăng c ng v n s ng ư
cho h c sinh , nh t là h c sinh Ti u h c ; ph huynh cũng đã quan tâm , ng
h cho con em đn v i các l p kĩ năng s ng này. Tuy nhiên vi c giáo d c kĩ ế
năng s ng ph i g n bó m t v i vi c xác đnh giá tr s ng. Giá tr là g c còn kĩ
năng s ng ch là ph n ng n. Vì v y, d y v kĩ năng s ng là d y cái g c r
c a cu c s ng, là d y cho m i ng i cách s ng v i nhau b ng tình yêu ườ
th ng và s tôn tr ng. ươ
H c sinh hi n đi s ng trong xã h i phát tri n c n ph i đc trang b ượ
nh ng kĩ năng thích h p đ hòa nh p v i c ng đng, v i xu th toàn c u hóa. ế
Đi v i h c sinh, đc bi t là h c sinh b c Ti u h c nói chung và h c sinh l p
1 nói riêng c n ph i đc giáo d c m t s v n s ng, kĩ năng s ng c n thi t. ượ ế
Do đó , Giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh đu c p càng tr nên c p thi t ế
đi v i m i th i đi xã h i,. Các em là nh ng ch nhân t ng lai c a đt ươ
n c. L a tu i ti u h c là l a tu i đang hình thành nh ng giá tr nhân cách,ướ
giàu c m , ham hi u bi t, thích tìm tòi, khám phá. Song các em còn thi uướ ơ ế ế
hi u bi t sâu s c v xã h i, thi u kinh nghi m s ng, d b lôi kéo, kích đng, ế ế
… Vì v y, vi c giáo d c và rèn luy n k năng s ng cho các em là r t c n
thi t.ế
Vi c giáo d c k năng s ng s không đt k t qu n u chúng ta không ế ế
quan tâm đn giáo d c giá tr s ng. V n đ đáng quan tâm đây là làm sao đế
giáo d c đc kĩ năng s ng cho h c sinh ti u h c? ượ
Trong h ng d n t ch c giáo d c giá tr s ng, k năng s ng cho h cướ
sinh t i các c s giáo d c, c a B GD&ĐT, các tr ng căn c đi u ki n ơ ườ
th c t c a đa ph ng và đc đi m tâm sinh lý, l a tu i, kh năng, nhu c u ế ươ
c a h c sinh đ t ch c các ho t đng giáo d c giá tr s ng, k năng s ng
cho h c sinh, không gây áp l c, không ép bu c h c sinh tham gia. Đng th i,
vi c t ch c giáo d c k năng s ng cho h c sinh ph i đm b o an toàn,
nghiêm túc, thi t th c, hi u qu , phát huy tính t qu n, ch đng, sáng t oế
c a h c sinh.
V n i dung giáo d c k năng s ng, B GD&ĐT ch rõ giáo d c cho
ng i h c nh ng k năng c b n, c n thi t, h ng t i hình thành nh ng thóiườ ơ ế ướ
quen t t giúp ng i h c thành công, b o đm v a phù h p v i th c ti n và ườ
thu n phong m t c Vi t Nam v a h i nh p qu c t trong giai đo n công ế
5