6 2 LÊ XUÂN MÂU
V M T BÀI VI T SO
SÁNH GI A TRUY N
DÂN GIAN VI T NAM
VÀ TRUY N DÂN
GIAN HÀN QU C
LÊ XUÂN M Un
Mo n g m u n t ì m h i u ý t h c v à vô t h c
- n h n g t h l i ê n q u a n đ ế n t í n h c á c h
d â n t c - c a d â n t c k h á c , t đ ó so s á n h
v i d â n t c m ì n h c a G S J e o n H ie K y u n g
( T o à n H u K h a n h ) c ó t h ê là r t n g h iê m tú c
v à d á n g h o a n n g h ê n h . V i c v n d n g
p h ư ơ n g p h á p l u n c a v ă n h c so s á n h v à
k h o s á t t m h a i t r u y n c t íc h c a h a i
d â n t c c ũ n g l à m t c ô n g p h u đ á n g k h íc h
l . R t t iế c l à v i c l à m đ ó l i d n đ ế n m t
k ế t q u k h ô n g m y t h à n h c ô n g m à b à i v i ế t
c a t á c g i t r ê n t p c h í V ă n h o á d â n g ia n ,
s 2 - 2 0 0 5 đ ã t h h i n , đ ó c h o t h y m t
s t h iế u c n t r n g đ á n g n g c n h i ê n c t
v i c c h n t r u y n so s á n h đ ế n c á c n h n x é t
k h á i q u á t r ú t r a m t c á c h v i v ã .
1. V i c c h n t r u y n s o s á n h
D t h ô n g c m v i t á c g i l à n g ư i n ư c
n g o à i, k h ó n m đ ư c l ư n g t r u y n c n b iế t
t r o n g k h o L à n g t r u y n c V i t N a m k h i
c h n t r u y n so s á n h . N h ư n g có t h là đ á n g
ti ế c k h i c h t h a i t r u y n cô t í c h c a h a i
n ê n v ă n h c - m à 'S t í c h c o n b ì m b p - l i
k h ô n g p h ô b i ế n , k h ô n g t i ê u b i u c h o t r u y n
c V i t N a m - t á c g i k h á i q u á t t h à n h
n h n g s k h á c n h a u v cách t ư d u y , v ý
th c d â n g i a n c a d â n t c t h ì t h t k h ô n g
t h ê c h p n h n .
1 1 N h à g iá o h ư u tr í , H à N i.
Đ i u đ á n g p h à n n à n là v i c t á c g i ch n
h a i t r u y n c ó n h i ê u d i ê u q u á k h á c b i t đ so
s á n h . V i c h đ đ c a o đ o lí " g iú p n g u ô i là
g iú p m ì n h t r u y n c a H à n Q u ô c t h ì t t
y ế u k ế t q u p h i có h u . C ò n v ó i c h đ ê p h ê
p h á n th ó i n g i k h ó , k h ô n g c h u g iú p đ
n g ư i k h á c , coi r n h n g p h n t t đ p c a
n g ư i t a t h ì s t r n g p h t k x u là t t y ế u
v à t r u y n k h ô n g t h c ó h u . Đ ó là n h u n g m ô
t ip t h ư n g g p c t íc h n h i u d â n t c . V i
t ư t ư n g q u b á o , v i c m ư n t a y l c lư n g
s i ê u n h iê n , n h â n v t t h n k ì t r n g tr c ù n g
là m ô t i p r t q u e n th u c n h i u d â n t c d â u
p h i c h V i t N a m m o i t u y t đ ô i h o á n ă n g
l c s i ê u n h i ê n n à y ?
C ó t h p h â n t í c h t h ê m n a v s k h á c
b i t h a i t r u y n đ t h y r n g s so s á n h có
p h n k h p k h i n g " k h ó c ó t h ê l ú t r a đ ư c
n h n g k ế t l u n b ô íc h . N h ư n g x in d ư c lư t
q u a b i t o à n b s so s á n h v à c á c k ế t l u n
v s k h á c n h a u t r o n g ý t h c v à v ô t h c r ú t
r a b à i v i ế t s m t c h đ n g v ì t r o n g t h c
t ế h a i d â n t c c h ú n g t a đ ã có m t t i p
t r u y n h ê t s c t r ù n g h p . X in đ ư c g ió i
t h i u v i G S t r u y n A n h h c tr ò n g h è o v à
b a c â u h i (1) v i b n t ó m t t n h ư s a u :
A . C h à n g t r a i đ i tì m N g c H o à n g d
h i
- C h à n g t r a i n g h è o k h ô n g c a m c h u đ ó i
r á c h , b t c ô n g .
- A n h q u y ế t r a h ò n đ o n g o à i b i n
Đ ô n g , n ơ i N g c H o à n g t h ư n g n g h n g o i d
h i c h o r a n h .
B. C h à n g t r a i đ ư c n h h i g iú p
- O n g g ià có c ô g á i c â m n h h i vì s a o
cô b c â m .
- M t n g ư i n h h i lí d o c â y t á o k h ô n g
r a q u .
- C o n r ù a n h h i t i s a o s ô n g c n g h ì n
n ă m k h ô n g th a y đ i?
NGHIÊN C U - TRAO Đ l 6 3
c . C h à n g t r a i h i g iú p n g ư i k h á c
- C h à n g t r a i g p N g c H o à n g , c h k p
h i v i c n g ư i k h á c n h .
- V i c c a m ìn h k h ô n g h i đ ư c .
D. C h à n g t r a i đ ư c đ n b ù
- Đ ư c r ù a c h o ng c vì đ ó l à v t c n tr
nó t h a y d i.
- Đ ư c c h c â y t á o c h i a n a h ũ v à n g
d ư i g c tá o vì đ ó là v t c n t r t á o r a q u .
- Đ ư c đ t r n g v à l y đ ư c cô g á i c â m
vì cô đ ã n ó i đ ư c n h có t r n g đ ế n k h a i
khẩ u.
C h c là G S c ũ n g đ n g ý r n g t r u y n
n à y v à D u l ã m c u p h ú c c h l à n h n g d
b n c a m t ti p t r u y n đ ê c a o t r i ế t lí g iú p
n g ư i là g iú p m ì n h v i t t c n h n g ý
n g h ĩa t r i ế t lí s â u x a m à G S đ ã đ ê c a o k h i
p h â n tí c h t r u y n c a H à n Quô"c* 1 (2) 3.
2. N h n g k h á i q u á t th iế u c n tr n g
T r o n g L i n g ư i b i ê n t p , đ ã có
n h n g n h n x é t vê' s c h ư a p h ù h p v i
n h n g t r u y n c tí c h k h á c c a V i t N a m ,
v n h n g đ i u k h á i q u á t c a G S t c o n s
3, sô" 4 đ ế n t í n h t h đ n g c a n h â n v t. T ô i
m u ô n n ó i đ ế n s k h á i q u á t l n r n g h ơ n -
có t h ê là d o d i n đ t? - đ ế n c ý t h c d â n
g i a n n h ư có t ư tư n g t h u n t h e o sô" m n h ,
có t h ê g i i q u a n l u â n h i...
N ó i đ ế n ý th c d â n g i a n " c a m t d â n
t c k h á c n h ư t h ê m à c h r ú t r a t v i c so
s á n h m t t r u y n c tí c h - k h ô n g đ ư c p h
b i ế n l m n a - t h ì n ế u k h ô n g v i v ã , t h i ế u
c n tr n g t h ì c ũ n g là q u á tá o b o ! T ìm h i ế u
ý th c d â n g i a n c a m t d â n t c đ â u có d ê
d à n g , đ ơ n g i n n h ư v y ! B a o n h iê u n h à
v ă n h o á d à y c ô n g n g h iê n c u fo lk l o re b n
q u c c ũ n g c h ư a t h đ i t i c h k h n g đ n h
v t h ú c d â n g i a n , g iá t r d â n g i a n m t
c á c h b o d n n h ư thê"! B i v ì dó là c h u y n
r t c n n g h i ê m t ú c , đ ó l à s đ n g c h m
đ ế n b n g g i á t r c a d â n t c m à đ ó g i á t r
d â n g ia n là c ă n b n . Q u a n tr n g h ơ n , vì cá i
b n s c d â n t c t r o n g v ă n h o á d â n g i a n là
s t n g h o à c a n h i u y ế u tô", có s g ia o
th o a c a n h iê u n g u n t ư tu n g r t p h c
t p . K h ô n g t h ê t n h n g P h t t h o i (m à
d u n râ"t r õ n h n g t r u y n n h ư " S tíc h
c o n b ìm b p '...)(:i, h a y t n h n g t r u y n
m a n g d u n đ m đ à c a N h o g iá o , Đ o
g iá o đ ê q u y k ế t t ư t ư n g ch o d â n g ia n V i t
N a m ( h a y m t d â n t c n à o k h á c ) v à c ũ n g
k h ô n g t h ê t n h n g s o s á n h đ ơ n l , v i v ã
m à đ i đ ê n n h n g n h n đ n h k h á i q u á t!
C h ú n g t ô i h i u r n g s q u a jr t â m c a
c á c b n n ư c n g o à i v i n h n g g iá t r t i n h
t h n , g iá t r v ă n h o á c a c h ú n g tô i l à đ á n g
t r â n tr n g . N h ư n g c h ú n g tô i b u c p h i n ê u
r a n h n g v i c l à m c h u a đ ư c c n t r n g b i
đ ó v a l à v n đ k h o a h c , v a l à v n đ t ư
tư n g - c h í n h t r - x ã h i t r o n g s g ia o lư u
q u c tế . M o n g r n g n h n g đ i u t r a o đ i
n à y đư c coi l à c n t h i ế t t r o n g v i c x â y
d n g q u a n h h u n g h h p t á c g i a c á c
d â n t c , t r o n g d ó có c á c n h à k h o a h c . o
L.X.M
CH Ú TH ÍCH
(1) Truy n có tích d án gian Vi t Nam,
H o à n g B o sư u t m v à tu y ế n ch n , N xb. H i
P h ò ng , 2003. T ru y n th 47 tro n g sô 97 tru y n .
V à i b a ch c n ă m trư c , t rê n báo V ăn n g h đ ã có
m t n h à v ă n v iêt l i tr u y n n à y dư i t ê n T am
p h công đ ng (ghi th e o t r í nh ).
(2) M à xem ra n h â n v t a n h h c trò ng hè o
cu a V i t N a m có p h n tích c c ch đ ng hơ n
tro n g vi c ch ôn g l i sô' p h n . A nh di tìm Ng c
H o à ng đê h i cho r a nh c h k h ô n g p h a i chi là
c u p h ú c.
(3) T ro n g kho tà n g tr u y n c V i t N a m còn
có m t tru y n tư ơ n g t . M t h à n h g i b tr n g
p h t vì t ch i đ em b lòn g c a m t tê n cư p
d â n g lên Đ c P h t. Có l c ũ n g t P h t th o i di
vào cô tích.